Ақбақай алтын кен орнының геологиялық сипаттамасы және тау-кен өндірісін жобалау

МАЗМҰНЫ 1 Ақбақай кенорнының геологилық сипаттамасы 2 1.1 Жалпы мәліметтер 2 2 Қазу әдісін таңдау 2 2.1 Қазу әдісін таңдау және шахтының басты шама-шарттарын анықтау 2.2 Оңтайлы шахты алабының ұзындығын табу 7 2.3 Қабаттың оңтайлы биіктігін табу 8 3 КЕНІШТІ АШУ ЖӘНЕ ДАЯРЛАУ 10 4 Қазбаларды ұңғымалау 23 4.1 Жазық қазбаларды өту 23 4.2 Негізгі ұңғымалау қондырғысының кешенің таңдау 30 4.3 Қазбаны желдету 32 5 Қазу жүйесі 35 5.1 Қазу жүйесін таңдау 35 5.2 Қазу жүйесінің мәні 48 5.3 Дайындау тәсілдерін таңдау 50 5.4 Өндірістік үдірістердің негізгі шама-шарттарын есептейміз 51 6 Арнайы бӨлім 56 6.1 Бетонды төсенішті қолдану мүмкіндігі 56 7 КЕНІШ КӨЛІГІ ЖӘНЕ ОҚПАН АЛБАРЫ 60 7.1 Көлік түрін таңдау 60 7.2 Деңгейжиектегі орташа тасымалдау ұзындығын анықтау 60 7.3 Кеніштің есептік шамашарттары 61 7.4 Оқпан албары 68 8 Кеніштік Аэрология 73 8.1 Кенішті желдету тәсілі мен желдету сұлбасын таңдау 73 8.2 Жалпы шахталық қысымды есептеу 75 8.3 Экономикалық бөлім 78 8.4 Желдету сұлбасы 80 9 СТАЦИОНАРЛЫҚ ҚОНДЫРҒЫЛАР 81 9.1 Көтерім қондырғылары 81 9.2 Cутөкпе қондырғылары 82 9.3 Қысылған ауа құбырлары мен деңгейжиектерді өрт-техникалық сумен қамтамасыз 9.4 Желдетіс қондырғылары 85 10 ӨНДІРІС АЛАҢЫ ЖӘНЕ ЖЕР БЕТІНІҢ ЖОСПАРЫ 86 11 Өндіріс үдірістерін автоматтандыру 87 11.1 Колорифер кондырғысын автоматтандыру 88 11.2. Көтеру қондырғысын автоматтандыру 88 11.3. Электровоз көлігін автоматтандыру 89 11.4. Ауа қысымдық бекетін автоматтандыру 89 11.5. Желдеткіш қондырғыларын автоматтандыру 90 11.6. Диспетчерлік басқаруды автоматтандыру 91 12 ШАХТЫНЫ ЭЛЕКТРМЕН ЖАБДЫҚТАУ 92 12.1Техника үнемдемелік көрсеткіштері 98 13 Табиғатты қорғау және еңбекті қорғау 101 13.1 Табиғатты қорғау 101 13.2 Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі 104 14 ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ӨНДІРІСТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ 120 ҚОРЫТЫНДЫ 133 ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 134 1 Ақбақай кенорнының геологиясы1 Ақбақай Кен орныныњ геологиясы 1 Ақбақай кенорнының геологилық сипаттамасы 1.1 Жалпы мәліметтер Ақбақай алтын кенорны Қазақстан Республикасы Жамбыл облысы Мойынқұм ауданында АқбақайАќсу Бестөбе кенішініњң шахты алабы 4 км2 ауданда созылып Интрузивті жыныс кеніш алабында кµөптеп тарлѓған кіші ќқалыњңдыќқты кµөптеген Гранит – порфирлер бірнеше ±ұсаќқ дене к‰үйінде жєәне созылыњңќқы Аќсу Бестөбе кен алабыныњ барлыќ ауданына ‰лкен екі жергілікті Кеніш µзара ‰ш аймаќќа біріккен жєне 152 кварцты желі Кеніштіњ орталыќ учаскесінде желілердіњ кµп бµлігі кездеседі жєне б±л Негізгі минерал болып саналады, ол кµбінесе