5.7.2. Анықтама алуды ұйымдастыру ..................... 81 5.7.3. Анықтамамен жұмыс істеу ........................... 82 6. WINDOWS ЖҮЙЕСІНДЕП ТЕРЕЗЕЛЕРДІ ПАЙДАЛАНУ ..... 86 6.1.Терезелермен орындалатын негізгі операциялар ........ 86 6.1.1.Терезенің аумағын өзгерту .......................... 86 6.1.2.Терезенің орнын ауыстыру .......................... 87 6.1.3.Тсрезелер мен белгішелер ............................. 87 6.1.4.Экранды толық қамтыған терезе .................. 87 6.1.5.Терезе түрлері ............................................... 88 6.1.6.Терезелерді ретке келтіру ............................. 89 6.1.7. Қолданбалы программаларды іске қосу ....... 91 6.1.8.Бірнеше қолданбалы программаларды іске қосу... 92 6.2. Компьютер жұмысын басқару құралдары ...... 95 6.3.Файлдармен жұмыс істеу ................................. 96 6.3.1.Орындау командасы ...................................... 96 6.3.2.Парақтау-Шолу (Пролистать-обзор) терезесі .............. 97 6.3.3.Файлдарды ашу және сақтау терезелері ....... 99 6.3.4.Сұхбаттасу терезелерінің стандартты элементтері ........... 99 6.4.Бумалар мен жарлықтарды даярлау және жою ................... 102 7. WINDOWS ЖҮЙЕСІНІҢ СТАНДАРТТЫ ПРОГРАММАЛАРЫ......... 105 7.1. WordPad мәтіндік редакторы ........................ 105 7.2.Блокнот (Windows 3.x) .................................. 107 7.3. Күнтізбе (Windows 3.x) ................................. 107 7.4.Калькулятор ................................................... 109 7.5.Баска диарограммалар туралы қысқаша мағлұматтар ....... 109 8. PAINT ГРАФИКАЛЫҚ РЕДАКТОРЫ .............. 111 8.1. Алғашқы мағлұматтар ................................... 111 8.2.Программа терезесі ....................................... Ill 8.3.Қолданылатын аспаптар ................................ 113 8.4.Сызықтар мен доғалар ................................... 115 8.5. Геометриялық фигуралар ............................... 116 8.6.Аймақтардың ішін бояу ................................. 117 8.7. Микроскоп режимі ......................................... 118 8.8.Мәтін енгізу .................................................... 119 8.9.Фрагменттермен жұмыс істеу ........................ 120 8.10. Бейне атрибуттары ....................................... 122 8.11. Бейнслерді дискіге жазу және оқу ................ 123 8.12. Суреттерді баспаға шығару ......................... 124 9. БІРНЕШЕ ҚОЛДАНБАЛЫ ПРОГРАММАЛАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ........ 126 9.1.Мәлімет алмасу ............................................. 126 9.2. Paint және WordPad арасында ....................... 126 9.3. Калькулятор және Блокнот арасында ........... 128 10. WINDOWS ЖҮЙЕСІНДЕ МӘТІНДІ БАСПАҒА ШЫҒАРУ ......... 129 10.1. Принтерді алдын-ала баптау ........................129 10.2.Үнсіз келісім бойынша принтер параметрлерін тағайындау ...................................130 10.3. WINDOWS қолданбалы программаларынан мәліметті баспаға шығару ...131 10.4.Баспа Диспетчерімен жұмыс істеу ..............132 11. WINDOWS 98 ЖҮЙЕСІНДЕГІ СІЛТЕУ ТЕРЕЗЕСІ ....... 136 11.1.Сілтеу программасыи іске косу .................. 136 11.2.Сілтеу терезесінің Аспаптар тақтасы ......... 138 11.3. Файлдарды, каталогтарды көшіру және олардын, орнын ауыстыру... 139 11.4. Файлдарды, каталогтарды жою және қалпына келтіру ........... 142 11.5. Диск құрылымын бейнелейтін белгішелер .144 11.6. Файлдарды іздеу .......................................... 146 11.7. Қолданбалы программалармен байланыс жасау............ 147 11.8. Файлдармен басқа операциялар орындау .. 148 11.9. Қолданбалы программаларды іске қосу ..... 149 12. WINDOWS ОРТАСЫНДА ДИСКІМЕН ЖҮМЫС ІСТЕУПРОГРАММАЛАРЫ ........... 