1939-1959 жылдардағы Қазақстан халқының әлеуметтік-демографиялық дамуы мен әлеуметтік құрылымының өзгерістері

 МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ.............................3 І-ТАРАУ: Қазақстан тұрғындарының 1939-1959 жылдар аралығындағы жалпы Қазақстанның экономикалық дамуы және әкімшілік территориялық құрамындағы 1.2. Тұрғындардың жалпы саны және 1.3. Қазақстандықтардың табиғи өсімі мен жастық және ІІ–ТАРАУ: Қазақстандықтардың әлеуметтік құрылымындағы өзгерістер ..................................46 2.1. Жұмысшылар қатарының ішкі бөліктік 2.2. Ұжымшаршылар мен басқа да әлеуметтік Қорытынды ............................63 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ....................67 КІРІСПЕ Тақырыптың өзектілігі. XX ғасырда Қазақстан күрделі демографиялық дамуды Қазақ халқы талай "тар жол - тайғақ кешулерге" XX ғасырда өткен демографиялық үрдістердің ауқымының кеңдігі мен Әлеуметтік-саяси, экономикалық үрдістер республика халқының құрамында, оның табиғи Сондай демографиялық дағдарыс 1939-1959 жылдар аралығында да өтті. Н.Ә.Назарбаев 2003 жылдың 3 сәуіріндегі Қазақстан халқына Жолдауында Айта кететін бір жайт: 1950-жылдардан бастап, халықтың 1931-1933 Сондай-ақ, КСРО ыдырағаннан кейін Ресейдегі көші-қон үрдісі Қазақстан Кеңес дәуіріңдегі республика халқының саны мен құрамындағы өзгерістерді Бірінші кезеңде Қазақстан халқы демографиялық Диплом жұмысының хронологиялық шеңбері. Бұл дипломдық жұмыста 1939-1959 1939 жыл - 1941 жылғы маусым - Ұлы 1941 жылғы маусым - 1945 жыл - Ұлы 1945 жыл - 1959 жыл - соғыстан кейінгі Қазақстанның тарихи демографиясының тарихнамасы өз бастауын Қазан төңкерісіне 1920-жылдары Қазақстанда демография мәселесіне ерекше көңіл бөлінді. Бірақ, Тақырыптың зерттелу деңгейі. 1939-1959 жылдардағы Қазақстан халқының А.Н.Нүсіпбеков монографиясында [8] республикадағы маман жұмысшыларды даярлау жолдарына Әркім өз заманының перзенті. Тоқырау заманындағы зерттеулер сол 1970-1980 жылдары тарихи демография ғылымы мәселелерін зерттеуге арналған 1980-жылдары басталған жариялылық пен демократияландыру кезінде Т.Балақаев пен Қ.Алдажұмановтың еңбегіңде жасақталған әскер құрамалар мен С.Қ. Жакыпбеков еңбегінде жеңіл өнеркәсіп саласындағы маманмен жұмысшылардың Осы жылдары шыққан Х.Әбжановтың зерттеуінде ауылдық жерлердегі интеллигенция Республика тұрғыңдарының әлеуметтік-демографиялық дамуына арналған М.ХАсылбеков пен Ә.Б.Ғалидың Тарихи демография мәселесіне арналған зерттеулерімен белгілі демограф М.Б.Тәтімов 1990-жылдары М.Қ.Қойгелдиевтің, Т.О.Омарбековтың және т.б. ғалымдардың еңбектеріңде асыра XX ғасырдың 80-90 жылдары демографиялык үрдістерге арналған М.Х.Асылбеков Қазақстан халқының әлеуметтік-демографиялық дамуы тарихының аймақтық аспектілері де Сондай-ақ, Орталық Қазақстан және Жетісу тұрғындарының этнодемографиялық дамуын Біздің тақырыбымызға қатысты Қазақстанның ауыл халкы жөніндегі Н.З.Тәкіжбаеваның Академик М.Қ.Қозыбаев еңбектерінде [32] нарыктық қайта-құрулар қарсаңыңдағы тәуелсіз С.Айымбетовтың, Л.Т.Қожакееваның, А.И.Құдайбергенованың, А.М.Мамырханованың, А.М.Жаркенованың, Қоғамның әлеуметтік құрылымы тарихын кешенді зерттеуге негізделген кейінгі XX ғасырдың соңғы 20 жылында қазақстаңдық тарихи демографиялық Диплом жұмысының деректік негізі. Диплом жұмысын жазу барысында Сонымен қатар диплом жұмысының деректемелік негізін 1939, Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. 