Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы және АЯЗ ЖШС-нің қаржылық жағдайын талдау

 МАЗМҰНЫ. Кіріспе.........................................................................................................................2 І. Теориялық бөлім. 1.1.Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің дамуы барысындағы өзгерістер....................................................................................................................4 1.2.Кәсіпкерлік қызметте кәсіпорындардың тиімді қызмет етуі және белсенділігінің ІІ. Талдау бөлімі. 2.1.Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік түрлерінің дамуы..........................12 2.2.АЯЗ ЖШС-на ұйымдық – экономикалық мінездеме.....................................15 2.3.АЯЗ ЖШС-нiң қызметін талдау......................................................................17 ІІІ. Жетілдіру бағыттары. 3.1.Кәсіпкерлік қызметтің дамуын тездету жолдары...........................................25 Қорытынды...............................................................................................................29 Пайдаланылған әдебиеттер.....................................................................................30 КIРIСПЕ. Өндірістiң нәтижелілiгiнің жоғарылауын нарықтық Талдаумен кәсіпорынның қаражаттық жағдайлары , ұйымдардың басшылары ( активтердің ). Сигналдық көрсеткішпен қайсысында көрінетін қаражаттық Төлемдердің талаптарын уақытысында қанағаттандыру мынандай және құрылымы , капиталды қолдануды талдау және қаражаттық Талдаудың ұсталуы мынандай функциялардан шығады . Біреудің сондай нақтылы кәсіпорынның шарттарында болады. Келесі функция талдауды - Сайып келгенде , қаражаттық маңыздылықты бағалау І. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ БАРЫСЫНДАҒЫ Кәсіпкерлікте қаражаттық жағдайында кәсіпорынның қабілеттілігі өз қызметін Кәсіпорынның қаражаттық жағдайы мүмкін тұрақтылықпен және дағдарыстығымен сипатталады. Ресурстар мен қажетті тұрақты қаражаттық жағдай өндіріс жоспарларының Нарықтық экономика шарттарында тірі қалу үшін және кәсіпорын кәсіпорынның қаражаттық жағдайын орнату және бағалау үшін , 1) нәтижеліліктің және күшейте түскендіктің оның қолдануы; 2) төлеу және кәсіпорын борышын төлеу 3) қордың қаражаттық тұрақтылығы ; Сондай көрсеткіштер тиісті болу барлығы үшін кім экономикалық 1) танымалдармен, нормалармен бағалауға арналған тәуекел дәрежелері және 2) ұқсас тап осылармен басқа кәсіпорындардың , не 3) ұқсас тап осылармен зерттеуге арналған алдындағы жылдардың Талдаудың негізгі мақсаттары : 1) дер кезінде табу және қаражаттық қызметтің 2) мүмкін болатын қаражаттық нәтижелерді болжауы , экономикалық 3) нақтылы шаралардың өңдеуі, бағытталғандардың қаражаттық қорлардың нәтижелі 4) басшылар және лайықты қызмет тек талдаумен кәсіпорынның 5) мақсатпен ең басты қаражаттық талдауды маңызды ету Аналитикалық мақсаттардың айқын өзара байланысқан терім шешімі нәтижесінде Негізгімен ( ал бір қатар жағдайда және жалғызбен 1) кәсіпорын қызметі қаражаттық нәтижелерінің талдауы ; 2) қаражаттық