кварц арасында Екінші дєрежелі кен минералы ретінде пирит, арсенопирит, сфалерит, галенит, Кеніштегі кен 2-сортќа бµлінеді: - тотыќтандырѓыш - бірінші (бастапќы). Тотыќтандырѓыш кендер тотыќтанѓан аймаќта кездеседі. Олар орталыќ учаскеніњ 1,5 Кенорныныњ сутанымдыќ сипаттамасы. Кеніште бірнеше сутанымдыќ зерттеу 1933 жылдары ішетін сумен ќамтамасыз Грунтты судыњ дењгейі тау-кен ќазбаларымен б±зылмаѓан аудандарда 10-12 км Жалпы су аѓыны тау-кен ќазбаларында 1 саѓат ішінде орташа Шµгінді тас кµмірлі грунтты суѓа кеніштен 75 км солт‰стік 2 қазу әдісін таңдауЌазу тєсілі 2 Қазу әдісін таңдау 2.1 ЌҚазу єәдісін тањңдау жєәне шахтыныњң басты шама-шарттарын аныќқтау 2.1.1 ЌҚазу тєсілінәдісін тањңдау Кен орныныњң геологиялыќқ жєәне кен техникалыќқ жаѓғдайларын ескеріп, сондай-аќқ , , м±ұнда аѓы m=1,2 кен сілемініњң , ашыќқ кеніш жаѓғдайларыныњң, яѓғни тµөнбе Кш – аршудың шектік коэффициенті (2.2) , м3/м3 м±ұндаѓы Сж= 5820 жерасты тєәсілімен Са= 3200 ашыќқ тєәсілмен ќқазылѓған 1м3 кенніњң µөзіндік ќқ±ұны; Сар= 1800 1м3 аршу ж±ұмысыныњң µөзіндік ќқ±ұны. Ашыќқ кеніштіњң оңтайлы терењңдігі 12,04 м. Кен сілемі жер 2.1.2 Шахтыныњ шама-шарттарын аныќтау Шахтыныњ жылдыќ ќуаты шахтыныњ басты шама-шарттарыныњ бірі, шахтыныњ жылдыќ Кеніштіњң тау-кен м‰үмкіншілігіне байланысты шахтыныњң жылына беретін жоѓғарѓғы кµөрсетіші. 1. Кенішті ќқазудыњң интенсивті немесе тазартпалыќқ ќқазудыњң тµөмендеу шамасы 2. Тазартпалап ќқазу ж±ұмысыныњң шебі, яѓғни жылдыќқ жылжуына байланысты Шахтаныњң жылдыќқ ќқуатын академик А. Агошковтың өрнегімен аныќқтаймыз , , т/жыл м±ұнда v=22,5 - ќқазу ж±ұмысыныњң жылдыќқ орташа тµөмендеу жылдамдыѓғы, S=3030 - кен сілемініњң орташа ауданы, м3; - кенніњң тыѓғыздыѓғы, т/м3; Кт – алу коэффициенті. 2.1.3 Кеніштіњң есептік ќқоры Кеніштік есептік ќқорын табуда кµөп єәдістер ќқолданылады. Оныњң ішінде БестөбеАқбақайАќсу кенорныныњң есептік ќқоры Qе=5824563 1666870 т тењң болады. Кеніштіњң алу ќқоры , т 2.1 кесте - Кеніштіњң есептік ќқоры S Lбл mор γ Qб,т 213 150 0,8 2,9 74124 610 150 0,8 2,9 212280 722 150 0,9 2,9 282663 784 150 0,8 2,9 272832 1046 150 0,9 2,9 409509 1213 150 0,9 2,9 474890 1401 150 1,1 2,9 670379 1493 150 1,1 2,9 714401 1425 150 1,0 2,9 619875 1501 150 0,9 2,9 587641 1202 150 0,8 2,9 418296 952 150 0,8 2,9 331296 737 150 0,8 2,9 256476 579 150 0,9 2,9 226678 373 150 0,9 2,9 146029 238 150 1,0 2,9 103530 68 150 0,8 2,9 23664 16668705824563 2.1 сурет - Кеніштің есептік қоры 2.1.4 Кеніштік ќқызмет ету мерзімі Кеніштіњң ќқызмет мерзімі шахтыныњң жылдыќқ µөнімділігі оныњң тиімді ќқызмет , мұнда tд- кеніштің даму мерзімі, жыл; tө- кеніштің өшу мерзімі, жыл. 2.2 Оњңтайлы шахты алабыныњң ±ұзындыѓғын табу Кеніш алабыныњң ±ұзындыѓғына тµөмендегі геологиялыќқ айѓғаќқтар єәсер етеді. 