1939-1959 жылдар аралығыңдағы Халықтың көші-қоны туралы мағлұматтар көп уакытқа дейін КСРО Жер аударылғандар, депортацияланғандар туралы Табиғи қозғалыстағы өлім-жітім, туу көрсеткіштері туралы ағымдық мағлұматтар 1940—1970 жылдар аралығындағы статистикалық басылымдарда туылғандар мен өлгеңдердің Сонымен, санақ мәліметтері, статистикалық материалдар, мұрағатгық құжаттар мен Диплом жұмысының құрылымы. Диплом жұымсы 2 тараудан, оның I тарау. ҚАЗАҚСТАН ТҰРҒЫНДАРЫНЫҢ 1939-1959 жылдар АРАЛЫҒЫНДАҒЫ 1.1 Қазақстанның экономикалық дамуы және әкімшілік-территориялық 1939—1959 жылдар арасындағы Қазақстанның экономикалық дамуының ерекшеліктеріне екінші Ұлы Отан соғысы басталысымен, соғыс-шаруашылық жоспарына сәйкес, республика Майданға жақын өңірлерден өнеркәсіп орындарын елдің шығыс аудандарына, Эвакуацияланған зауыттар мен фабрикалар, негізінен, Алматы, Орал, Петропавл, Қазақстан КСРО-ның негізгі әскери-өнеркәсіп базаларының біріне айналды. Ол Ауыл шаруашылығын қайта құру міндеті де оңай болған Соғыстан кейінгі жылдары-ақ ауыл шаруашылығында болашақ дағдарыстың алғы Соғыстан кейінгі бесжылдықта (1946-1950 жылдары) халық шаруашылығын қалпына 1953 жылғы КОКП ОК-ң қыркүйек Пленумында алғаш рет 1950-1960 жылдар қазақ ауылы тарихында елеулі кезең болып 1951 жылы "болашағы жоқ" ауылдарды біріне-бірін қосу басталды. Ұжымшарларды ірілеңдіру мен кеңшарларға айналдыру шараларының пайдасы - Халық санының өсуі (әсіресе, қалалар мен өнеркәсіп орталықтары 1954 жылы КОКП ОК-ң ақпан - наурыз Пленумы Тың жерлерді игеру жылдары мындаған гектар жайылымдар егіндікке Егерде тың игеруді қазіргі әлеуметтік-экономикалық және саяси нақтылық 1957-1958 жылдары Павлодар облысындағы жеңіл топырақтардың айдалуы негізінде Тың Солтүстік Қазақстанның әлеуметтік және өндірістік инфрақұрылымын қалыптастыруда, Тың өлкесі қалаларына келгендер саны ерекше көп болды. Кез келген мемлекеттік жоспардың негізгі өлшемі оның қандай Кеңес Одағындағы өте құпия нысан болып табылатын номері Сондай-ақ, 1956 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Бостандық ауданы 1950-жылдардың тағы бір оқиғасы - 1956 жылғы 6 Қазақстанда жүрген әкімшілік-территориялық өзгерістерге келсек, губерниялар 1927 жылдың 1938 жылғы 15 қаңтарда Батыс Қазақстан облысы құрамынан 1943 жылы Хромтау жұмысшы поселкесінің негізі қаланды. Алматы Сонымен 1939 жылы республикада 28 қала болса, екі Қалалардың қоғам өмірінде алатын прогрессивті рөлі белгілі. Қалалар Қаланың құрылуы мен дамуында халықтың саны мен құрылымы Қазақстандағы ауылдар мен қалалар арасыңдағы әлеуметтік ауытқушылық көптеген 1.2 Тұрғындардың жалпы саны және аймақтық орналасуы 1939-1959 жылдар арасыңдағы Қазақстан халқының құрамындағы өзгерістерді бірнеше Бірінші кезең 1939 жылғы санақ пен 1946 жылдың Осы жылдары республика халқы 460,2 мың адамға кеміді. Ұлы Отан соғысы республиканың демографиялық тарихында өшпес із Туу керсеткіштеріне келсек, соғыс жылдарыңда республика халқының туу Сонымен, 1939-1946 жылдар аралығында туу керсеткіштері мен өлім-жітім Екінші кезең 1946-1951 жылдардағы, халықтың соғыстан кейінгі бүлінген, Бұл кезде Қазақстан халқының (тұтастай