Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі: құрамы, жүйелеп топтастыруы, бағалануы және тозудың есебі

 МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ 2 1 Негізгі құралдардың құрамы мен оларды жүйелеп топтастыру 1.1 Негізгі құралдардың құрамы 3 1.2 Негізгі құралдарды жүйелеп топтастыру және бағалау 4 2 Негізгі құралдардың тозуының есебі 9 2.1 Негізгі құралдарды кіріске алудың есебі 14 2.2 Негізгі құралдарды жөндеу шығындарының есебі 16 2.3 Негізгі құралдардың ұйымнан шығуының есебі 18 3 Жалдаудағы негізгі құралдардың есебі 20 3.1 Негізгі құралдарды түгелдеу 22 Қорытынды 25 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 26 КІРІСПЕ Нарықтық қатынастар жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есебін Шаруашылық жүргізуші субъектілердің есеп саясаты Қазақстан Республикасы Президентінің Субъектілердің есеп саясатында маңызды орынға ие болатын есеп Нарықтық экономика жағдайындағы негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі мен Сондықтан курстық жұмысты орындау үшін алған тақырыбымның маңызы Курстық жұмыстың мақсаты - нақты бір шаруашылық жүргізуші Курстық жұмысты орындау барысында алдымызға мынадай міндеттер қойылды: Шаруашылық жүргізуші құрылымда негізгі құралдардың есебі мен аудитін Зерттеу жүргізу барысында анықталған кемшіліктерге тоқтала отырып, негізгі Курстық жұмыстың теориялық негізі ретінде Қазақстан Республикасының бухгалтерлік 1 Негізгі құралдардың құрамы мен оларды жүйелеп топтастыру 1.1 Негізгі құралдардың құрамы Бухгалтерлік есептің №6 Қазақстандық стандартына сәйкес пайдалану Негізгі құралдар – деп өндірісте ұзақ уақыт бойы Негізгі құралдар кімнің меншігінде, иелігінде екендігіне қарай меншікті, Жұмыс істейтіндерге өндіріс процесіндегі, яғни қолданыстағы негізгі құралдар Жұмыс істемейтін негізгі құралдардың қатарына тоқтатылып қ жылдан Негізгі құралдарға - қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер Негізгі құралдардың құрамына шаруашылық субъектісінің қоймаларындағы дайын бұйымдар Негізгі құралдар есебін ойдағыдай жүргізу үшін алдымен оларды Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік Негізгі құралдарды халық шаруашылығының салаларына қарай топтастырған кезде 1.2 Негізгі құралдарды жүйелеп топтастыру және бағалау Егер шаруашылық субъектідегі негізгі құралдардың бәрі тек қана Мысалы: Өнеркәсіптік шаруашылық субъектісіндегі өнеркәсіп өнімдерін өндіру процесіне Егер шаруашылық субъектінің балансында осы субъектінің негізгі қызметінен Негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын міндетті қызметіне 1. Жер (ауылшаруашылығында пайдаланылатын барлық жер); 2. Өндірістік ғимараттар мен құрылғылар (астық қоймасы, мал 3. Машиналар мен жабдықтар, өткізгіш тетіктер (тракторлар, күш жабдықтары, электр жүйелері, жылу энергиясын немесе газ тәрізді 4. Көлік құралдары (автокөліктердің барлық түрлері, авто-прицептер, қайық 5. Басқадай негізгі құралдар (құрал-саймандар, шаруашылық ойылған, белгілі Сақтауда тұрған негізгі құралдардың қатарына келешекте, яғни алдағы Сонымен қатар, бухгалтерлік баланста көрсетілмеген басты өндіріс құралы Шаруашылық жүргізуші субъектілерде негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастыру Бухгалтерлік есептің №6 ұлттық стандартында негізгі құралдарды бағалаудың Бастапқы құн – негізгі құралдарды сатып