153 12.1. Дискіні тексеруге арналған ScanDisk программасы ................ 153 12.2. Дискіні дефрагментациялау программасы (Defrag) ...... 156 12.3. Backup программасы .................................. 158 13. КОМПЬЮТЕРЛІК ВИРУСТАР ...................... 162 13.1. Вирустар және олардың түрлері .................. 162 13.2. Бүлінген және вирус жұққан файлдар ........ 164 13.3. Компьютерлік вирустардың қысқаша жіктелуі........ 167 13.4. Компьютерлік вирустардан сақтанудың негізгі тәсілдері .............. 169 14. АРХИВТЕУ ПРОГРАММАЛАРЫ ................. 174 14.1. Файлдарды архивтеудің қажеттілігі ........... 174 14.2. Архивтік файл ............................................. 175 14.3.WinRAR архивтік программасын пайдалану ............. 176 14.3.1. Файлдарды архивке енгізу ....................... 177 14.3.2. Файлдарды архивтен шығарып алу ......... 179 14.3.3. Архивтердің дұрыстығын (бүтіндігін) тексеру ........... 180 14.3.4. Архивті бүлінуден сақтау ........................ 180 15. MS WORD РЕДАКТОРЫ ТУРАЛЫ НЕГІЗГІ МАҒЛҰМАТТАР ......... 183 15.1. Жалпы мағлұматтар .................................... 183 15.2. WORD редакторын тағайындау, іске қосу және онымен жұмыс істеуді аяқтау ........ 183 15.3. WORD экранымен танысу........................... 185 15.4. WORD редакторында құжаттарды дайындау және оларды сақтау ........ 189 15.4.1. Жаңа құжатты даярлау ............................ 189 15.4.2. "Құжат ашу" сұхбат терезесінің мүмкіндіктері ..... 190 15.4.3. Бас құжатты даярлау ............................... 193 15.4.4. Дискіде бар құжатты ашу ........................ 194 15.4.5. Басқа форматтағы файлдарды ашу ......... 196 15.4.6. Құжатты сақтау ........................................ 196 15.4.7. Қорытынды информация .......................... 198 15.4.8. Атын өзгертпей сақтау ............................ 200 15.4.9. Құжатты автоматты түрде сақтау ........... 200 16. МӘТІНДІ ФОРМАТТАУ ................................ 202 16.1. Символдарды форматтау ............................ 202 16.1.1.Қаріптер (Шрифтер) ................................ 202 16.1.2 Қаріптердің негізгі параметрлерін тағайындау .............................. 203 16.1.3. "Қаріп" сұхбаттасу терезесін пайдалану .203 16.1.4. Мәтін астын сызу..................................... 206 16.2. Абзацтарды форматтау ............................... 206 16.2.1. Абзацтарды форматтау тәсілдері ............ 207 16.2.2. Формат менюінің немесе контекстік менюдің Абзац командасы........ 208 16.2.3. "Форматтау" аспаптар тақтасының құралдары ................ 209 16.2.4. Абзацтарды туралау ................................. 210 16.2.5. Көлденең сызғышты пайдалану ............... 212 16.2.6. Интервалдар. Абзацтың алдындағы жәж соңындағы интервалдарды тағайындау...212 16.2.7. Жолдардың арасындағы интервалды тағайындау ...................... 214 17. ФОРМУЛАЛАР РЕДАКТОРЫ ....................... 216 17.1. Формулалар редакторын іске қосу ............. 217 17.2. Математикалық символдар жолы ............... 217 17.3. Теңдеулерді теру .......................................... 218 17.4. Формуланы форматтау ................................ 220 18. КЕСТЕЛЕРДІ ДАЯРЛАУ ЖӘНЕ ТҮЗЕТУ .... 222 18.1. Кестелерді даярлау ...................................... 223 18.1.1. Top сызықтарын бейнел және жасыру .. 225 18.1.2. Кестелерді баптау..................................... 225 18.1.3. Ұяшықтарды таңдау ................................ 226 18.1.4. Ұяшықтардың орнын ауыстыру және көшірмесін алу ......... 228 18.1.5. Бағаналардың енін өзгерту ....................... 229 18.1.6. Кесте жолдарын басқару......................... 230 18.1.7. Ұяшықтарды, жолдарды және бағаналарды кірістіру және жою ......... 