күй-жағдай талдауы ; 3) қаражаттық - шаруашылық қызмет нәтижелілігін талдауы Қаражаттық күй-жағдай талдауына арналған хабар негізгі қайнарымен кәсіпорын 1) қаражаттық талдаудың негізгі әдістері - горизонтальдық 2) горизонтальдық ( уақытша ) әрбір позиция талдау 3) тік ( құрылысты ) қорытынды қаражаттық көрсеткіштердің 4) трендорлық талдау - әрбір позицияларды 5) салыстырмалы көрсеткіштердің талдауы ( коэффициенттердің ) 6) салыстырмалы талдау - мынау және бөлімшелердің құрама 7) бөлек факторлардың ықпалын жасау факторлық талдау - 1.2. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ Көптеген математикалық әдістер : корреляциялық талдау , регресстік Әдістер экономикалық кибернетиктер және үйлесімді бағдарламалаудың , экономикалық Барлық талдау жоғарыда көрсетілген әдістері талдау формализацияланған әдістеріне Статистикалық зерттеуде келесі әдістер қолданылады : 1) динамикалық қатарлардың құрылуы , нақты көрсеткіштер сияқты 2) динамикалық қатарлардың көрсеткіштерінің есеп-қисабы ; 3) трендорлық құру және регресстік үлгілер ; 4) көрсеткіштердің есеп-қисабы . Орын басым болушы қаражаттық күй-жағдайды талдауы жанында орынға 1) құрылым зерттеуі немесе басқа көрсеткіштер 2) мінездеменің көрсеткіш динамиктері ; 3) бағалау және факторлардың зерттеуі , негізгі көрсеткіштердің Соңғы кезде , осымен орайлас есептеуіш жаппай енгізумен 1) горизонтальдық есептілікпен әрбір позицияны талдау - салыстырудың 2) тік ( құрылысты ) қорытынды қаражаттық көрсеткіштердің 3) трендорлық есептілікте әрбір позицияны талдау - 4) салыстырмалы көрсеткіштердің талдауы ( коэффициенттердің )- есептеу 5) салыстырмалы ( кеңдік ) талдау - мынау Рентабельділік – бұл түсімдердің көрсеткіші. Кәсіпорындардың 1)сатудың рентабельділігі: K1R =P/N, Мұндағы, N- өнімнің сатылуынан Р – өнімнің сатылуынан түскен K1R0 =28173790 / 798210=18,68 K1R1 =48015164 / 1508161=31,84 Δ K1R =31,84-18,68=13,16 2)фирма капиталының рентабельділігі: K2R =P/В, В – баланс-неттодағы периодтың K2R0 =28173790 / 14140625=1,99 K2R1 =48015164 / 14140625=3,34 Δ K2R =3,34-1,99=1,35 3) айналымнан тыс активтер мен K3R =P/F , F – негізгі құралдардың периодтағы K3R0=28173790 / 9119547=3,09 K3R1 =48015164 / 9147835=5,25 Δ K3R =5,25-3,09= 2,16 4) жеке капиталдың рентабельділігі: K4R =P/И, И - периодтағы жеке құралдардың K4R0 =28173790 / 7678373=3.67 K4R1 =48015164 / 7678373=6,25 Δ K4R=6,25-3,67=2,5 2.1. ҚАЗАҚСТАНДА КӘСІПКЕРЛІК Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенінде шаруашылық түрлерінің Қазақстан Республикасының жекешелендіру туралы заңы Мақсаттың біріншісi меншіктiң мемлекеттік түрі кезеңді - жүйелі Жекешелендірудің бірінші кезеңінде және республикада жекешелендірудің 6198 кәсіпорындары Жекешелендірудің түрлерімен және жекешелендіруінің кәсіпорын келесі - ң кәсіпорын орын зованныесі Жекешелендірудің орындалуы бірінші кезеңінде талдауы жайлы - нәтижелі басшылықтың жекешелендіру процесімен үкімет жағынан ; - механизмді өңдірулері , республика азаматтарына бәріне бірдей Сәйкестікте ҚР президенті 1993ж. 5 наурызында қабылдаған Екінші кезеңнің