7-сынып Жаңа сабақ MS Excel

Excel бағдарламасының графикалық мүмкіндіктері

Бұл сабақта оқушылар MS Excel бағдарламасының негізгі графикалық мүмкіндіктерімен танысып, кестелік деректер негізінде диаграмма құруды тәжірибе жүзінде меңгереді. Материал оқушыға түсінікті болуы үшін түсіндіру, сұрақ-жауап және топтық жұмыс тәсілдері қолданылады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: Excel-дің графикалық мүмкіндіктерін түсіндіру, кестеге диаграмма тұрғызуды үйрету.
  • Тәрбиелік: білімге қызығушылықты арттыру, бағдарламаны сауатты пайдалануға тәрбиелеу.
  • Дамытушылық: компьютерлік бағдарламалар туралы түсінікті кеңейту, электронды кестемен жұмыс дағдыларын дамыту.

Әдіс-тәсілдер мен құралдар

Түсіндіру Сұрақ-жауап Топтық жұмыс Жұптық жұмыс Жеке жұмыс
  • Интерактивті тақта, плакаттар, компьютер
  • Сұрақ-жауап карталары

Сабақтың құрылымы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. 1 Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
  2. 2 Құрал-жабдықты тексеру.
  3. 3 Сабақтың мақсатымен таныстыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

3 минут

Өткен тақырып (MS Excel) бойынша қысқаша сұрақтар арқылы оқушылардың білім деңгейі анықталады.

Негізгі сұрақтар мен қысқа жауаптар
1) MS Excel бағдарламасы қандай жұмысқа арналған?
Сандық кестелермен жұмыс істеуге арналған, MS Office құрамына кіретін кестелік процессор.
2) Электрондық кестені кім ойлап тапты?
1979 жылы Дэн Бриклин және Боб Френкстон электрондық кесте идеясын ұсынды.
3) Excel іске қосылғанда әдетте қанша парақ ашылады?
Жаңа құжатта әдетте бірнеше парақ (Sheet1, Sheet2, Sheet3) болады (нұсқаға байланысты өзгеруі мүмкін).
4) Бағандар қалай белгіленеді?
Латын әріптерімен белгіленеді (A, B, C ...).
5) Жолдар саны қанша?
Нұсқасына байланысты. Мысалы, Excel 2003 — 65 536 жол; қазіргі нұсқаларда — 1 048 576 жол.
6) Ұяшықтағы сандарды түрлі форматта көрсетуге бола ма?
Иә: валюта (теңге), пайыз, ғылыми формат және басқа форматтар.
7) Excel-дің пайдалы ерекшеліктерінің бірі қандай?
Баспаға шығармас бұрын алдын ала қарау арқылы парақ параметрлерін, өрістерді (margin) реттеуге болады.
8) Блок дегеніміз не?
Жанаса орналасқан ұяшықтар аймағы (диапазон).
9) MS Excel мүмкіндіктері қандай?
Формула жазу, есептеулерді автоматтандыру, деректерді талдау және диаграмма құру.
1 минут

Жаңа тақырыпқа кіріспе ретінде қысқа ребус шешіледі.

III. Жаңа сабақ

13 минут

Бүгін MS Excel бағдарламасының маңызды мүмкіндіктерінің бірі — диаграмма құру тақырыбын қарастырамыз. Оқушылар мәтінді өзара бөлісіп, үш топқа бөлініп жұмыс істейді: диаграмма құру қадамдары, диаграмма түрлері және диаграмма ұғымы.

1-топ: Диаграмма құру жолдары

Қадамдар
  1. 1-қадам: Диаграмма типін таңдау (Кірістіру/Insert → Диаграмма немесе «Диаграммалар шебері»).
  2. 2-қадам: Мәліметтер ауқымын (диапазон) көрсету.
  3. 3-қадам: Безендіру: тақырып, ось атаулары, аңыз (легенда), мәлімет белгілері.
  4. 4-қадам: Орналастыру: жеке параққа немесе кесте тұрған параққа қатар орналастыру.

Мысал ретінде дөңгелек диаграмма алынады: ол бүтіннің бөліктерін көрнекі көрсетеді және пайыздық үлесті тез түсіндіреді.

2-топ: Диаграмма түрлері

Түрлер
  • Дөңгелек диаграмма: бір қатар деректер үшін; үлесті пайызбен көрсетеді.
  • Бағанды диаграмма (гистограмма): санаттар бойынша мәндерді салыстыруға қолайлы.
  • Цилиндрлік/конустық/пирамидалық: гистограммаға ұқсас, айырмашылығы — пішіннің көлемдік берілуінде.
  • Сызба (сызықтық график): уақыт бойынша өзгерісті көрсетуге ыңғайлы; тең аралықтағы мәндер үшін тиімді.