1. Кеніштіњң созылым ±ұзындыѓғы: 2. Жату терењңдігі 3. Кеніштіњң ќқуаты 4. ЌҚ±ұлау б±ұрышы 5. Кен мен тау жыныстарыныњң тµөзімділігі, ќқуаттылыѓғы, беріктігі 6. Кенорныныњң ќқоры Кен техникалыќқ єәсер ететін факторлар: 1. Кен алабыныњң ашу тєәсілі 2. Кен алабын даярлау тєәсілі 3. Жылдыќқ ќқуаты мен ќқызмет мерзімі Оњңтайлы кеніш алабыныњң ±ұзындыѓғын табу ‰үшін 1 м кенге , (2.6) м±ұнда м бас оќқпанныњң терењңдігі; м желдетпе оќқпанныњң терењңдігі; nж=2 желдетпе оќқпан саны; тенге – бас оќқпанныњң 1 м µөту ќқ±ұны; тенге – желдетпе оќқпанныњң 1 м µөту ќқ±ұны; м – кеніштіњң ќқ±ұлама баѓғытындаѓғы биіктігі; м кеніштік ќқуаты; т/м3 кенніњң тыѓғыздыѓғы; т‰үсім коэффициенті оќқпан албарын µөту ќқ±ұны; м ќқылуеттіњң ±ұзындыѓғы. ЃҒимараттар, ќқ±ұрлыстар, жыбдыќқтардыњң ќқ±ұнын табамыз , млнмлн. 2.3 ЌҚабаттыњң оњңтайлы биіктігін табу ЌҚабаттыњң биіктігін табудыњң бірнеше єәдістері бар. Оныњң бірі ашу Ењң аз шыѓғын шамасына сай оњңтайлы ќқабат биіктігі [4] , м мұнда - оқпан албарын өту - квершлагтардың ұзындығы, м; - 1м қылуетті өту құны, тг/м; - суды 1 м көтеру құны,тг/м. Егер ќқабатты ашу мен даярлаудыњң мерзімін ескерсек, аныќқталѓған ќқабат , м, м±ұндаѓғы ω –озықдаќтыќқ коэффициенті. Сонымен, біз ќқарастырп отырѓған кеніштен кен µөндіру ‰үшін ондаѓғы 3 КЕНІШТІ АШУ ЖӘНЕ ДАЯРЛАУ тӘсілдерін таңдау Кенорныныњң ашу жєәне даярлау тєәсілдерін тањңдау Бастапќқы деректер: 1. м –кеніштіњң созылым ±ұзындыѓғы 2. м ќқ±ұлама баѓғытындаѓғы биіктігі 3. м шым топыраќқ ќқалыњңдыѓғы 4. кеніштіњң ќқуаты 5. ќқ±ұлама б±ұрышы 6. т/м3 кенніњң тыѓғыздыѓғы 7. т‰үсім коэффициенті 8. ќқ±ұнарсыздыќқ коэффициенті 9. т шахтыныњң жылдыќқ µөнімділігі 10. h=60 м- шахтыдаѓғы ќқабат биіктігі. 3.1Тиімді аАшу тєәсілін таңдау Ашу тєәсілін тањңдау ж±ұмыстарын н±ұсќқалыќқ єәдіспен орындайды. Б±ұл ж±ұмыс Бірінші кезењңде кенніњң геологиялыќқ жаѓғдайын ескере отырып, ыќқтимал болады-ау Қолдануға мүмкін ашу тәсілдерінің нұсқалары:. І. Кен сілемінің жатпа бүйірінен тік бас оқпанмен топтық ІІ. Кен сілемдерінің сырғу алабынан тысқары төнбе бүйірінен бас ІІІ. Кен сілемінің сырғу алабынан тысқары екі кен ортасынан IV. Сырғу алабынан тысқары екі кен сілемінің жоғарғы бөлігінің V. Бас оқпан сырғу алабынан тысқары екі кен сілемінің І. Кен сілемінің жатпа бүйірінен бас оқпанмен және топтық ІІІ. Кен сілемдерінің ортасынан жүргізілген көлбеу оқпанды өтуге және Осы таңдалып алынған бес нұсқаның ішінен І-ші және ІІІ-ші Келесі кезеңде таңдап алынған нұсқаларды техника-үнемдемелік салыстыруға саламын. 