Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды сабаққа дайындау, психологиялық ахуал қалыптастыру (жақсы тілек айту).

II. Жаңа сабақ: есепті теңдеу құру арқылы шешу

Ой қозғау

ұғымды нақтылау

Сұрақ: теңдеудің неше түрі бар?

Жауап: қарапайым және күрделі.

Салыстыру:

  • Ұқсастығы: екеуі де теңдеу.
  • Айырмашылығы: күрделі теңдеу екі немесе одан көп амалмен орындалады, ал қарапайым теңдеу бір амалмен орындалады.

Ойлан да тап!

жылдам есеп

Мәселе:

1 кг сары май 360 теңге тұрады. Жарты килограмм сары май қанша тұрады?

360 : 2 = 180

Ескерту: «жарты кг» = 500 г.

Теңдеуді қалай шешкен ыңғайлы?

тәсіл таңдау

Берілген теңдеу

x : 5 = 18

Шешуі

x = 18 · 5
x = 90
Тексеру: 90 : 5 = 18, демек 18 = 18

Қорытынды: көбіне теңдеу құрып шешу ыңғайлы әрі жүйелі.

Сергіту сәті: санамақ

Бір дегенім – білек,

Білсең, білек те керек.

Екі дегенім – еңбек,

Еңбек бәрін жеңбек.

Топпен жұмыс: есептерді теңдеу құрып шығару

Әр топ есептің шартын қысқаша жазып, теңдеу құрады, шешеді және тексереді.

I-топ — №3 (208-бет)

қордағы ұн

Бар еді

1706 қап

Қалды

1009 қап

Жөнелтілді

?

1706 − x = 1009
x = 1706 − 1009
x = 697
Тексеру: 1706 − 697 = 1009

Жауабы: 697 қап ұн.

II-топ — №4 (208-бет)

қызылша

Болды

548 т

Қалды

399 т

Тиеп жіберді

?

548 − x = 399
x = 548 − 399
x = 149
Тексеру: 548 − 149 = 399

Жауабы: 149 т қызылша.

III-топ — №5 (208-бет)

көшет

Әр қатарда 8 көшеттен, 5 қатар егілді. Барлығы 63 көшет болды. Жиегін қоршауға қанша көшет жұмсалды?

(8 · 5) + x = 63
40 + x = 63
x = 63 − 40
x = 23
Тексеру: (8 · 5) + 23 = 63

Жауабы: 23 көшетпен жиектеді.

IV-топ — №6 (208-бет)

қозғалыс

S

18 км

t

2 сағ

v₁

4 км/сағ

v₂

?

18 : 2 − x = 4
9 − x = 4
x = 9 − 4
x = 5
Тексеру: 18 : 2 − 5 = 4

Жауабы: v₂ = 5 км/сағ.

Логикалық тапсырма

Берілгені

  • Шаршының периметрі: P = 64 см
  • Шаршының ауданы: S₁ = ?
  • Тік төртбұрыштың ауданы: S₂ = ? (шаршыдан 2 есе кем)
  • Тік төртбұрыштың екінші қабырғасы: b₂ = 4 см, бірінші қабырғасы: a₂ = ?

Шешуі

1) 64 : 4 = 16 (шаршының қабырғасы)
2) 16 · 16 = 256 см² (S₁)
3) 256 : 2 = 128 см² (S₂)
4) 128 : 4 = 32 см (a₂)

Жауабы: S₁ = 256 см², S₂ = 128 см², a₂ = 32 см.

Сергіту сәті: «Ұшты-ұшты»

Мақсаты: зейінді тексеру.

  • «Ұшты-ұшты құс ұшты» — қолды көтереді.
  • «Ұшты-ұшты парақ ұшты» — қол көтермейді (үндемей қалады).
  • Осы үлгімен ойын жалғастырылады.

Қызықты тапсырмалар

1) Үш тізбектес сан

Қосындысы да, көбейтіндісі де 6-ға тең болатын үш тізбектес натурал санды тап.

1, 2, 3
1 + 2 + 3 = 6
1 · 2 · 3 = 6

2) Жұмыртқа пісіру

Бір жұмыртқа 4 минутта піседі. Ал 8 жұмыртқа неше минутта піседі?

Жауабы: 4 минутта (бір мезетте пісірсе).

3) Қосынды мен көбейтіндіні салыстыру

60 және 12 сандарының қосындысы мен көбейтіндісін салыстыр. Не байқадың?

60 + 12 = 72
60 · 12 = 720

Көбейтінді қосындыдан әлдеқайда үлкен.

4) Қашықтықты табу

Жылдамдық 20 км/сағ, уақыт 2 сағ болса, қашықтық неше км?

S = v · t = 20 · 2 = 40 км

5) Тырна мен таразы

Тырна таразы табақшасында екі аяғымен тұрғанда 6 кг көрсетті. Ал бір аяғымен тұрса, таразы неше кг көрсетеді?

Жауабы: 6 кг (салмақ өзгермейді).

Қорытынды, бағалау, үй тапсырмасы

Қорытынды

Сөз есепті шешудің сенімді жолы — шартты талдап, белгісізді анықтап, теңдеу құрып, нәтижені тексеру.

Бағалау

Есеп шығару дәлдігі, теңдеуді дұрыс құруы, тексеруі және топтағы белсенділігі ескеріледі.

Үйге тапсырма

Өрнек құрастыру (берілгендер бойынша математикалық өрнек жасап келу).