алуға, салуға Ағымдағы құн – негізгі құралдардың белгілі бір мерзімдегі Баланстық құн – негізгі құралдар бухгалтерлік есепте және Сатылу құны – жақсы хабардар және келісім жасауға Жойылу құны – тиімді қызмет ету мерзімі біткен Тозу құны (амортизацияланушы құн) – негізгі құралдар бойынша Негізгі құралдың әр түрі бойынша оның бастапқы құнына а) жер учаскесінің бастапқы құнына: Жерді сатып алу бағасы, қозғалмайтын мүлік жөніндегі агенттікке б) құрал-жабдықтардың бастапқы құнына: Құрал-жабдықты сатып алу бағасы, оны тасымалдауға әкелуге, тиеп Алайда құрал-жабдықтарды монтаждау, тасымалдау кезінде болған бүліну нәтижесін Шаруашылық субъектінің өзі салған үйлер мен ғимараттардың бастапқы Шаруашылық жүргізуші субъектілер жерді және сол жерге салынған Мысалы: Шаруашылық субъектісі жер учаскесін сол жерде орналасқан Субъектіге әртүрлі себептермен келіп түскен негізгі құралдың бастапқы Үлес қосушылар мен құрылтайшылар негізгі құралды жарғылық капиталға Шаруашылық субъектісі негізгі құралдарды өзі дайындап, яғни жасап Шаруашылық субъектісі негізгі құралдарды басқа заңды немесе жеке Бухгалтерлік шоттарда есептелінген негізгі құралдардың бастапқы құндары тек а) Негізгі құралдардың пайдалы қызмет атқаратын мерзімін ұзартатындай ә) Негізгі құралдарды қайта бағалағанда. Негізгі құралдардың есебі әрбір бөлек объект бойынша бүтін Негізгі құралдарды қайтадан бағалау кезінде оның осы кездегі, Негізгі құралдардың бастапқы бағасын қазіргі кездегі қолданылып жүрген Қайта бағалау жүргізілген күні шаруашылық субъектілерінде негізгі құралдарға Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар бүтіндей теңгеге айналдырылған сомада 2 Негізгі құралдардың тозуының есебі Шаруашылық жүргізуші субъектідегі негізгі құралдарды құралдардың барлық түрі Тозу дегеніміз – негізгі құралдардың табиғи және сапалық Негізгі құралдардың тозуын табиғи және сапалық тозу деп Негізгі құралдардың сапалық тозуы машиналар мен құралдардың толық Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер өздерінің негізгі құралдарының тозу Негізгі құралдар (ғимараттар, машиналар, көлік құралдары, т.б.) шаруашылық Бухгалтерлік есептің №6 “Негізгі құралдардың есебі” деп аталатын Негізгі құралдарды қайта қалпына келтіру үшін олардың тозған Амортизациялық аударымдар дегеніміз – негізгі құралдардың амортизацияланушы құнынан Жоғарыда аталған бухгалтерлік есеп стандартында амортизацияны есептеудің төмендегі 1. Негізгі құралдардың құны бойынша амортизацияны бірқалыпты (түзу Негізгі құралдардың амортизациясын бірқалыпты әдіс бойынша есептеу төменде Бастапқы құны – жойылу құны =100000 – 10000=18000 пайдалану мерзімі Төменде негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) бірқалыпты (түзу сызықты) 1-кесте. Негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) бірқалыпты әдіс бойынша Бастапқы құны Амортизацияның жылдық сомасы Жинақталған тозу сомасы Сатып алынған мерзімі 1-ші жылдың аяғында 2-ші жылдың аяғында 3-ші жылдың аяғында 4-ші жылдың аяғында 5-ші жылдың аяғында 100000 100000 100000 100000 100000 100000 - 18000 18000 18000 18000 18000 - 18000 36000 54000 72000 90000 100000 82000 64000 46000 28000 10000 2. Амортизацияны (тозуды) орындалған жұмыстардың көлеміне пропорционалды түрде Бұл әдіс негізгі құралдардың тозуы (амортизациясы) тек пайдалану Бастапқы құн – жойылу құны_____ =100000-10000=0,10 теңге орындалатын жұмыстың болжамды мөлшері Егер, пайдаланудың бірінші жылында автокөлік 200000 шақырым (км) 2-кесте. Негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) өндірістік тәсіл бойынша Бастапқы құны Км Амортизацияның жылдық сомасы тозу Жинақталған Сатып алынған мерзімі 1-ші жылдың аяғында 2-ші жылдың аяғында 3-ші жылдың аяғында 4-ші жылдың аяғында 5-ші жылдың аяғында 100000 100000 100000 100000 100000 100000 - 200000 300000 100000 200000 100000 - 20000 30000 10000 20000 10000 - 20000 50000 60000 80000 90000 100000 80000 50000 40000 20000 10000 Бұл кестеде жылдық амортизация сомасы мен орындалған жұмыстың 3. Амортизацияны (тозуды) есептеудің жеделдетілген әдістері. Бұл әдістер өндірістік мақсатта пайдаланылатын негізгі құралдардың көптеген а) Кумулятивтік әдіс. ә) Азайып отыратын қалдық әдісі. Кумулятивтік әдіс – латын тілінен аударғанда - өсу, Екінші жылы 4/15 бөлігіне, үшінші жылы 3/15, төртінші Жыл сайынғы амортизациялау нормасы – бөлімінде жылдар санының Төменде негізгі құралдардың тозуын (амортизациясын) кумулятивтік әдіс бойынша 3-кесте. Негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) кумулятивтік әдіс бойынша Бастапқы құны Амортизацияның жылдық сомасы Жинақталған тозу сомасы Сатып алынған мерзімі 1-ші жылдың аяғында 2-ші жылдың аяғында 3-ші жылдың аяғында 4-ші жылдың аяғында 5-ші жылдың аяғында 100000 100000 100000 100000 100000 100000 - 5/15х90000 = 30000 4/15х90000 = 24000 3/15х90000 = 18000 2/15х90000 = 12000 1/15х90000 = 6000 - 30000 54000 72000 84000 90000 100000 70000 46000 28000 16000 10000 Кестенің мәліметтерінен кумулятивтік әдіс бойынша есептелген амортизация сомасы Азайып отыратын қалдық әдісі Бұл әдіс те кумулятивтік әдістің принциптеріне негізделген. Оны Екі еселенген нормамен есептелінетін, азайып отыратын қалдық әдісінде Қалдық құнды азайту үшін қажетті шамамен шектелетін соңғы 4-кесте. Азайып отыратын қалдық әдісі бойынша амортизацияны (тозуды) Бастапқы құны Амортизацияның жылдық сомасы Жинақталған тозу сомасы Сатып алынған мерзімі 1-ші жылдың аяғында 2-ші жылдың аяғында 3-ші жылдың аяғында 4-ші жылдың аяғында 5-ші жылдың аяғында 100000 100000 100000 100000 100000 100000 - 40%х100000= 40000 40%х60000 = 24000 40%х36000 = 14400 40%х21600 = 8640 2960 - 40000 64000 78400 87040 90000 100000 60000 36000 21000 12960 10000 Бұл кестеден амортизациялаудың қатаң нормасы барлық уақытта қалдық Жеделдетілген амортизация әдістері негізгі құралдардың моралдық тозуынан болатын Негізгі құралдардың мынандай түрлері бойынша амортизация есептелінбейді: жер, Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есебінің Бас 2421 “Ғимараттар мен құрылғылардың тозуы” – субъект меншігіндегі 2422 “Машиналар мен жабдықтардың, өткізгіш тетіктердің тозуы” – 2423 “Көлік құралдарының тозуы” – субъект меншігіндегі және 2424 “Басқадай негізгі құралдардың тозуы” – субъект меншігіндегі 2420 “Негізгі құралдардың тозуы” бөлімшесі шоттарының кредиті бойынша Төменде шаруашылық жүргізуші субъект меншігіндегі және ұзақ мерзімге 5-кесте. Негізгі құралдардың тозу (амортизация) сомасын есептеу операциялары Операциялардың мазмұны Сомасы, теңге Шоттар корреспонденциясы Дебет Кредит 1 2 3 4 1. Негізгі өндірісте пайдаланылатын меншікті және ұзақ мерзімге 28000 8045/1 2421-2424 Көмекші өндірісте пайдаланылатын меншікті