№ 4 Практикалық сабақ Тақырыбы: Ұн, жақсартқыштар және қоспалардың шығынын есептеу. 1. 1т макарон өнімдерін өндіруге кететін ұн шығыны 2. Жақсартқыштар және қоспалардың шығынын есептеу 1т ұннан макарон өнімдерін өндіруге кететін қоспалардың шығынының нормасы Кесте 1 Өнімнің, байытқыштардың және қоспалардың атауы Өлшем бірлігі 1 т ұнға кететін байытқыштардың және қоспалардың шығыны Йод өнімдері Йодказеин гр 5 Теңіз орамжапырағы кг 80 Қоспаларды, байытқыштарды қосу арқылы өнімді өндіргенде ұнның бөлігін қоспалар және байытқыш заттар алмастырады. Ұнның тәуліктік шығынын келесі формуламен анықтаймыз: Мтәул. = Мтәул.ф (Нұн – а) мұндағы Мтәул. - ұнның тәуліктік шығыны, т; Мтәул.ф –тәулігіне өндірілетін йодказейн ұнтағы қосылған өнімнің көлемі,т а = 5 гр, 1 т ұнға қажет йодказеин ұнтағының мөлшері; Ұнның тәуліктік шығынын есептейміз: Мтәул. = 16,1 (1,02– 0,000005) = 16,4т Яғни, 16,1ттәул дайын өнім шығару үшін ұнның шығыны 16,4ттәул болады. 16,1 т макарон өнімдеріне қажет йодказейн ұнтағының мөлшерін №12 кестеге сүйеніп есептейміз: х = =0,08 кг 16,1 т макарон өнімдеріне 0,08 кг йодказеин ұнтағы қажет. 2.6.1 1 минутта жұмсалатын шикізаттың шығынын есептеу 1 минутта жұмсалатын шикізаттың шығынын есептеу үшін пресстің өнімділігі ескеріледі (кгсағ): Мп.ө. = , мұндағы Мп.ө. – пресстің өнімділігі, мин; Рсағ – пресс өнімділігінің техникалық нормасы, кгч. 1 т дайын өнімді шығаруға кететін ұн шығынының нормасын біле отырып, ұнның минуттық шығынын есептейміз. Мп.п. == 33,3 кгмин. Нұн. = Шт + Еш + Қш = 1024 кгт 1 т макарон өнімін өндіруге 1024 кг ұн қажет. Х = = 34,13 кгмин. Қамыр илеуге қажетті судың минуттық шығыны келесі формуламен анықталады: Мсу = G – Мұн, G = , мұндағы G – жартылай фабрикаттың мөлшері минутына, кгмин; Мұн - қамыр илеуге қажетті ұнның минуттық шығыны, кгмин; Wұн – ұн ылғалдылығы, % (14,5%); Wқ – қамыр ылғалдылығы, % (28-32%). G = = 40,53 кгмин Мв =40,53 – 34,13 = 6,4 лмин. 2.Ұнның және оған қосатын қоспалардың шығынын есептеу. Макарон өнімдерін жұмыртқа байытуларысыз және басқа да қоспасыз өндірудегі ұнның жоспарлық шығын нормасы: Нұн = Шт + Еш + Қш мұндағы, Нұн – 1 т. өнімге кететін ұн шығының жоспарлық нормасы, кг; Шт - 1 т. өнімге кететін ұнның технологиялық шығыны, кг; Еш - 1 т. өнімге кететін жоспарлы дымқылдықтағы (14,5 %) есепке алынған ұн шығынының жоспарлы салыстырмалы шығыны, кг (2-ден 4 кг-ға дейінгі аралықта қарастырылады); Қш - 1 т. өнімге кететін жоспарлы дымқылдықтағы (14,5 %) қайтарымсыз ұн шығынының жоспарлы салыстырмалы шығыны, кг (1,5-тен 2 кг-ға дейінгі аралықта қарастырылады); Шикізаттың технологиялық шығыны келесі формуламен анықталады: Шт = 1000 кгт мұндағы, Wө - 12,9 – 12,8 % аралығында қабылданатын өнімнің жоспарлы дымқылдығы; Wұн – 14,5 %-ға тең ұнның жоспарлы дымқылдығы. Шт = 1000 кгт =1020 Нұн = 1020 + 2 + 2 =1024 Менің өндіретін өнімім йод қоспасымен болғандықтан, қоспа ретінде арнайы тағам қоспасы ретінде дайындалған йодказеин ұнтағын алдым. Оның қанша мөлшерде қосылатыны №11 кестеде көрсетілген. Кесте №11 1 т ұннан макарон өнімдерін өндіруге кететін қоспалардың шығынының нормасы Өнімнің, байытқыштардың және қоспалардың атауы Өлшем бірлігі 1 т ұнға кететін байытқыштардың және қоспалардың шығыны Йод өнімдері Йодказеин гр 5 Теңіз орамжапырағы кг 80 Қоспаларды, байытқыштарды қосу арқылы өнімді өндіргенде ұнның бөлігін қоспалар және байытқыш заттар алмастырады. Ұнның тәуліктік шығынын келесі формуламен анықтаймыз: Мтәул. = Мтәул.ф (Нұн – а) мұндағы Мтәул. - ұнның тәуліктік шығыны, т; Мтәул.ф –тәулігіне өндірілетін йодказейн ұнтағы қосылған өнімнің көлемі,т а = 5 гр, 1 т ұнға қажет йодказеин ұнтағының мөлшері; Ұнның тәуліктік шығынын есептейміз: Мтәул. = 16,1 (1,02– 0,000005) = 16,4т Яғни, 16,1ттәул дайын өнім шығару үшін ұнның шығыны 16,4ттәул болады. 16,1 т макарон өнімдеріне қажет йодказейн ұнтағының мөлшерін №12 кестеге сүйеніп есептейміз: х = =0,08 кг 16,1 т макарон өнімдеріне 0,08 кг йодказеин ұнтағы қажет. 2.6.1 1 минутта жұмсалатын шикізаттың шығынын есептеу 1 минутта жұмсалатын шикізаттың шығынын есептеу үшін пресстің өнімділігі ескеріледі (кгсағ): Мп.ө. = , мұндағы Мп.ө. – пресстің өнімділігі, мин; Рсағ – пресс өнімділігінің техникалық нормасы, кгч. 1 т дайын өнімді шығаруға кететін ұн шығынының нормасын біле отырып, ұнның минуттық шығынын есептейміз. Мп.п. == 33,3 кгмин. Нұн. = Шт + Еш + Қш = 1024 кгт 1 т макарон өнімін өндіруге 1024 кг ұн қажет. Х = = 34,13 кгмин. Қамыр илеуге қажетті судың минуттық шығыны келесі формуламен анықталады: Мсу = G – Мұн, G = , мұндағы G – жартылай фабрикаттың мөлшері минутына, кгмин; Мұн - қамыр илеуге қажетті ұнның минуттық шығыны, кгмин; Wұн – ұн ылғалдылығы, % (14,5%); Wқ – қамыр ылғалдылығы, % (28-32%). G = = 40,53 кгмин Мв =40,53 – 34,13 = 6,4 лмин.