231 18.1.8. Кестелер тақырыбын даярлау Ұяшықтарды біріктіру ...................... 234 18.1.9. Ұяшықтарды бөліктерге бөлу................... 235 18.1.10. Кестелерді форматтау........................... 236 18.1.11. Кесте=>Автоформат командасын пайдалану ................ 236 18.1.12. Кесте жақтауларының форматтарын таңдау ......... 238 18.1.13. Жолдар ман бағаналарды нөмірлеу ....... 240 18.1.14. Кестелерді бөліктерге бөлу ................... 241 19. WORD РЕДАКТОРЫНДА ГРАФИКПЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ..........242 19.1. Графиктерді орналастыру принциптері ..... 242 19.2. WORD -та суреттерді даярлау .................... 244 19.3. Графикалық редактор аспаптары ................244 19.4. Салынған суретті көмкеру, оның ішін бояу және өрнектеу ….. 246 19.5. Суреттерді ерекшелеу ................................. 248 19.6. Элементтер тобын ұйымдастыру ................ 249 19.7. Топты жіктеу ................................................ 249 19.8. Геометриялық элементтердің орнын ауыстыру ........ 249 19.9. Геометриялық элементтерді масштабтау ........ 250 19.10. Геометриялық элементтердің көшірмесін алу және оларды жою ......... 251 19.11. Геометриялық элементтердің алдыңғы немесе соңғы шепте орналасуы ......... 251 19.12. Геометриялық элементтерді бұру ............. 251 19.13. Кез-келген пішіндегі фигураларды түзету . 252 19.14. Суреттер мен жұмыс істеу кезіндегі негізгі мүмкіндіктер ......... 253 19.15. Суретті орналастыру ................................. 253 19.16. Масштабтау ............................................... 254 19.17. Суреттің көшірмесін алу ........................... 254 19.18. Басқа программалардан мәтіндік файлдар енгізу .......... 254 19.19. Мәтіндік өңдеудің басқа программаларынан файлдарды тасымалдау ..... 254 19.20. MS DOS форматынан файлды түрлендіру . 255 19.21. Түрлендірілген файлды дискіде сақтау ...... 256 19.22. Құжатты керісінше түрлендіру .................. 256 19.23. Форматтардың үйлесімдігі ......................... 257 19.24. Графикалық объектілерді ішке кірістіру ... 257 19.25. Графикалық форматтар ............................. 257 19.26. Растрлық графика ..................................... 258 19.27. Векторлық графика .................................... 259 19.28. Ендіру ......................................................... 259 19.29. Суреттерді мәтінге кірістіру және олардың көшірмесін алу .........260 19.30.Microsoft ClipArt -тан суреттерді кірістіру…………..261 19.31.Суретті кадраға немесе мәтіндік терезеге кірістіру ........... 263 19.32.Суреттермен жұмыс істеу .......................... 264 20. WORD РЕДАКТОРЫНДА ҚҰЖАТТЫ БАСЫП ШЫҒАРУ .............. 265 20.1.Баспаға шығарарда құжатты алдын ала қарап шығу ........ 265 20.2. Бет белгілерін қарап шығу режимі ............. 265 20.3. Құжатты алдын ала қарап шығу режимі..... 266 20.4. Құжатты баспаға шығару ............................ 270 20.5.Мәтіннің бірнеше көшірмесін баспаға шығару ......... 272 20.6. Құжаттың бөлігін баспаға шығару ............. 272 20.7. Құжатты косалқы информациямен бірге баспаға шығару ......... 274 20.8. Құжат туралы қосымша информацияны баспаға шығару ............. 276 20.9.Баспаға шығарудың қосымша опциялары ... 277 20.10.Басылымның алғашқы нұсқасын алу ........ 277 20.11 .Беттерді кері ретпен баспаға шығару ........... 278 20.12.Өрістерді жаңарту...................................... 278 20.13.Байланыстарды жаңарту ............................ 279 20.14.Фондық режимде баспаға шығару ............. 279 20.15.Басылым қағаздарын таңдау...................... 279 21. WINDOWS ЖҮЙЕСШДЕГІ EXCEL ПРОГРАММАСЫ ..... 282 21.1. EXCEL программасы туралы жалпы мағлұматтар .......... 