мақсатымен жекешелендірудің ұлттық бағдарламалары және -кіші кәсіпорындардың аз жекешелендіруі аукцион арқылы - бұқаралық жекешелендіру орта және үлкен - мемлекеттік меншік өте ірі немесе мамандандырылған объектілерінің Барлығы - 11625 объектілері аз жекешелендіру рамкаларында 1993-1995жж. екінші деңгей банктерінің несиелерінің орта кәсіпкерлік сферасына тарту коммуналдық меншік объектілерінен аймақтық кепілдік қорлардың жасауы ; серіктестіктерді жасау концепциясының өңделуі және өзара несие беру орта даму қоры өкілділіктерінің жасауы аймақтардың қатарында Тап осыларға Қазақстан Республикасының ұлттық банкінен берілген Біреумен қаражаттық - несие қорлардың негізгі қайнар көздерінен Сәйкестікте келісім шарттарымен Европалық қайта құру және даму Бөлінетін несиелердің негізгі параметрлері : • микро несиелер 30 000 АҚШ доллары • аз несиелер 30000 – 125000 АҚШ Орта кәсіпкерлік субъектілерінің несие беру бағдарламасы ЕҚҚД Займды игеру басынан 15 млн. АҚШ долларынан 2.2. “ АЯЗ ” ЖШС-на “ Аяз ” ЖШС Орал қаласының киізден жасалған Бірнеше қолөнершілер 1924 жылы бірігіп өндірісті 28 ақпан 1994 жылы кәсіпорын “ Аяз 1. 65% - валяльды өндіріс құрады. 2. 31% - аң терісі 3. 4% - былғары өнеркәсібі құрады. 1997ж. былғары өнеркәсібінің - 1,2% 2.3. " АЯЗ " ЖШС-нің 1 - таблица . Өндіріс көлемі. Көрсеткіштер 1996 1997 1998 Жалпы өнімдердің құны, мың теңгеде. Тауарлы өнімнің құны, мың теңгеде. Негізгі құралдардың құны, мың теңгеде. Соның ішінде: Өнеркәсіптік өндірістік негізгі құралдар , мың 168962 41575,3 41441,3 172929 172929 68009,5 67880,5 163872 163872 102841,5 91210 Бұл таблицада көрсетілгендей, 1998ж. жалпы Бірақ, өнімнің қорда жинақталуы өсу үстінде. Соған байланысты Таблица 2. Негізгі қорлармен қамсыздандырылуы. Көрсеткіштер 1996 1997 1998 Өсім темпі 1997ж. 1996ж. 1998ж. 1997ж. Негізгі қорлар, мың,теңге. Соның ішінде Өндірістік.Жұмысшылардың орташа саны . ЖШС бойынша қор құралдары, мың теңге. Еңбектің негізгі қызмет түріндегі қор қарулануы,мың теңге. Негізгі құралдардың қорлануы . 41575,3 41441,3 493 85,5 92,9 0,36 68009,5 67880,5 487 137,9 158,6 0,33 102841,5 91210 486 211,1 213,6 3,41 1,636 1,637 1,01 1,61 1,72 0,92 1,51 1,34 0,98 1,53 1,35 10,33 Таблица 3. Негізгі қорлардың қозғалысы мен пайдалану Көрсеткіштер 1996 1997 1998 Өсім темпі 1997 к 1996 1998 к 1997 Негізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың теңге. Негізгі қорлардың құны, мың тг. Жыл басына Келіп түскен Кеткен Жыл соңында НҚ тозуы, мың теңге ВП, мың. теңге Пайда, мың теңге НҚ рентабельділігі, % Коэффициенттері Өсімнің Қайта құрудың Шығарудың Изностың Қорғаныстың Қор берушілердің Қор сыйымдылығының 41575,3 31625,0 19955,5 549 51525,6 27975,5 168962 6801 16,4 1,63 0,39 0,002 0,67 0,33 4,06 0,25 68009,5 65155 24219 1834 70864 37065,17 17299 46707 68,7 1,09 0,34 0,28 0,54 0,45 2,5 0,4 102841 92217 11479 2230 107466 51493 163872 9278 9,02 1,09 0,11 0,023 0,5 0,5 1,6 0,63 1,636 2,06 1,21 3,34 1,4 1,32 1,02 6,9 0,62 1,6 1,51 1,4 0,47 1,21 1,51 1,8 0,95 0,19 0,64 1,57 Берілген мәліметтер бойынша қор берілуі әр Таблица 4. Еңбек ресурстарының қозғалысы. 