алғанда КСРО халқының) 1946-1951 жылдар - компенсаторлық кезең. Соғыстаң кейінгі отбасылардың Сондай-ақ, бұл кезең репрессияның әлеуметтік топтарды түгел қамтыған, Қазақстан халқы 1946 жылш 5933,8 мыңнан 1951 жылы Үшінші кезеңді қамтитын, 1951-1959 жылдар аралығындағы 9 жыл 1951-1959 жылдар арасында республикадағы тұрғындар саны 2476 мыңға Сонымен, 1939-1959 жылдардағы Қазақстандағы көші-қон-белсенділігін туғызған әлеуметтік, экономикалық 1939-1959 жылдары республика тұрғындары жергілікті емес, сырттан келгендер Республикада 1959 жылы 9294741 адам тұрды. Негізгі ірі Халықтың республика аумағындағы орналасуы біркелкі Қазақстан халқының ұлттық құрамыңдағы өзгерістерді, этностардың аймақтардың даму 1959 жылы Орталық Қазақстандағы тұрғындардың саны (1022 мың) Бұдан кейінгі жылдары да көшіп келушілер легі толасталған 1939-1959 жылдар санақтарын салыстыру Қазақстандағы жоғарғы өсімнің Орталық Шығыс Қазақстанның 1939 жылғы 917 мың халқы 20 украиндар 37,5%-ға кеміді, алайда, бұл 36,8%-ға өсім берген Қарастырылып отырған мерзім ішінде Қазақстан бойынша халқы анагұрлым 1939-1945 жылдар аралығында Қазақстанның Батысы мен Оңтүстігіңдегі тұрғындар Соғыстың "демографиялық жаңғырығы": жастық-жыныстық құрылымындағы, ауру мен уақытынан Республика бойынша Оңтүстік Қазақстаңда ғана қазақтардың өсу қарқыны 1939-1959 жылдар арасында көші-қон процесінде Солтүстік аймақта 24%, 1960-1964 жылдары Қазақстанға көшіп келушілер болды, алайда, осы 1939-1959 жылдардағы Қазақстан халқының дамуындағы ерекшелік – ауыл Тың және тыңайған жерлерді жаппай игеру кезінде ғана Соғыс жылдарындағы жаппай әскери мобилизация, табиғи өсімнің төмендеуі, 1940 жылдың 1 қаңтары мен 1946 жылдың 1 1939-1959 жылдар аралығында республика халқының саны 3213 мыңға Қазақстан қалаларының халқы негізінен көшіп-қону арқасында өсті. Мысалы: Тың науқаны басталғанға дейінгі механикалық қозғалысқа тоқталсақ, 1940-жылдардың Көптеген жылдар бойьша демографиялык даму көрсеткішіне тек оның Қала мен ауылдың жас мөлшеріне негізделген құрылымының өзіндік Этностардың қалаларға тұрақтану қарқынына назар аударайық. Қазақстанда қала Этностардың ішінде жоғары қарқынмен урбанизацияланған орыстардың (15,3%-ға), 1939-1959 жылдардағы көшіп-қонушылардың ағымы этникалық тұрғыдан алғанда халықтың 1960-жылдардан бастап Қазақстан қалаларындағы көші-қон процесі баяулай бастады. Қала халқының қалыптасуының қайнар көздерін зерттей отырып, мынадай 1939-1959 жылдар аралығында қала халқының өсу қарқыны ғана Қазақстан қалаларға көшіп-келушілердің ағыны өнеркәсіп поселкелер мен руда Ауыл тұрғындары жұмысшылар мен ұжымшаршылар және ірі Айта кететін жайт, ауыл жұмысшылары мен ұжымшаршылар арасында Ауыл халқының әлеуметтік құрылымындағы басты тап ұжымшаршы шаруалар 1950 жыл бойына ауыл халқының саны 23,3 мың Жетісай массивінде 17 ұжымшарда 4200-дей отбасының 8400 адамы Көші-қон есебінен ауыл халқының санының кему үрдісі 1952 1950-жылдары механикалық қозғалыс есебінен халқы көбейген аудандардың қатарына: Ал, тұрғындарының толығу көзі табиғи өсім болып табылған, 1953 жылдың республикадағы халық санының динамикасындағы негізгі ерекшелігі 1954 жылы ауыл халқы 235,5 мың адамға (5,7%-ға), Тың өңіріңдегі механикалық өсім 140,1 мың адам Облыстардың екінші тобында ауыл халқы механикалық