282 21.2. EXCEL программасын іске қосу ................. 283 21.3. EXCEL менюімен жұмыс атқару ................. 284 21.4. Ұяшықтардағы мәліметтер ........................ 287 21.4.1.Мәтін енгізу ............................................... 287 21.4.2.Сандарды енгізу ......................................... 288 21.4.3.Формулаларды енгізу ................................ 288 21.4.4. Бағаналар енімен жолдар биіктігін өзгерту ................ 288 21.4.5. Ұяшықтағы мәліметтерді түзету ............ 289 21.5.Жолдармен, бағаналармен, блоктармен операциялар орындау ......... 289 21.5.1.Орын ауыстыру ......................................... 290 21.5.2.Көшірме алу .............................................. 290 21.5.3.Жою, тазалау операциялары ..................... 290 22. EXCEL-ДЕ ФУНКЦИЯЛАР МӘНІН КЕСТЕЛЕУ ........... 296 22.1.Ұяшықтар мен блоктардың адрестерін абсолютті, салыстырмалы және аралас түрде жазу ....... 296 22.2.Кесте мәтіндерін дайындау ......................... 299 22.2.1.Мәтінді қаріптік дайындау ....................... 299 22.2.2.Туралау ...................................................... 300 22.2.3.Фон түстері ............................................... 301 23. САН ФОРМАТТАРЫ , ИНФОРМАЦИЯНЫ ҚОРҒАУ EXCEL-ДЕ МӘЛІМЕТТЕРДІ БАСПАҒА ШЫҒАРУ ..................................... 302 23.1. Ұяшықтардағы мәліметтерді қорғау ......... 302 23.1.1.Ұяшықтардың қорғалу қасиетін енгізу (алу) ........... 302 23.2.Функцияларды қолдану ............................... 303 23.3.Сандар туралы .............................................. 305 23.4.Кестші экранға және принтерге шығару ..... 308 24. EXCEL-ДІҢ ГРАФИКАЛЫҚ МҮМКІНДІКТЕРІ ........................................... 310 24.1.Диаграммаларды даярлау ........................... 310 24.2. Диаграмма мөлшерін өзгерту ..................... 314 24.3. Диаграмма типін өзгерту ........................... 314 24.4. Кеңістікте көлемді дөңгелек диаграмма тұрғызу және оны түзету......... 316 24.5. Диаграммаларды түзету .............................. 317 24.5.1. Диаграмма элементтерінің мөлшерін өзгерту және орнын ауыстыру .... 317 24.5.2. Атауларды кірістіру ................................. 318 24.5.3. Секторлар түсін өрнектерге өзгерту ....... 319 24.5.4. Түсініктемені форматтау ......................... 319 24.5.5. Диаграмма аймағының мөлшерін өзгерту ................. 319 24.5.6. Диаграмманы баспаға шығаруға дайындау ................ 320 24.6. Функция графиктерін түрғызу ................... 320 25. EXCEL ЭЛЕКТРОНДЫҚ КЕСТЕСІН САНДЫҚ МОДЕЛЬДЕУГЕ ПАЙДАЛАНУ ....... 324 26. EXCEL ПРОГРАММАСЫН МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУ ..... 328 26.1. Мәліметтерді сүрьштау және сүзгіден өткізу .............. 328 26.2. Мәліметтер базасының негізгі ұғымдары ... 329 26.3. Мәліметтерді сүзгіден өткізу ...................... 329 26.3.1. Автосүзгіні пайдалану .............................. 329 26 4. Мәліметтерді сүрыптау .............................. 332 27. EXCEL ЖҰМЫС КІТАБЫ. КЕСТЕЛЕР БАЙЛАНЫСЫ ......... 335 27.1. Жұмыс кітабының парақтары .................... 335 27.2. Жұмыс парақтарының өзара байланысы ... 337 27.3. Бірнеше терезелермен жұмыс істеу ........ 338 27.4. Файлдар арасындағы байланыс .................. 339 28. КОМПЬЮТЕРЛІК ЖЕЛІЛЕР .......................... 342 28.1. Компьютерлерді желілердің түрлері Жергілікті және аймақтық-таратылған желілер ... 28.2. Негізгі желілік топологиялар ....................... 345 28.3. Желілік техникалық құралдар ..................... 345 28.4. Желілік программалық құралдар ............... 346 28.5. Клиент-сервер технологиясы....................... 348 28.6. Желілік технологиялар ................................ 