Қалан

Қалан — көне дәуірде қолданылған, жалпыға ортақ салық түрі. Бұл алым-салық жеріне қарай салынатын болған және жан басына түсетін құшыр атты алымнан өзгеше саналған.

Мазмұны мен ерекшелігі

Қалан — жер көлеміне немесе жердің жағдайына қарай есептелетін алым-салық. Осы тұрғыдан алғанда, ол жеке адамның санына емес, иелік еткен жеріне байланысты белгіленген.

Кей деректерде қаланның ауыртпалығы өнімге қарай өзгеріп отырғаны айтылады: біреуге көп, біреуге аз салынғанымен, ол жалпы жұртқа ортақ ауыр міндеткерлік ретінде қабылданған.

Тарихи қолданыс

«Қалан деген (құшыр деп аталатын жан басына салынатын алым-салықтан өзгеше) жеріне қарай салынатын алым-салық болды».

ҚазССР тарихы, 2-том, 238-бет

«Темір-Құтлықта бұрынғы хандардай бүкіл бұқара халыққа аямай шөлен, қалан және тағы да толып жатқан алым-салықтар салған».

І. Есенберлин, Шығармалар жинағы, 9-том, 477-бет

«Өнімге орай біреуге көп, біреуге аз салынатын, бірақ жалпыға ортақ ауыр салғырт қалан тағы жоқ».

М. Мағауин, «Алсапыран», 2-кітап, 163-бет

Қысқаша түйін

  • Қалан — көне, жалпыға ортақ салық түрі.
  • Жан басына салынатын құшырдан айырмасы — жеріне қарай есептелуі.
  • Өнім мен жағдайға қарай мөлшері өзгерсе де, қоғам үшін ауыр салмақ ретінде сипатталады.