өсім есебінен 1955 жылы Қазақстанда ауыл халқы механикалық қозғалыс есебінен 1955 жылы Алматы облысының халқы Қытайдан келген «кеңес Қытайдан көшіп келушілер мен жаңа кеңшарлардың құрылуы есебінен Сонымен бірге, 1955 жылы 170 ауданда механикалық өсім 1951-1956 жыддардағы мәліметтерді салыстырсақ, республикадағы ауыл халқы санының Ауыл тұрғындарының қатарына 1956 жылы 150 мың адам 1957 жылы да халық ауылдан көшіп кетіп жатты. Сонымен бірге, 1957-1958 жылдары республика аумағынан депортапияланған халықтардың 1939-1959 жыддары тың жерлерді игерген облыстардан өзге жерлерде Көші-қон Қазақстан халқының ұлттық құрылымына үлкен өзгерістер әкелді: Демографиялық процестер әрі базистік, әрі қондырмалық құбылыстардың әсеріне Тарихи процестердің демографиялық дамуға тигізген әсерлеріне шолу Ұлы Отан соғысы кезінде демографиялық ахуалға үлкен нүқсан Ал, демографиялық саясатты арнаулы шаралармен реттеу көлемі ұлғайған Халық шаруашылығын қайта құрудағы қиыншылықтарға, қуаншылыққа қарамастан 1946 Айналыста жүрген ақшаның тым көбейіп кетуі, сонын ішінде, 1950 жылдары халықтың әл-ауқатын дамытуда жаңа кезең басталды. Тууды көтермелеуге, отбасы беріктігін сақтауға негізделген шаралар жүргізілді, Соғыстан кейінгі жылдары туу көрсеткіштері өсе бастады (компенсаторлық Соғысқа дейінгі және кейінгі жылдары адамдардың барлық күшін Ұжымшарларға меншікті өмірлік пайдалануға берілген жер тың көтеру Қазақстанда 1950-1960 жылдары ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру 3 Көші-қон нәтижесінде республика халқының жалпы саны, қала әсіресе Ұлы Отан соғысынан кейінгі кезеңде Қазақстан халқының дамуынын 1.3 Қазақстандықтардың табиғи өсімі мен жастық және Тарихи демография ғылымының негізгі зерттеу нысаңдарының бірі - Қазақстан халқының жастық және жыныстық құрамындағы өзгерістердің XX КСРО-да 1959 жылғы санақта ерлер 45%, әйелдер 55% 1939 жылдағы жастық құрылым өзгерістеріне 1928-1933 жыыдардағы ашаршылық 1939-1959 жылдар арасыңда республика халқы құрамында жас мөлшеріне 1959 жылғы санақтағы 0-4 жастағылар - 1955-1959 жылдары Неке жасындағы әйеддер мен ерлер арасалмағыңдағы қолайлы 1897 жыл, 1926 жыл және 1939 жылғы санақтарда 1959 жылы тұрғындардың жастық құрылымыңда 1939 жылмен салыстырғаңда 1959 жыл санағындағы 16-19 жастағылар - 1940-1943 жылдары 1930-1939 жылдары туылғандар (20-29 жастағылар) ішінде, әсіресе, қазақтарда 40-49 жаста әйелдер фертильді жастан шығады. Интервалдың соңына 1959 жылғы 18-19 жастағылар - соғыс алдыңда туылғандар, 1959 жылы Қазақстанның қала және ауыл халқыньщ құрамында Қазақстанның демографиялық сипатының ерекшелігі - мұнда некелесу деңгейі Сонымен, барлық санақтардың жастық пирамидасында, кейбір жас топтарында 1931-1933 жылдары, ашаршылық кезінде туылғандардың орны да ерекше Сонымен кеңестік халықтардын көбісі секілді қазақтардың да ұзақ П тарау. Қазақстандықтардың әлеуметтік құрылымындағы өзгерістер (1939-1959 жылдар) 2.1 Жұмысшылар қатарының ішкі бөліктік жіктелуі Кеңес дәуірінде әлеуметтік құрылымды зерттеуде Бүкілодақтық халық санақтарының материалдары кеңес қоғамы Үш топтан тұратын әлеуметтік-таптық құрылым туралы пікір Қоғамның экономикалық-әлеуметтік құрылымы оның әлеуметтік жіктелісін бейнелейді. Ал, Бұл тарауда үш топқа негізделген әлеуметтік құрылым теориясының Әлеуметтік