Көп диаграммада екі ось болады: санаттар осі (көлденең) және мәндер осі (тігінен). Көлемдік диаграммаларда үшінші ось қосылуы мүмкін.

3-топ: Диаграмма ұғымы

Анықтама

Диаграмма — кестедегі мәліметтерді көрнекі түрде ұсынатын графикалық бейне. Ол деректерді салыстыруды, талдауды және нәтижені тез түсінуді жеңілдетеді.

Диаграмма кей жағдайда бір ұяшықтағы қателікті де байқатуы мүмкін: жалпы көріністен «ауытқыған» мән бірден көзге түседі.

IV. Түсінгенін тексеру (бекіту жұмыстары)

«Мәтінмен жұмыс, мағынаны тану»

1 минут

Жеке жұмыс: мәтіннен негізгі ойды бөліп көрсету.

«Көршіңе әңгімеле»

2 минут

Жұптық жұмыс: жаңа тақырыпты бір-біріне түсіндіру.

«Ойлан, бірік, бөліс»

4 минут

Топтық талқылау: ойды жинақтап, қорытынды ұсыну.

Постер қорғау және «Еркін микрофон» арқылы өзара бағалау

6 минут

Топтар постерін қорғайды, басқа топтар мазмұны мен дәлеліне қарай кері байланыс береді.

V. Практикалық жұмыс

5 минут

Практикалық тапсырмалар EXPO тақырыбындағы деректерді диаграмма арқылы ұсынуға бағытталған. Әр топ өз тапсырмасына сәйкес диаграмма құрастырады және нәтижесін көрсетеді.

I топ: Дөңгелек диаграмма

Дауыс нәтижесін пайызбен көрсету

2012 ж. 22 қараша, Париж: Қазақстан — 103 дауыс, Бельгия (Льеж) — 44 дауыс.

  • Қазақстан103
  • Льеж (Бельгия)44

II топ: Цилиндрлік диаграмма

Соңғы үш көрмені салыстыру

  • 2015 — Италия, Милан: «Планетаны қоректендіру, өмір үшін энергия»
  • 2017 — Қазақстан, Астана: «Болашақ энергиясы»
  • 2020 — БАӘ, Дубай: «Ақылды біріктіре отырып, болашақты құрамыз»

III топ: Сызықтық (график) диаграмма

Пайыздық көрсеткіштер динамикасы

Соңғы үш жыл бойынша экспорттық көрсеткіштер (шамамен):

  • Италия60–65%
  • Қазақстан44%
  • Біріккен Араб Әмірліктері50%

Бекіту кезеңі: «Мен саған — сен маған» (әр топ қарсы топқа 2 сұрақ қояды) және «Құпиялы жүйелік блок» тапсырмасы.

VI. Сабақты қорытындылау (тест)

1) Excel бағдарламасын іске қосу жолы:

  • A) Программалар → Іске қосу
  • Ә) Іске қосу → Стандартты → Excel
  • Б) Іске қосу → Программалар → Excel
  • В) Іске қосу → Программалар → Office → Excel

2) Баған мен қатардың қиылысу нүктесі қалай аталады?

  • A) Ұяшық
  • Ә) Стандартты ұяшық
  • Б) Қатарлар
  • В) Бағаналар

3) Excel электрондық кестесі не үшін қажет?

  • A) Мәтін енгізу үшін
  • Ә) Сандар енгізу үшін
  • Б) Есептеу жүргізу және диаграмма тұрғызу үшін
  • В) Эксперимент жүргізу үшін

4) Диаграмма құру қанша қадамнан тұрады?

  • A) 3
  • Ә) 4
  • Б) 5
  • В) 2

5) Диаграмма дегеніміз не?

  • A) Мәліметтердің графиктік түрде берілуі
  • Ә) Сандарды енгізу
  • Б) Тек есептеулер жүргізу
  • В) Эксперимент жүргізу

Дұрыс жауаптар

1 — В
2 — A
3 — Б
4 — Ә
5 — A

VII. Үй тапсырмасы, бағалау және рефлексия

Үй тапсырмасы

  • Excel-дің графикалық мүмкіндіктері туралы оқу.
  • Қазақстанда тұратын ұлт өкілдерінің саны бойынша диаграмма құру.

Бағалау

3 минут

Оқушының белсенділігі, топтық жұмысқа қатысуы және практикалық тапсырма нәтижесі бойынша бағаланады.

Рефлексия: «Жұмыс картасы»

5 минут
  1. Менің көңіл күйім.
  2. Сабақтан білгенім.
  3. Қиындық туғызған мәселе.
  4. Сабақта қызықтырған тұстар.
  5. Өзіме тілегім.
  6. Өзіме қоятын бағам.

Оқушының аты-жөні: __________________________