Қазақстандағы 1993 жылғы Конституцияны қабылдаудың алғышарттары мен себептері

 Кіріспе Конституциялық реформалардың алғышарттарын қоғамдық дамудың бүкіл объективтік барысы Егер конституциялық реформалар қажетті себептерсіз, алғышарттарсыз жүргізілсе, тіпті Бұл міндеттерді шешу барысында ол конституциялық құрылыстың, елімізде 1993 жылғы Конституция қабылданғаннан кейін де өмір бір Президент былай дейді: "... қоғамның бір орында тұрмайтынын, Назарбаев қысқа ғана кезеңнің ішінде Республикаданарық қатынастарын дамытуда 1993 жылғы Конституцияның қабылдану себептері 1993 жылғы конституциялық реформаның Назарбаев тапқан негізгі себептері Олар Назарбаетың Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1992 жылғы 1993 жылғы Конституцияны қабылдаудың алғышарттарына келсек, ол терең Қазақстан Республикасының 1993 жылғы Конституциясы қабылданғанға дейін де Республиканың жаңа конституциясын әзірлеу негізгі идеясы республикалардың егемендік Конституциялық реформалардың осы идеяларының бірінші кезекті маңызы бар Қалай дегенмен де одақтас републикаларда, соның ішінде Қазақстанда, Міне, осындай жағдайда жаңа одақтық шартты әзірлеу және 1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Кеңес Одағы таратылғаннан кейін 1991 жылғы 16 желтоқсанда Жоғары Кеңестің 1992 жылғы маусымдағы сессиясында ол Конституцияның Жаңа жағдайда құқықтар мен бостандықтардың күллі жүйесін жаңғыртып, Жоғарыда Конституция қабылдаудың бірінші алғышарты ретінде Республиканың шын Республиканың жаңа Конституциясын әзірлеудің келесі бір маңызды себебі Осы Заңмен Қазақ КСР Конституциясы 6-шы бабының жаңа Коммунистік партияның саяси жүйе мен қоғамдағы басшылық рөлі Партияның осындай рөлі туралы идеяның өзі қоғамның саяси Президент қызметі белгіленгеннен кейін үкіметті құру тәртібінде де, Мемлекеттік биліктегі мұндай маңызды өзгерістерді Конституцияда тағы да Мұның экономикалық себептері де бар еді. Назарбаев атап Әрине, нарық экономикасы да дағдарыстан ада емес, дегенмен 1993 жылғы Конституцияны қабылдау себептерінің бірі - сапалық 1978 жылғы Конституцияны жаңа Конституциямен алмастыру қажеттігін туғызған Жаңа Конституцияның жобасын әзірлеу үшін негізінен үкімет мүшелері Жоба әзірленген бетте Жоғарғы Кеңес сессиясындағы алғашқы оқылымында Назарбаев бұл Конституцияның белгілі бір дәрежеде онды рөл Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев қарсы бағдар ұстанған күштермен араны Міне, осындай күрделі жағдайда ол қарсыластарын біресе иландырып, 1995 жылы Конституцияның қабылдану себептері Жаңа конституция қабылдаудың Қазақстан халықтары Ассамблеясының екінші сессиясында Кеңестік Конституциялардағы сияқты1993 жылғы Конституцияда жерге айрықша мемлекет Конституциялық реформа сонымен қатар орыс тілінің мәртебесін айқындайтын Азаматтық туралы мәселенің де өткір қойылғаны белгілі. 