350 28.7. Желілік принтерлер ..................................... 352 28.8. Мәліметтер базасы ..................................... 353 29. INTERNET ЖЕЛІСІ ........................................ 356 29.1. Аздаған тарихи деректер мен статистикалық мәліметтер ........ 356 29.2. Internet-пен қатынас құру......................... 360 29.3. Word Wide Web ........................................... 368 29.3.1. Web жүйесімен қатынас құру тәсілі........ 368 30. ЭЛЕКТРОНДЫҚ ПОЧТА ............................... 374 30.1. Электрондық поштаның жұмыс істеу принциптері ................ 375 30.2. Электрондық пошта жүйесіндегі адрестер.. 376 30.3. Пошталық қосалқы аттар .......................... 377 30.4. Компьютерге пошта қызметін орнату ........ 378 30.5. Электрондық почтамен жұмыс істеуге арналған танымал программалар (шолу) .... 379 30.5.1. Eudora ...................................................... 374 30.5.2. Microsoft Exchange, Internet Mail немесе Outlook Express ..... 381 30.5.3. NET Complete ............................................. 383 30.5.4. Netscape Messenger .................................... 384 30.5.5. Pegasus Mail ................................................ 385 30.6. Microsoft Outlook программасында электрондық почтамен жұмыс істеу ... 385 ГЛОССАРИЙ ...................................................................... 392 ИНФОРМАТИКА ТЕРМИНДЕРІНІҢ АҒЫЛШЫНША – ҚАЗАҚША СӨЗДІГІ........................... 401 Қазақ ресми-іс қағаздары. Дүйсембекова Л. - Алматы - Ана тілі - 2005 ж., - 208 бет. МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ.........................................................................3 I ҚАЗАҚ РЕСМИ-ІС ҚАҒАЗДАР ТІЛІНІҢ ҚАЛЫПТАСУ ТАРИХЫ 1.1 Қазақ ресми-іс қағаздары тілінің зерттелуі...................6 1.2 Көне түркі жазба ескерткіштеріндегі ресми-іс қағаздарына тән тәндік элементтер.......10 1.3 Орта түркілік дәуірдегі ресми-іс қағаздары...........................21 1.4 Жаңа түркі дәуіріндегі ресми-іс қағаздар...............................30 1.5 XIX ғасырдағы қазақ ресми-іс қағаздар тілі..........................43 1.6 XX ғасырдың басындағы қазақ ресми-іс қағаздар тілі ...............51 II ҚАЗАҚ РЕСМИ-ІС ҚАҒАЗДАР ТІЛІНЕ ӘСЕР ЕТУШІ ЭКСТРАЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАР 2.1 Тілдік стильдердің дамуы мен қалыптасуына әсер етуші экстралингвистикалық факторлар................................60 2.2 Алғашқы қазақ баспасөзінің ресми-іс қағаздар тілін қалыптастырудағы рөлі.............69 2.3 XX ғ. тіл саясатының қазақ ресми-іс қағаздар тіліне өсері....................74 III ҚАЗАҚ РЕСМИ-ІС ҚАҒАЗДАР СТИЛІНІҢ ЖАНРЛЫҚ ТҮРЛЕРІ МЕН НОРМАСЫ 3.1 Қазақ әдеби тілінің стильдік тармақтары....................80 3.2 Функционалдық стильдердің жалпы сипаты...............85 3.3 Ресми-іс қағаздарының жанрлық түрлері...................93 3.4 Ресми-іс қағаздарындағы тілдік норма...................... 101 3.5 Канцеляризм және ресми-іс қағаздар тілі................. 107 3.6 Ресми-іс қағаздары терминдерінің қалыптасуы........ 110 IV РЕСМИ-ІС ҚАҒАЗДАРЫНДАҒЫ СТАНДАРТТЫЛЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТІЛДІК ҚҰРАЛДАРЫ 4.1 Тіл біліміндегі стандарттылық ұғымы....................... 119 4.2 Стандарт тілдік бірліктердің грамматикалық ерекшелігі........................... 126 4.3 Стандарт тілдік бірліктердің функционалдық ерекшелігі.................... 132 4.4 Ресми-іс қағаздар тіліндегі фразеологиялық бірліктер............138 V РЕСМИ-ІС ҚАҒАЗДАРЫНЫҢ ПРАГМАТИКАСЫ 5.1 Ресми-іс қағаздары мәтіндерінің коммуникативтік-прагматикалық функциясы......... 142 5.2 Ресми-іс қағаз мәтіндерінде коммуникация принциптерінің сақталуы................... 