құрылымға таптық көзқараспен қарау меншікке деген қатынасты, 1966 жылы Минск қаласында Соңдай-ақ, ой еңбегімен айналысатын адамдардың түрлі топтарын интеллигенция Ауыл шаруашылығында да бірнеше мамандықталған топтар әкімшілік тұлғалар Көрсетілген негізгі топтардан басқа топтардың бар екендігі белгілі Жоғарыда айтылғандай, жұмысшы табының әлеуметтік жағдайы мен құрамы 1929-1959 жылдары аралығында КСРО бойынша социалистік қоғам Ірі үш лагерлі құрылымға негізделген әлеуметгік құрылым бірнеше Ұжымшар еңбеккерлеріне ұжымдастырылған шаруалар, ауыл шаруашылығында Негізгі ірі әлеуметтік топ - ой еңбегімен айналысатын, Әлеуметтік құрылымдағы ірі топтардын ішкі жіктік бөліктеріне келейік. 1939-1959 жылдар арасында жұмысшылардың абсолюттік саны 872 мың Орыс ұлты өкілдерінен тұратын жұмысшылар абсолюттік саны мен Соғыс жылдары КСРО бойынша жұмысшылар мен қызметшілер санында Индустриялық аудандар саны өсуі ірі қалаларға жұмысшылардың көптеп 1946-1950 жылдары республиканың халық шаруашылығындағы жұмысшылар мен қыметкерлердің Өнеркәсіп еңбеккерлерінің ішіндегі неғұрлым көбі халық шаруашылығының жетекші 1946-1960 жылдары жеңіл өнеркәсіптегі жұмысшылар саны 72 мың 1939-1959 жылдардағы санақтар бойынша, өнеркәсіптің жекелеген салаларындағы жұмысшылардың Машина жасау және металл өңдеу саласында саны 78039 Қазақстан жұмысшылары, негізінен, ірі кәсіпорындарда шоғырланды. 1950 жыл Зерттелініп отырған кезеңде халық шаруашылығының барлық салаларында жұмысшылардың Қоғамдық өндірісте қамтылған тұрғындар құрамындағы жұмысшылар үлесінің өсуі Соғыстан кейінгі жылдарғы халықаралық жағдай ел ішіндегі бірінші Урбанизация ұжымшар шаруаларының санының кемуінің бірден-бір себебі емес. 1920-жылдар мен 1930-жылдардың басында, өндіріс орындары жұмыс Сонымен, 1939-1959 жылдары халық шаруашылығында еңбек ететіндер ішіндегі Жекелеген өнеркәсіп салаларына келсек, 1939 жылғы 28789 адамнан 1939-1959 жылдар санақтары республикадағы жұмысшы табының ұлттық құрылымында 1939-1959 жыддар аралығыңда қазақ жұмысшылары жылына орта есеппен 1939-1959 жылдардағы Қазақстан жұмысшыларының 1939-1959 жылдары жұмысшы табы ішіндегі қазақтардын үлесі қомақты Соғыстан кейінгі жылдардағы жұмысшы Әлеуметтік таптар мен топтардың ішкі жіктелісі олардың отбасыларындағы Зерттелген отбасындағы жұмыс істемейтін мүшелерінің 67,2% мекгеп жасындағы 1952-1970 жылдар дейінгі арасында КСРО ОСБ және республикалық Айта кететін жайт, статистикалық оргаңдардың өз бетінше республикалық, Жұмысшы табының өмір сүру деңгейін бейнелейтін мағлұматтар аз. Әрбір отбасының қажетін қамтамасыз ету үшін қажетті материалдық 1952 жылы зерттелген жұмысшылар отбасыларыңда еңбек етпейтін, асыраудағы Отбасы мүшелерінің жұмысқа тартылу көрсеткіштері төменгі біліктілікті жұмысшылардың Жұмысшылар мен қызметкерлердің әр жылдың қыркүйек айындағы орташа - Еңбеккерлердің барлық топтарының негізгі табыс көзі - - Әрбір саланың өз ішінде де біліктілікке байланысты - Жалақы мен отбасы мүшелерінің баска кірістегі мөлшерлеріне Сонымен, өнеркәсіп жұмысшыларының ішкі құрылымдық бөліктері арасындағы жіктелістің 2.2 Ұжымшаршылар мен басқа да әлеуметтік Кеңес дәуірінің әлеуметтік құрлымыңдағы ірі 1939-1959 жылдар белесіндегі ауылдың әлеуметтік құрылымына өзгеріс әкелген Ұлы Отан соғысы жылдары