және ұзақ мерзімге жалға 15640 8045/2 2421-2424 1 2 3 4 3. Жалпы шаруашылық мақсатқа пайдаланылатын меншікті және ұзақ 18540 7210 2421-2424 4. Әлеуметтік салада пайдаланылатын негізгі құралдарға тозу сомасы 19100 8146 2421-2424 5. Сатып-өткізу процестке қызмет көрсетуші негізгі құралдарға тозу 4860 7110 2421-2424 6. Ағымдағы жалдауға берілген негізгі құралдар бойынша тозу 2700 7470 2421-2424 7. Жүргізілген қайта бағалаудың нәтижесінде негізгі құралдардың тозу 129040 5210 2421-2424 8. Ұзақ мерзімге жалға берілген негізгі құралдар бойынша 21540 2421-2424 122-125 2.1 Негізгі құралдарды кіріске алудың есебі Субъектінің негізгі құралдары өндірістік құрылыстарды салып бітіру арқылы; Шаруашылықта салынған, сырттан келіп түскен негізгі құралдар “Негізгі Шаруашылықтың ұстаханаларында жасалған негізгі құралдар накладнойлар немесе нарядтар Есейген мал төлдерін негізгі мал топтарына қосу “Малды Көпжылдық ағаштардың көшеттері мерзімі жеткенде негізгі құралдардың құрамына Шаруашылық жүргізуші субъектіде барлық құрал-жабдықтар жұмыс көлеміне қарай, Негізгі құралдардың пайдалану орнындағы есебі материалдық жауапкершілікті адамдар Шаруашылық субъектісінің бухгалтериясында негізгі құралдардың объектілері бойынша инвентарлық Мүліктік карточкаға жазулар бастапқыда түгелдеу негізінде орындалады, ал Карточкаларда объектілердің қысқаша сипаттамасы мен жеке ерекшеліктері беріледі. Толтырылған мүліктік карточкалар “Негізгі құралдардың мүліктік карточкаларының тізімдемесінде” Объект есептен шыққанда тізімдемеде бұл жөнінде белгі жасалады, Кәсіпорын меншігіндегі және ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі 2411 “Жер” – кәсіпорынның меншігіндегі және ұзақ мерзімге 2412 “Ғимараттар мен құрылғылар” – кәсіпорын меншігіндегі 2413 “Машиналар мен жабдықтар, өткізгіш тетіктер” - кәсіпорын 2414 “Көлік құралдары” - кәсіпорын меншігіндегі және 2415 “Басқадай негізгі құралдар” - кәсіпорын меншігіндегі 2410 “Негізгі құралдар” бөлімшесі шоттарының дебеті бойынша субъектіге Төменде шаруашылық жүргізуші субъектідегі негізгі құралдардың қозғалысына байланысты 6-кесте. Негізгі құралдарды кіріске алу операциялары бойынша анықталған Операциялардың мазмұны Сомасы, теңге Шоттар корреспонденциясы Дебет Кредит 1 2 3 4 1. Жарғылық капиталға қосылған үлес ретінде келіп түскен 800000 2412-2415 5020 2. Шаруашылықтың өзінде жасалған немесе басқа заңды және 1450000 2412-2415 2416, 3311 3. Нақты ақша немесе нақты ақшасыз есеп айырысу 540000 2412-2415 1040, 1010 1 2 3 4 4. Мемлекеттік субсидия есебінен, басқа заңды және жеке 500000 2412-2415 6230, 6220 5. Ұзақ мерзімді жалдау шарты бойынша қабылданған негізгі 250000 2412-2415 3360 2.2 Негізгі құралдарды жөндеу шығындарының есебі Кәсіпорындағы негізгі құрал-жабдықтар шаруашылық процессіне қатынасып отыру нәтижесінде Шаруашылық жүргізуші субъект өндірістік негізгі құралдарды жөндеуге жұмсалған Субъектіде жөндеу шығындарын өндірістік шығындарға біркелкі енгізіп отыру Шаруашылық жүргізуші субъектіде жөндеу жұмыстары мердігерлік әдіспен және Жөндеу жұмыстары шаруашылық әдіспен жүргізілгенде барлық жұмыстар шаруашылықтың Мердігерлік әдісті пайдаланғанда жөндеу жұмыстарын арнайы құрылыс және Жөндеу жұмыстарының бухгалтерлік есебін жүргізу олардың қандай әдіспен Мердігерлік әдіспен орындалған жөндеу жұмыстарына шығарылған