1993 Қазақ ССР - інің 1937 және 1978 жылғы Жоғары өкілді органның құрылымын жетілдіру және оның құқықтық 1993 жылғы Конституциялық жобасын әзірлеу кезеңінің өзінде-ақ Назарбаев Конституциялық реформаның қажеттігі Үкіметтің мәртебесі мен оның өкілеттігі Атқарушы биліктің тігінен сатыларын жасақтау проблемасы да мүлде Жаңа Конституция қабылдаудың басқа да себептері болған еді. Прехидент Конституцияны үш таған иедясы: адам-азаматтық қоғам-мемлекет идеясына Осы үш таған бойынша, адам қоғам мен мемлекеттегі Үш таған туралы пікірді Назарбааев Қазақстан халықтары Ассамблеясының Оның үш таған туралы пікірі 1995 жылғы Конституцияға Президенттің жанындағы жа Конституцияның жобасы жөніндегі Сараптық-консультативтік Кеңестің 1995 жылғы Конституциялық жобасы бойынша тоқтамды сөзін Қазақстан Ол "Конституция - Қазақстанның өркені мен өрлеуінің негізі" Нарық қатынастары мен демократияны ары қарай дамытудың жаңа Мұның өзі Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-ші бабына сәйкес Жолдау мен оның мазмұны бүгінгі таңда экономиканы, мемлекеттік Жолдаудың негізгі идеясы - еліміздегі және әлемдегі өзгерістерді Жолдауда экономиканы, қаржы жүйесін, шаруашылық жүргізу субъектілерін, тұтынушыларды Демократияны жетілдірудің таңдап алынған бағытына сәйкес адам құқығын Конституцияға сайлау жүйесін жетілдіру жөнінде , Президенттің өкілеттігі Оның ұсынысына сәйкес 1998 жылғы 7 қазанда "Қазақстан 1995 жылы Конституцияның қабылдану себептері Жаңа конституция қабылдаудың Қазақстан халықтары Ассамблеясының екінші сессиясында Кеңестік Конституциялардағы сияқты1993 жылғы Конституцияда жерге айрықша мемлекет Конституциялық реформа сонымен қатар орыс тілінің мәртебесін айқындайтын Азаматтық туралы мәселенің де өткір қойылғаны белгілі. 1993 Қазақ ССР - інің 1937 және 1978 жылғы Жоғары өкілді органның құрылымын жетілдіру және оның құқықтық 1993 жылғы Конституциялық жобасын әзірлеу кезеңінің өзінде-ақ Назарбаев Конституциялық реформаның қажеттігі Үкіметтің мәртебесі мен оның өкілеттігі Атқарушы биліктің тігінен сатыларын жасақтау проблемасы да мүлде Жаңа Конституция қабылдаудың басқа да себептері болған еді. Прехидент Конституцияны үш таған иедясы: адам-азаматтық қоғам-мемлекет идеясына Осы үш таған бойынша, адам қоғам мен мемлекеттегі Үш таған туралы пікірді Назарбааев Қазақстан халықтары Ассамблеясының Оның үш таған туралы пікірі 1995 жылғы Конституцияға Президенттің жанындағы жа Конституцияның жобасы жөніндегі Сараптық-консультативтік Кеңестің 1995 жылғы Конституциялық жобасы бойынша тоқтамды сөзін Қазақстан Ол "Конституция - Қазақстанның өркені мен өрлеуінің негізі" Нарық қатынастары мен демократияны ары қарай дамытудың жаңа Мұның өзі Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-ші бабына сәйкес Жолдау мен оның мазмұны бүгінгі таңда экономиканы, мемлекеттік Жолдаудың негізгі идеясы - еліміздегі және әлемдегі өзгерістерді Жолдауда экономиканы, қаржы жүйесін, шаруашылық жүргізу субъектілерін, тұтынушыларды Демократияны жетілдірудің таңдап алынған бағытына сәйкес адам құқығын Конституцияға сайлау жүйесін жетілдіру жөнінде , Президенттің өкілеттігі Оның ұсынысына сәйкес 1998 жылғы 7 қазанда "Қазақстан Қорытынды 1993 жылғы Конституцияның елеулі кемшіліктері болғанын айту керек, Алдағы жылдары және ХХІ ғасырда демократияны кең ауқымда Жүргізілген конституциялық реформалардың мазмұнын талдаудан президенттік басқару нысаны Олай болса Республиканың тұңғыш Президенті барлық Конституциялық реформалардың ерден туындап отыр. Қолданылған әдебиеттер 1. Владимир Ким Жасампаз жылдар. Алматы 2001 жыл 2. Табанов С.А, Оразова А.Ә Күрделі заманның өтпелі кезеңдердегі қазақ қоғамы ата заңдарының Алматы "Жеті жарғы" 136-166 бет 2005