ұжымшарлар майданға, өнеркәсіп пен 1940-1953 жылдар аралығында ұжымшаршылар саны 282,7 мың адамға Ұжымшарларды ірілендіруден соң Ұжымшарларды кеңшарларға айналдыру кезінде ұжымшаршылар саны (1957-1958 жылдары) 1939-1959 жылдар арасындағы дене еңбегімен айналысатындар тобына енген Ауыр, дене еңбегімен айналысатындардың ішіндегі әйелдер 1939 жылы 1939 жылы 526769 әйел ауыл шаруашылығындағы қызметтерде қамтылған 1950-1959 жылдардағы статистикалық мәліметтер ауыл халқының әлеуметтік құрамындағы Қарастырылап отырған кезеңде ұжымшаршылар санындағы кему үрдісінің басым Әлеуметтік құрылымға байланысты 1939-1959 жылдар санақтарындағы мәліметтерді саралағанда 1939-1959 жылдар аралығында репрессиялар мен социалистік 1980 –жылдардың ортасынан бастап, адамдардың социалистік емес деп ҚОРЫТЫНДЫ 1939-1959 жылдары Қазақстан халқы 6394 мыңнан мыңға көтеріліп, Екі санақ арасында Қазақстан халқының көп ұлттыдығы қалыптасып Бұл кезеңде қазақ халқының саны мен үлесінің азаюын Экономикалық, әлеуметтік, идеологиялық т.б. салаларда орыстандыру саясаты толық Өнеркәсіп орыңдарының шоғырлануына, мемлекеттік сұраныс пен географиялық орналасуына Республика халқының қарастырылып отырған 1946-1959 жылдар аралығында Қазақстан халқының экономикалық-әлеуметтік-мәдени дамуын қалпына Бұл - елдің қауіпсіздігін арттыру мақсатында қорғаныс өнеркесібіне 1946-1953 жылдар соғысқа дейінгі халық санын қалпына келтіру Тың және тыңайған жерлерді игеру шарасы халық құрамының Сонымен бірге, бұл кезеңде Қазақстанның индустриалды-аграрлы елге айналуы 1951-1959 жылдар аралығыңдағы ұжымшарларды ірілеңдіру кезінде орталық елді Қазақстан халықтарындағы Ұлы Отан соғысынан компенсаторлық кезеңнен кейін Халық санының динамикасы оның негізгі факторы - табиғи 1951-1960 жылдары Қазақстан халқының құрамындағы ауыл тұрғындарының қалыптасуындағы Республиканың саяси репрессиядан аман қалған куштері мен жаңа Жаппай репрессия, депортация, жер аударулар, «халық жауы» ретіңде Қазақстанды мақта мен егін өнімдерінің шикізаты ареалына айналдыру Қарастырылып отырған кезеңде адамдарды мемлекеттік меншікке Қазақстанның тәуелсіздік алуы мен жеке мемлекет ретіңде дамуы ПАЙДАЛАНЬІЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ. Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауы. Егеменді Қазақстан, 2003 Бөкейхан А. Исторические судьбы киргизского края и культурные Бекмаханова Н.Е. Формирование многонационального населения Казахстана и Северной Абылхожин Ж.Б., Козыбаев М.К., Татимов М. Казахстанская трагедия Проблемы труда и народонаселения в Казахстане. Сб. статей. Гендельман МА, Спектор М.Д., Томилин В.Ф. Социально-экономические и Нусупбеков А.Н. Формирование и развитие советского рабочего класса Нусупбеков А.Н. Формирование и развитие советского рабочего класса Баишев С.Б., Дахшлейгер Г.Ф. Социально-экономические итоги освоения целинных Турсынбаев А.Б. Колхозное крестьянство Казахстана. Алма-Ата, Ғылым, 1960, Сулейменов Р.Б., Бисенов Х.Н. Социалистический путь кулътурного прогресса Гладышева Е.Н. 0 взаимовлиянии мигранта национального состава населения Базанова Ф.Н. Формирование и развитие струкгуры населения Казахской Абылхожин Ж.Б., Козыбаев М.К., Татимов М.Б. Казахстанская трагедия.