шығындар жөндеу Жөндеу жүргізілген негізгі құралдарды субъектіге арнайы тағайындалған комиссияның Кәсіпорындағы негізгі құралдарды жөндеудің есебін жүргізу үшін Бас Негізгі құралдарды жөндеу шығындарын өндірістік шығындарға біркелкі енгізіп Төменде негізгі құралдарды жөндеу шығындарын есептеуге байланысты орындалған 7-кесте. Негізгі құралдарды жөндеу шығындарын есептеу операциялары бойынша Операциялардың мазмұны Сомасы, теңге Шоттар корреспонденциясы Дебет Кредит 1 2 3 4 1. Мердігерлік әдіспен орындалған жөндеу жұмыстары бойынша шығарылған 19349 8044 3111 2. Шаруашылық әдіспен орындал-ған жөндеу жұмыстарына шығарылған нақты 58690 8044 8030 1 2 3 4 3. Жөндеу қорына тиісті жарналар есептелді. 9845 8044 3220 4. Мердігерлік әдіспен орындалған жөндеу жұмыстарына шығарылған шығындардың 21590 3220 1040, 3111 5. Шаруашылық әдіспен орындалған жөндеу жұмыстарына шығарылған шығындардың 17340 3220 8030 2.3 Негізгі құралдардың ұйымнан шығуының есебі Шаруашылық жүргізуші субъектідегі негізгі құралдар әртүрлі себептермен кеміп 1. Тозығы жетіп, іске жарамай қалған негізгі құралдарды 2. Жарғылық капиталға қосқан үлес ретінде басқа кәсіпорындарға 3. Ұзақ мерзімге жалға беру; 4. Басқа заңды және жеке тұлғаларға тегін беру; 5. Ересек малдардың тұқымдық не өнім беру қасиетін 6. Әр түрлі апаттардан (су тасқыны, өрт, жер 7. Ұрлану немесе жоғалту нәтижесінде болған жетіспеушілік; 8. Өндіріске қажеті жоқ құрал-жабдықтарды сату және тағы Субъектідегі негізгі құралдардың тозу дәрежесін анықтау үшін тұрақты Қазіргі кезде бұл мақсаттарға “Негізгі құралдарды есептен шығару Тұрғын-үй, қора-жайлар істен шыққанда олардың бастапқы құны қанша Трактор, комбайн және автомашиналар істен шығарылғанда актіге мына Мал өлген кезде, сойылғанда, апатқа ұшырағанда малдарды есептен Субъектіде негізгі құралдарды есептен шығару операцияларының есебін жүргізу Сонымен бірге аталмыш шоттар тізбегінде негізгі құралдарды сату Төменде негізгі құралдарды есептен шығаруға байланысты орындалған шаруашылық 8-кесте. Негізгі құралдарды есептен шығару операциялары бойынша анықталған Операциялардың мазмұны Сомасы, теңге Шоттар корреспонденциясы Дб Кт 1 2 3 4 1. Негізгі құралдар сатып-өткізілді: а) баланстық құны бойынша 125000 7410 2510 ә) есептелінген тозу сомасы 25000 2424 2520 б) негізгі құралдарды сатып-өткізу бойынша есептелінген табыс сомасы 180000 2110 6212 в) сатып өткізілген негізгі құрал бойынша есептелген қосылған 36000 2110 3130 1 2 3 4 2. Негізгі құралдар жойылды: а) баланстық құны бойынша 5000 7410 2510 ә) есептелінген тозу сомасы 25000 2424 2520 б) негізгі құралдарды жоюдан алынған табыс сомасы 3000 1315, 1317 6212 3. Ұзақ мерзімге жалға берілген негізгі құралдардың келісім 260000 2110 6212 4. Ұзақ мерзімге жалға берілген негізгі құралдардың келісім 8000 6212 3520 3 Жалдаудағы негізгі құралдардың есебі Шаруашылық жүргізуші субъектілер пайдаланылмайтын ғимараттарды, құрылғыларды, жабдықтар мен Бухгалтерлік есептің №17 “Жалдау есебі” деп аталатын стандартына Қаржыландырылған жалдау дегеніміз – жалдаушыға мүлікті иелену құқығына Жоғарыда аталған стандартқа сәйкес ағымдағы жалдаудың мағынасы күні Жалға алынған немесе жалға берілген негізгі құралдар өздерінің қысқа мерзімді жалдаудағы негізгі құралдар; орта мерзімді жалдаудағы негізгі құралдар; ұзақ мерзімді жалдаудағы негізгі