148 5.3 Ресми-іс қағаз тақырыптарының прагматикалық-бағалағыштық қасиеті................... 164 5.4 Ресми-іс қағаздарын жазу мәдениеті және іс қағаздар тіліндегі этикет формулалар...172 Қорытыңды..................................................................183 Қосымша Ресми-іс қағаздар тілінде қолданылатын фразеологиялық бірліктер........... 189 Іс қағаздарының атаулары................................................ 193 Пайдаланылған әдебиеттер............................................... 197 Қазіргі жаратылыстану концепциялары. Тұрғынбаев Ә.Х. Алматы- Білім, 2003. -бет МАЗМҰНЫ Алғысөз................................................................... 3 Кіріспе. "Қазіргі жаратылыстану концепциялары" пәні және оның әлеуметтік маңызы .................................... 6 I тарау. Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы орны 1. Ғылым - дүниетану процесінің нәтижесі..............13 §1. Ғылыми дүниетанудың ерекшеліктері мен құрылысы…………………... 13 §2. Ғылыми танымның едіс-тәсілдері..................... 16 §3. Танымның (білімнің) ғылымилығының критерийі............................... 17 §4. Ғылым ұғымының классификациясы............... 19 Пысықтауға арналған сұрақтар.................................22 2. Ғылым дамуының логикасы мен заңдылықтары.............................. 22 §1. Ғылымның тарихи-әлеуметтік жағдайлары.......22 §2. Ғылыми революциялар.................................. 24 §3. Ғылыми білімнің дифференциациясы мен интеграциясы .............................................................. 29 §4. Жаратылыстанудың математикалануы – даму заңдылығы ........................ 31 Пысықтауға арналған сұрақтар ............................. 33 3. Адамзаттың материалдық және рухани мәдениет системасындағы жаратылыстанудың орны..................33 §1. Мәдениет ұғымы............................................... 33 §2. Ғылым мен білім — қазіргі заманғы мәдениеттің жетекші факторы ....................................................... 35 §3. Жаратылыстану-ғылыми және гуманитарлық мәдениеттердің бірлігі мен өзара байланыстығы.........40 Пысықтауға арналған сұрақтар...............................42 4. Дүниенің қазіргі жаратылыстану-ғылыми көрінісінің ерекшеліктері...................43 §1. Глобальды эволюционизм принципі................43 §2. Синергетика - материяның өздігінше ұйымдасу теориясы .................................................................... 46 §3. Қазіргі заманғы дүниенің жаратылыстану-ғылыми бейнесінің жалпы көрінісі .......................................... 47 Пысықтауға арналған сұрақтар................................50 II тарау. Дүниенің ғылыми көрінісінің физика-химиялық концепциялары 1. Дүниенің физикалық құрылымы жайлы классикалық жаратылыстанудың концепциялары…………………………………………………..51 §1. Материяның құрылымдық деңгейлері...............51 §2. Дүниенің натурфилософиялық және механистік көріністері (картиналары) ........................................... 53 Пысықтауға арналған сұрақтар.................................57 2. Материяның микродүниелік құрылымының қазіргі физикалық концепциялары ........................................ 58 §1. Микродүниені түсіндірудің кванттық-механикалық концепциялары ……………………………..58 §2. Материя құрылысының атомистік концепциясы 61 §3. Атомдардың кварнтік моделі.............................65 Пысықтауға арналған сұрақтар .............................. 66 3. Мегадүние жайлы қазіргі астрофизикалық және космологиялық концепциялар .................................... 66 §1. Әлемнің қазіргі космологиялық моделі (бейнесі) .................................................................................... 67 §2. Галактикалардың құрылысы мен эволюциясы ... 