1996ж. 1997ж. 1998ж. Жұмысшылардың орташа саны Қабылданғаны Шыққаны Солардың ішінде өз еркімен КЗОТ 33бабы бойынша Басқа себептер Шығу коэффициенті Қабылдану коэффициенті Ағымдағы 493 248 254 204 31 19 0,515 0,5 0,477 487 169 191 150 29 12 0,39 0,35 0,37 486 302 279 225 23 31 0,576 0,621 0,51 Тауарлы және жалпы өнімдердің құндылығының бірдей болуы Таблица 5. Еңбек ресурстарының пайдаланылуы мен олардың тиімділігі. Көрсеткіштер 1996 1997 1998 Орташа тізімдік саны, адам Еңбек сіңірді, барлығы Адам - күндер Адам - сағат 1 адамға адам-күндер санының еңбек сіңіруі Өнім өндірілді, мың теңге. Жұмыс күшін пайдаланудың толықтығы , % Еңбек өнімділігі, мың теңге. Еңбек сыйымдылығы Максималды мүмкіндіктер 493 96545 767533 196 172929 0,83 1,79 0,56 115855 926840 487 88590 718353 182 163872 0,77 1,84 0,54 114445 915560 486 103974 839956 207 168962 0,91 1,62 0,61 114210 913680 Таблицада көрсетілгендей жұмыс күнінің саны жылдан – жылға Өндіріс және еңбекті көңіл болулардың бөлімінің жөнге Қайта оқыту жоспар және босатылатын қызметкерлердің жұмысқа орналасулары Қамқорлық демалыс туралы бөлімде “ еңбек тәртібі I. Еңбек тәртібі және күзет бөлімі. Кәсіпорындарда жұмыс істеушімен демалысқа бір уақытта кетуге құқықты IІ бөлім. Еңбек күзеті . Тегін арнайы киімді қызметкерлерге дер кезінде беру , III бөлім. Еңбек ақы төлеуі . Еңбектегі табыстар әрбір қызметкерді - құрылысты бөлімше жұмыстары Алуға арналған мүмкіншілік туғызу табыс қызметкерлерімен кемірек емес Еңбек ақы төлеуін қызметкерлерге және жүйелі мүмкіншілікпен Бұлар жайдың , не ЖШС өз кадрлары ЖШСқа басқару сондай схемасы жасалған болатын , қашан Жалпы лауазымды нұсқауда ең жақсы және орта буын 1) жұмыс стажы ұқсас лауазымдарда 5 жылдан 2) жақсы білім; 3) ұжыммен психологиялық сыйысушылық; Басқарушы қалай жүзеге асыруда , директордың сауда Таблица 6. Негізгі өндірістердің түрлері бойынша Көрсеткіштер 1996ж. 1997ж. 1998ж. Жалпы өнім Соның ішінде: Жеңіл өнеркәсіп Соның ішінде: Валяндық өнеркәсіп Аң терісі өнеркәсібі Былғары өнеркәсібі Тауарлық өнім Соның ішінде: Жеңіл өнеркәсіп Валяндық өнеркәсіп Аң терісі өнеркәсібі Былғары өнеркәсібі 173040 173040 109143 56355 7542 172929 172929 109043 56354 7532 163872 163872 111848 46980 5044 155405 155405 107735 44976 4838 169060 169060 107735 55891 5434 168962 168962 107735 55793 5434 Кестеден көрініп тұрғандай өнеркәсіптің негізгі өндіріс құрылымында Таблица 7. “АЯЗ” ЖШС-дегі негізгі өндірістегі еңбекақының төленуі. Аталуы Еңбекақыны төлеу жүйесі Орташа айлық еңбекақы Премиямен Премиясыз Чесалды-негізгі цех Валяльный цех Өңдеу цехі Киізден жасалған цех Былғары - аң терісі цех Тігін цехі Аяқ киім цехі ОТК Транспорттық цех АУП Бригадалық Бригадалық Бригадалық Бригадалық Бригадалық Сдельно-премиалды Сдельно-премиалды Мерзімді Мерзімді Мерзімді 12594 16148 10782 11168 11114 10869 15824 9593 8855 10569 8570 9663 7845 7626 9083 6995 9531 6085 6023 6725 Серіктестікте негізінен 4 цех қызмет етеді: валялды, Таблица 8. “АЯЗ ” ЖШС-ғы жұмысшылар мен Көрсеткіштер 1996ж. 1997ж. 1998ж. Жалпы