құралдар; Субъектіде негізгі құралдарды қысқа мерзімге жалға алу немесе Субъектіде негізгі құралдарды үш жылдан артық уақытқа жалға Субъект негізгі құралдарды ұзақ мерзімге жалға алғанда Бас Субъект негізгі құралдарды ұзақ мерзімге жалға алғанда оларға Шаруашылық субъектісінің ұзақ мерзімге жалға алған негізгі құралдарының 3.1 Негізгі құралдарды түгелдеу №24 “Бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру” стандартына сәйкес барлық шаруашылық Сондай-ақ, №6 “Негізгі құралдардың есебі” стандартында “Негізгі құралдардың Жоғарыда аталған есеп стандартарына сәйкес есепті жылдағы түгелдеу Негізгі құралдар бойынша түгелдеуді міндетті түрде жүргізу мынадай - негізгі құралдарға жауапты адам қызметінен ауысқанда; - негізгі құралдар ұрланған, жоғалған, бүлінген жағдайда; - өрт немесе басқа да кенеттен болған табиғи - шаруашылық субъектісі бір бағынышты органнан екінші орган Шаруашылық субъектілерінде негізгі құралдарға түгелдеу жұмысын жүргізу үшін - мүліктік (инвентарлық) карточкалардың, мүліктік кітапшалардың, мүліктік тізімнің - негізгі құралдардың төлқұжаттарының немесе техникалық құжаттарының бар - жалға алынған немесе берілген, уақытша пайдалануға немесе Егер ондай тиісті құжаттар болмаған жағдайда негізгі құралдарға Шаруашылық субъектілерінде негізгі құралдарға түгелдеу жұмысы жүргізілетін уақытта Біртектес, құндары бірдей, бір уақытта шаруашылық субъектісіне келіп Шаруашылық субъектісінің меншігіндегі негізгі қүралдармен қатар жалға алынған Шаруашылық субъектісінің бухгалтериясы негізгі құралдарға түгелдеу жүргізудің нәтижесін Бұл шешімді шаруашылық субъектісінің басшысы бекітуі керек. Түгелдеу нәтижесі бухгалтерлік есепте төмендегі шоттар корреспонденциясын анықтау а) Артық шыққан бұрын есепке алынбаған негізгі құралдар Түгелдеу барысында материалдық жауапкершілікті адамдардың кінәсінен жоғалған, бүлінген Қорытынды Негізгі құралдардың есебінің жағдайына зерттеу жүргізу нәтижесінде мынадай Қазіргі кезде Республикамызда бухгалтерлік есептің халықаралық стандартына негізделген Зерттеу жүргізілген кәсіпорындағы негізгі құралдардың ағымдағы есебін жүргізудің Жоғарыда айтылған пікірлердің негізінде жауапкершіліг шектеулі серіктестігінде негізгі - өндірістік кооперативтің есеп саясатын құру қажет деп - негізгі құралдар қозғаласының бастапқы есебін жетілдіру мақсатында - “1С: Бухгалтерия” бағдарламасын пайдалана отырып бугалтерлік есептің - кәсіпорынның қаржылық жағдайына, негізгі құралдарды жаңалау қажеттілігіне - негізгі құралдар құнын бір қалыпты (түзу сызықты) - негізгі құралдардың құнын жеделдетіп есептен шығару әдістерін Пайдаланылған әдебиеттер тізімі Байболтаева Н.Ә., Әлібекова Б.А., Өтегенова Э. Е., Әмірешова Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и Генеральный план – счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной деятельности Международные стандарты бухгалтерского учета - Корпорация “Карана” ЮСАИД Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского Казахстанские стандарты бухгалтерского учета //Бюллетень бухгалтера, 1996 г., Қазақстан Республикасының Салық Кодексі – Алматы 12 маусым Қазақстан Республикасының Азаматтық Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы" Заңы, 10.12.1999 Соколов Я.В., Патров В.В. Две концепции бухгалтерского учета Энтони Р., Рис Дж. Учет: ситуации и примеры. 2