69 §3. Жұлдыздардың құрылысы мен эволюциясы......71 §4. Күн системасының құрылысы мен пайда болуы .................................................................................... 73 §5. Жердің құрылысы мен эволюциясы...................75 Пысықтауға арналған сұрақтар...............................76 4. Кеңістік пен уақыттың қазіргі заманғы жаратылыстану-ғылыми көрінісі......................................76 §1. Кеңістік пен уақыттың ғылым тарихындағы түсінігінің дамуы ...................................................................... 76 §2. Кеңістік пен уақыттың салыстырмалылық (относительдік) концепциясы........................................81 §3. Кеңістік пен уақыттың қасиеттері......................83 Пысықтауға арналған сұрақтар................................87 5. Материя құрылымының химиялық концепциялары..........87 §1. Химия ғылымының зерттеу пәні.......................87 §2. Заттың құрамы жайлы ілім .............................. 89 §3. Структуралық химияның деңгейі ..................... 92 §4. Химиялық процестер және химиялық системалар эволюциясы...................................................................93 Пысықтауға арналған сұрақтар.................................96 III тарау. Материя құрылымының биологиялық деңгейінің ерекшеліктері 1. Тірі материя құрылымының биологиялық деңгейлерінің концепциясы ........................................ 97 §1. Биология пәні және оның құрылымы...............97 §2. Тіршіліктің мәні, оның негізгі белгілері............. 98 §3. "Тірінің" құрылымдық деңгейлері....................100 §4. Клетка - ең ұсақ тірі система, оның құрылысы және атқаратын қызметі...................................................... 101 Пысықтауға арналған сұрақтар............................. 104 2. Биологиялық эволюцияның принциптері......105 §1. Тіршіліктің пайда болу концепциялары......... 105 §2. Ч. Дарвин - эволюциялық теорияның негізін салушы...................... 107 §3. Эволюцияның негізгі факторлары мен қозғаушы күштері....................................... 111 Пысықтауға арналған сұрақтар............................. 114 3. Биосфера және ноосфера концепциялары..........114 §1. Биосфера және ноосфера ұғымдары................ 117 §2. Табиғат - биосфера - адам............................... 120 §3. Адам - биосфера - ноосфера..............................124 Пысықтауға арналған сұрақтар..............................124 4. Қазіргі заманғы экологиялық концепциялар ... 124 §1. Экология деген не және оның атқаратын қызметі......................... 124 §2. Табиғат - биосфера - адам системасындағы қайшылықтар ..................... 128 §3. Экологиялық проблемаларды шешу жолдары .... 131 §4. Тұрғын халықтың экологиялық санасын қалыптастыру......................................133 Пысықтауға арналған сұрақтар..............................134 IV тарау. Адамның пайда болуы мен эволюциясы 1. Адамның табиғи пайда болуы және дамуы .... 135 §1. Адам - табиғаттың перзенті............................. 135 §2. Айырмашылық (мәнді) белгілер...................... 137 §3. Адамның табиғи пайда болуы ......................... 139 §4. Адамның қалыптасу және даму кезендері....... 142 Пысықтауға арналған сұрақтар ............................ 146 2. Адам - биоәлеуметтік жан ........................... 146 §1. Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар ................................................ 146 §2. Адамның жеке басының дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар (онтогнез)..................... 150 §3. Социобиология бағытының адам туралы теориясы ................................................................................. 155 §4. Адам - жеке адам және тұлға ретінде ............. 