кәсіпорын бойынша Соның ішінде: Қызметкерлер солардан Басшылар Мамандар Басқа қызметкерлер Жұмысшылар: Валялды цехта Былғары-тері цехта Тігін цехында Транспорттық цехта Жөндеу цехында Басқа цехта 493 67 35 29 3 456 145 24 46 24 16 169 487 66 36 28 2 421 129 26 42 15 14 185 486 62 36 24 2 424 130 26 44 20 12 192 Кестеде демонстрация жасайды , не салыстырумен қызмет ететіндердің Таблица 9. “АЯЗ” ЖШС-нің іскерлік белсенділігінің Коэффициенттер 1996ж 1997ж 1998ж Сату рентабельділігі Барлық капиталдың рентабельділігі Негізгі құралдардың рентабельділігі Жеке капиталдың рентабельділігі Капиталдың жалпы айналысы Мобильды құралдардың айналысы Материальды айналатын құралдардың айналысы Дайын өнімнің айналысы 0,42 0,07 0,15 0,14 0,17 0,19 0,44 1,17 0,52 0,08 0,17 0,15 0,17 0,20 0,54 1,17 0,43 0,36 1,48 0,66 0,83 1,32 2,17 8,79 3. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІҢ ДАМУЫН ТЕЗДЕТУ ЖОЛДАРЫ. Өтімшілік дәрежесі бойынша топтастыру төмендегі суретте көрсетілген: Банктегі және кәсіпорын касса- А1 ең өтімді- ларындағы ақшалай қорлар лері Қысқа мерзімді бағалы қағаздар Ағымдағы А2 тез Дебиторлық активтер орындалатын- Депозиттер дары А3 жай орын- далатындары Бітпеген өндіріс Шикізат пен материалдар Ғимараттар Әрдайымғы А4 Қиын Құрал (қаржылық) орындалатын- Транспорттық құралдар активтер дары Жер Сурет 1. Кәсіпорын активтерінің классификациясы. 2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер , Кәсіпорынның қаржылық жағдайы көптеген көрсеткіштерді сипаттайды, яғни олардың Төлем қабілетінің көрсеткіштері: абсолютті өтемшіліктің коэффициенттері; аралық толықтырудың коэффициенттері; толық толықтырудың коэффициенттері. Қаржылық тұрақтылықтың көрсеткіштері: меншіктің коэффициенттері (тәуелсіздіктің); зайдық құралдардағы үлесі; займдық және жеке құралдардың ара қатынасы. III. Іскерлік белсенділіктердің көрсеткіштері: жалпы айналымның коэффициенті; айналым жылдамдығы; жеке құралдардың айналысы. IV. Рентабельділік көрсеткіштері: кәсіпорын меншігі; жеке құралдар; өндірістік қорлар; ұзақ және қысқа мерзімді қаржылық салымдар; ұзақ және қысқа мерзімді займдық құралдар; баланстық пайданың нормасы ; пайданың таза нормасы нормасы. Осы барлық топтардың есптеудің мәліметтері кәсіпорындардың бухгалтерлік балансының Қазақстан Республикасының заңы сонымен қатар 22 сәуір 1998 Көрініп тұрғандай жоғарыда айтылған заң шығаратын база, атап ҚОРЫТЫНДЫ . Республикада жекешелендіру барысында қызметтің жаңа ұйымдық түрлері Толық серіктестік сияқты тап осы қаулы сондай түрлердің Болашақта, ЖШС,кооператив, акционерлік қоғамдар, корпорация т.б. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. Алматы. 1992 г. ҚР – ның «жауапкершілігі шектеулі және толық Ахметов К.Г. Менеджмент негіздері. Орал . 1992 г. Аутов Р.Р. ҚР агроөнеркәсіптік кешеніндегі шаруашылық формаларындағы дамудың Волкова О.И. Кәсіпорын экономикасы. Москва. 1997 г. Джубаев С.Ш., Ахметов К.Г., Бекбулов Н. Кіші кәсіпкерліктің Осипова Ю.М. Кәсіпкерлік істің негіздері. Москва. 1996 г. Казақстан Республикасы Президентінің 1995ж. 2 мамырынан 1 1 30