Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Толықтауыштың анықтамасын, жасалу жолдарын меңгерту; сөйлем ішінде толықтауышты таба білу дағдыларын қалыптастыру және алған білімді бекіту.

Дамытушылық

Сұрақ қою арқылы ізденісті күшейту; ойлау мен есте сақтауды дамыту; тіл байлығын және шығармашылық қабілетін жетілдіру.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа, сауатты әрі таза жазуға, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.

Психологиялық дайындық

Әрбір адам? — Туысым, досым, жұрағат.

Әрбір сабақ? — Үйрену, ұғу, ұлағат.

Әрбір ісің? — Тірлік, тірек, адамдық.

Әрбір сөзің? — Шындық, бірлік, адалдық.

Сабақтың барысы

  1. 1 Ұйымдастыру: кезекшімен сұхбат.
  2. 2 Қызығушылықты ояту: сөзжұмбақ.
  3. 3 «Ой шақыру»: «Мен – саған, сен – маған» әдісі арқылы үй тапсырмасын қорытындылау.
  4. 4 Жаңа сабақ: «Тапқыр болсаң, тауып көр».
  5. 5 Оқулықпен жұмыс.
  6. 6 Топтық жұмыс: «Кубизм» әдісі («Талдау — табыстың кілті»).
  7. 7 Сергіту сәті.
  8. 8 Шығармашылық тапсырма: ұйқасын табу.
  9. 9 Суретпен жұмыс.
  10. 10 Бекіту: «Зымыран сұрақтар».
  11. 11 Үй тапсырмасы.
  12. 12 Бағалау.

I. Қызығушылықты ояту

Жаңа тақырыпты сөзжұмбақ арқылы анықтаймыз. Төмендегі жұмбақтардың шешуін табыңыз.

  1. 1. Біреуін бердім, онын тердім. — Тұқым
  2. 2. Сылдырдан қорқады, шошынып жортады. — Қоян
  3. 3. Суда өсіп-өнеді, сыртқа шықса өледі. — Балық
  4. 4. Төрт аяққа керілді, әдемі үй боп көрінді. — Шатыр
  5. 5. Сыртын отқа қақтайды, одан басқа жақпайды. — Қазан
  6. 6. Төртеу — адамы, біреу — алаңы. — Үстел
  7. 7. Суда — көлік, құмда — өлік. — Қайық
  8. 8. Аппақ доп тауып, шақырды ақ... — Тауық
  9. 9. Сирағы ұзын, тырнағы ұзын, тұмсығы біздей. — Тырна
  10. 10. Шашылды көктен ақ моншақ, жоғалды біздер тапқанша-ақ. — Бұршақ

II. Ой шақыру

«Мен – саған, сен – маған» әдісімен үй тапсырмасы қорытындыланады: оқушылар сөйлемнің тұрлаулы мүшелері туралы бір-біріне «жапырақ» ұсыну арқылы сұрақ қояды.

Проблемалық сұрақ

«Балалар, толықтауыш дегенде көз алдарыңа не келеді?»

  • Толықтауыш — сөйлемнің тұрлаусыз мүшесі.
  • Толықтауыш тұрлаулы мүшелер қатарына жатпайды.
  • Толықтауышты есте сақтау оңай, өйткені ол септік сұрақтарына жауап береді.
  • Күнделікті сөз қолданысында жиі кездеседі.
  • Мақал-мәтелдерде жиі қолданылады.

Проблемалық сұрақтардан кейін оқушылар жаңа сабақтың тақырыбын өздері анықтайды және тақырыпқа сай мақсат қояды. Соңында мұғалімнің мақсатымен салыстырылады.

III. Жаңа сабақ: Толықтауыш

Ереже

Толықтауыш — баяндауыш білдіретін амал-әрекетті, іс-оқиғаны заттық мағына жағынан толықтыру үшін жұмсалатын сөйлем мүшесі. Толықтауыш көбінесе баяндауышпен байланысады.

Мысал: Қорқақ көлеңкесінен қорқады.

Құрамына қарай

Толықтауыш құрамына қарай дара, күрделі, үйірлі болып бөлінеді.

1) Дара толықтауыш

Бір сөзден болған толықтауыш.

Мысал: Жақсыны арман аздырар, жаманды құлқын тоздырар.

2) Күрделі толықтауыш

Күрделі сөздерден болған толықтауыш.

Мысал: Ата-анаңа адал қызмет ет.

3) Үйірлі толықтауыш

Үйірлі мүшеден болған толықтауыш.

Мысал: Жасау дегеннен көз тұнады.

Ескерту

Берілген мәтін толық нұсқада аяқталмаған: «Толықтауыш мағынасына қарай:» деген бөлім жалғасы көрсетілмеген. Жалғасын жіберсеңіз, мәтінді бірізді стильде толық өңдеп, осы макетке енгізіп беремін.