2 сурет - Кенорнын ашу Бас оқпанды сырғу алабынан тысқары екі кен сілемінің ортасынан Күрделі қаржы 1. Бас оқпанды өту қаржысы , тг 2. Желдетпе оқпанды өту қаржысы , тг 3. Жазық қазбаларды өту қаржысы , тг 4. Оқпан абарын өту қаржысы , тг 5. Жер бетіндегі ғимараттарды салу , тг 6. Жалпы күрделі қаржы жиынтығы , тг 7. Меншікті күрделі қаржы , тг/т 8. 1 тонна жылдық кен үшін , тг/т Тұтынымдық шығындар 1.Бас оқпанды күтіп ұстау шығыны , тг 2. Желдеткіш оқпанды күтіп ұстау шығыны , тг 3. Жазық қазбаларды күтіп ұстау шығыны , тг 4. Жазық қазбалармен кен тасмалдау шығыны , тг 5. Кенді жоғары көтеріп төгу шығыны , тг 6. Кеніш суын жер бетіне тарту шығыны , тг 7. Жерүсті ғимараттарын күтіп ұстау шығыны , тг 8. Тұтынымдық шығындар жиынтығы , 883200000+1177400000+3373440000+125204623+7400000+ +3900000+2032000=5573076623 тг 9. 1 тонна кеннің өзіндік құны , тг/т 10. Кеннің өзіндік құны , тг/т 11. Келтірілген шығыс , ттг/т 3 сурет - Кенорнын ашу Сырғу алабының тысқары екі кен сілемінің жоғарғы бөлігінің ортасынан Күрделі қаржы 1. Бас оқпанды өту қаржысы , тг 2. Тұйық тік оқпанды өту қаржысы , тг 3. Желдетпе оқпанды өту қаржысы , тг 4. Жазық қазбаларды өту қаржысы , тг 5. Кен құдықтарды өту қаржысы , тг 6. Оқпан албарын өту қаржысы , тг 7. Жер бетіндегі ғимараттарды салу , тг 8. Жалпы күрделі қаржы жиынтығы , 83130000+7009000+130500000+150000000+3465000+2176000+ +11000000=481536000 тг 9. Меншікті күрделі қаржы , тг/т Тұтынымдық шығындар: 1. Бас оқпанды күтіп ұстау үшін , тг 2. Тұйық тік оқпанды күтіп ұстаушығыны , тг 3. Желдетпе оқпанды күтіп ұстау шығыны , тг 4. Жазық қазбаларды күтіп ұстау шығыны , тг 5. Жазық қазбалармен тасмалдау шығыны , тг 6. Кенді жоғары көтеріп төгу шығыны , тг 7. Кеніш суын жер бетіне тарту шығыны , тг 8. Жерүсті ғимараттарын күтіп ұстау шығыны , тг 9. Тұтынымдық шығындар жиынтығы , 489600000+412800000+1152000000+2049600000+76070500+ +76070500+3900000+2032000=4194585800 тг 10. 1 т кеннің өзіндік құны , 11. Келтірілген шығыс , тг/т Кен сілемін сырғу алабынан тысқары бас тік оқпанмен және Күрделі қаржы 1. Бас оқпанды өту қаржысы , тг 2. Бас тік оқпанды өту қаржысы , тг 4 сурет - Кенорнын ашу 3. Желдетпе оқпанды өту қаржысы , тг 4. Желдетпе оқпанды өту қаржысы , тг 5. Жазық қазбаларды өту құны , тг 6. Оқпан абарын өту қаржысы , тг 7. Жер бетіндегі ғимараттарды салу , тг 8. Жалпы күрделі қаржы жиынтығы , 81500000+150000000+72500000+133000000+135500000+ +10000000+11000000=593500000 тг 9. , тг/т Тұтынымдық шығындар: 1. Бас оқпанды күтіп ұстау үшін , тг 2. Желдетпе оқпанды күтіп ұстау шығыны , тг 3. Жазық қазбаларды күтіп ұстау шығыны , тг 4. Жазық қазбалармен кен тасмалдау шығыны , тг 5. Кенді жоғары көтеріп төгу шығыны , тг 6. Кеніш суын жер бетіне тарту шығыны , тг 7. Жерүсті ғимараттарын күтіп ұстау шығыны , тг 8. Тұтынымдық шығындар жиынтығы , 1363200000+1766400000+1858100000+69000000+7900000+ +3900000+2032000һ5120000000 тг 9. 