//Вопросы Боздақтар. Жинақтама том. Алматы, Қазақстан, 1995, 480 б. Казахстан в период Великой Отечественной войны Советского Союза Жакупбеков С.К История легкой индустрии Казахстана (1917-1980 гг). История рабочего класса Советского Казахстана. Т. 1. Алма-Ата, Абжанов X. Сельская интеллигенция Казахстана в условиях совершенствования Асылбеков М.Х., Галиев АБ. Социально-демографические процессы в Казахстане Галиев А.Б. Социально-демографические процессы в многонациональном Казахстане 1917-1991 Татимов М.Б. Развитие народонаселения и демографическая политика (социально-философские М.Қ.Қойгелдиев, Т.О.Омарбеков. Тарих тағылымы не дейді? Алматы, Ана Асылбеков М.Х., Козина Р.Р. Казахи. Демографические тенденции 80-90-х Сдыков М.Н. Население Западного Казахстана. История формирования и Козина В.В. Население Центрального Казахстана (Методология. Историография. Источники). Толекова М. Жетісу халқы (1897-1999 жж.). Алматы, 2002, Алексеенко А. Н Сельское население Казахстана (1920-1990 гг.). Такижбаева Н.З. Изменения социальной и национальной структуры сельского Мендикулова Г.М. Исторические судьбы казахской диаспоры. Происхождение и Қозыбаев М.К. Демографические исследования в Казахстане: итоги и Депортированные в Казахстан народы. Алматы, «Арыс» - «Қазақстан»1998, С. Айымбетов. 1926-1939 жылдар аралығындағы Қазақстан халқының этнодемографиялық Асылбеков М.Х., Алтаев А.Ш. О концептуальном переосмыслении проблем Об основных показателях всесоюзных переписей населения 1939, 1959 Всесоюзное совещание статистиков. Москва, Госстатиздат, 1958, 298 с. Волков А.Г. Об изучении миграции при переписях населения. Қазақстан 50 жылда. 82-83 6.; М.Қозыбаев. Ақтандақтар ақиқаты. Турсынбаев А Колхозное крестьянство Казахстана. Алма-Ата, 1960, С. Михайлов Ф.К., Шамшатов И.Ш. Народное движение за освоение Казахская ССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1978 Народное хозяйство Казахской ССР. Статистический сборник. Алма-Ата, Казахское Искаков У.М. Города в системе расселения Казахстана. Алма-Ата, Боздақтар. Жинактама том. 35, 480 бб.; Козыбаев М.К. Романов Ю.И. Социальный и национальный состав политических репрессированных Итоги переписи населения 1999 г. в Республике Казахстан. Козина В.В. Народонаселение Центрального Казахстана (конец Х1Х-нач. XX Никифоров И.В. Городское население Казахстана (1917-1939 гг.). Дисс. Всесоюзная перепись населения 1926г. т. 8. Москва, ЦСУ Численность, естественное движение и миграция населения КазССР в Очерки экономической истории КазССР. Алматы, 1974. 281 с. Назарбаев Н-А. На пороге XXI века. Алматы, Өнер, Аженов М. Изменение социалыю-классовой структуры Казахстана в процессе Всесоюзная перепись каселения 1926г.Т.8. Москва, ЦСУ СССР,245 с.(15-19).; (5-8); Итоги Всесоюзной переписи населения 1970 г. Т.П. Итоги Всесоюзной переписи населения 1939 г. Т.П. 245 Игоги Всесоюзноя переписи населения 1970 г. Т.П. Москва, Заславская Т.И., Рывкина Р.В. Социология экономической жизни. Новосибирск, Аженов М.С, Бейсенбаев Д.Е. Социальная стратификация в Республике Жақыпбеков Т. Елді индустриаландырудағы "актандақтар". // Қазақстан коммунисті. Қойгелдиев М. Тарих тағылымы не дейді? Алматы, Ана Балакаев Т.Б. Колхозное крестьянство Казахстана в годы Великой Народнос хозяйство Казахстана в 1968 г. Стат. сб. Шамшатов И.Ш. Большевик Казахстана. 75 с (52). 66