158 Пысықтауға арналған сұрақтар............................. 161 3. Қазіргі заманғы ғылым адам санасының мәні және шығу тегі туралы................... 161 §1. Қазіргі ғылым мен философияда сана проблемасының шиеленісуі........................ 161 §2. Өлі табиғат пен тірі табиғаттағы бейнелену мен информациялар. Психика ұғымы ............................. 164 §3. Жануарлар психикасынан адам санасы мен тіліне өту диалектикасы............. 169 Пысықтауға арналған сұрақтар..............................172 Қорытынды сөз ................................................... 173 Жаратылыстану-ғылыми терминдердің қазақша түсіндірме сөздігі.................. 176 Коммерниялық кәсіпкерлік негіздері. Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ...........................................................................................3 1 ТАРАУ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ МАЗМҰНЫ 1.1. Кәсіпкерліктің мені мен рөлі...............................................5 1.1.1. Кәсіпкерліктің пайда болу тарихы?'................................5 1.1.2. "Кәсіпкерлік" және "бизнес" түсініктерінің мәні..........9 1.2. Кәсіпкерлік түрлері..............................................................14 1.2.1. Өндірістік кәсіпкерліктің мазмұны...................................14 1.2.2. Коммерциялық кәсіпкерліктің мазмұны..........................17 1.2.3. Қаржылық кәсіпкерлікті жүргізу ерекшеліктері..............23 1.2.4. Кеңес беру (консультациялық) кәсіпкерлігі....................26 Бақылау сұрактар.........................................................................28 2 ТАРАУ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТ ЖАЙЫНДА 2.1. Коммерция және коммерциялық қызметтің мәні.............29 2.1.1. "Сауда" және "коммерция" түсініктерінің қатынасы ...29 2.1.2. Көзбояушылық — коммерция қызметінің формасы.......32 2.1.3. Коммерциялық қызметтің мәні мен функциялары........34 2.2. Коммерциялық қызметтің келісім-шарт негізі..................38 2.2.1. Сатып алу және сату келісім-шартының мәні мен құрылымы.................38 2.2.2. Жеткізіп беру шартының мәні, ерекшеліктері және құрылымы............44 2.2.3. Келісім-шарт жасау тәртібі және оны бұзу.....................46 Бақылау сұрақтары......................................................................47 3 ТАРАУ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ТАЛДАУ МЕН ЖОСПАРЛАУ 3.1. Маркетинг тұрғысынан алғандағы коммерциялық қызметті талдау...........48 3.1.1. Коммерциялық қызметтегі маркетингтік талдаудың мәні............48 3.1.2. Рынок үлесі мен сыйымдылық мүмкіншілігін талдау.....50 3.1.3. Кәсіпорын дамуының бәсекелестік шарттарын зерттеу.............54 3.1.4. Дүкен жұмысының тиімділігін маркетинг тұрғысынан бағалау........59 3.1.5. Дүкеннің орналасу жеріне жене дүкенге талдау жасау..................61 3.2. Сауда кәсіпорнының бизнес-жоспарын құру...................68 Бақылау сұрақтары.....................................................................72 4 ТАРАУ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ БАСҚАРУ 4.1. Коммерциялық тәуекелді басқару.......................................73 4.1.1. Тәуекел түсінігі және оны топтастыру.............................73 4.1.2. Тәуекелді талдау және басқару.........................................76 4.2. Коммерциялық ақпарат пен коммерциялық кұпия мәні және оны қорғау.......81 4.2.1. Коммерциялық ақпарат пен коммерциялық құпия мөні.........81 4.2.2. Коммерциялық құпияны қорғауды қамтамасыз ету .......84 4.2.3. Жеке компьютерлердегі ақпаратты қорғау......................86 4.3. Кәсіпкер-коммерсанттың сауда этикеті.............................88 4.3.1. Кәсіпкер-коммерсантқа қойылатын негізгі талаптар............88