Наурыздың алғашқы күндеріндегі «әз» туралы халық түсінігі

Халық ұғымы мен сенімі бойынша, Наурыздың алғашқы үш күні ішінде жер мен көкті жарып өтетін ерекше бір гуіл (дыбыс) болады. Оны жан-жануарлардың ішінде жұмақтан шыққан қой ғана сезеді, ал қой арқылы оны қойшы ғана аңғарады дейді білетіндер.

Сол күндері табиғаттың барлық болмысына — жаратылысқа, тіршілікке, өсімдік пен адам бойына — ерекше сезім, қуат, қасиет дариды деп түсінген. Яғни бұл мезет жаңару мен серпілістің айрықша уақыты саналған.

Осы сенімге сай, дәл осы күндері тырнақ не шаш алуға болмайды деген ырым болған: «әлгіндей асыл қасиеттер қиылып кетеді де, адам ауруға шалдығады» деп қауіптенген.

Халық түсінігінде жер-көк те, жан-жануар да «әз» өткеннен кейін ғана қуат алады. Осыдан қанатты қағида: «Әз болмай, мәз болмайды» деген ой түйінделген.