1 т кеннің өзіндік құны , 10. Кеннің өзіндік құны , тг/т 11. Келтірілген шығыс , тг/т Осы есептеген шығындарды 2-кестеде келтіреміз. 32.1 кесте - Бәсекелес ашу тәсілдерінің ТЭК-тері Қаржы шығындары Пайдаланылған формула Нұсқалар І ІІ ІІІ І Күрделі қаржы Бас тік оқпанды өту 150000000 83130000 Тұйық тік оқпанды өту 133000000 70090000 Желдетпе оқпанды өту 133000000 130500000 205600000 Жазық қазбаларды өту 245980000 150000000 135500000 Кен құдығын өту 34650000 Оқпан албарын өту 6092300 2176000 10000000 Жербетіндегі ғимараттарды салу 11000000 11008672 11000000 Күрделі қаржы жиынтығы 546072300 481536000 593500000 Меншікті күрделі қаржы 125,9 111 136,8 ІІ Тұтынымдық шығындар Бас оқпанды күтіп ұстау 883200000 489600000 Тұйық тік оқпанды күтіп ұстау 412800000 1766400000 Желдетпе оқпанды күтіп ұстау 1177400000 1152000000 Жазық қазбаларды күтіп ұстау 3373440000 2049600000 Кен құдықты күтіп ұстау 184800000 Жазық қазбалармен кен тасмалдау 125204623 76070538 Кенді көтеріп төгу шығыны 7900000 78564654 Кеніш суын жербетіне көтеру 3900000 3900000 Жерүсті ғимараттарын күтіп ұстау 2032000 2032000 Тұтынымдық шығындар жиынтығы 5573076623 4194585800 5120000000 1 т кеннің өзіндік құны Келтірілген шығын 1435,2 1100,2 1344,2 Қорыта келгенде Ақбақай кенорнын сырғу алабынан тысқары жатпа бүйірінен 3.3 Бас тік оқпанның орналасатын жерін анықтау Жоғарыда ашу теориясынан кенді ашатын негізгі және көмекші қазбалардың Бас оқпанды немесе штольня түсетін орынды анықтауда ең бірінші Былайша айтқанда, оқпан орналасқан. Жер шахты алабының оң және Жерасты көлігі жұмысының ең аз мөлшерін қамтамасыз ететін негізгі 1. Академик А.Д. Шевяковтың графикалық және аналитикалық әдістері 2. Профессор С.К. Соболевскийдің графика-аналитикалық әдістері Негізгі ашу қазбалары түсетін орынды профессор С.К. Соболевскийдің графика-аналитикалық Практикада құлау бұрышы үлкен, қалыңдығы біркелкі емес, әрі жанастау 1. Көлденең жүргізілген M, N сызыққа кез-келген масштабпен l1, 2. Сызықта қарастырылған жүктің нүктесінен M, N сызығына перпендикуляр 3. Кез-келген масштабпен көмекші А, В көлденең сызық сызамыз. 4. А және В нүктелерінен перпендикуляр көшіріп ол перпендикулярға 5. "А" нүктесінен топтастырылған жүктердің орталығымен сәуле арқылы қосамыз. 6. Q1, Q2,Q3, …Qn топтастырылған жүктерді солдан оңға қарай Сонымен бас оқпан кенорнынң сол жағынан 1360 м, ал 3.25 сурет - Бас ашу қазбасы түсетін анықтау 4 4 Қазбаларды ұңғымалау 4.1 Жазық Көлденең қазбаларды өту Мықтылығы 10÷14 жыныстарды қазбаларды өту үшін бұрғы аттырма тәсілі Жоғарыда айтылған үдірістерді орындау үшін керекті талаптар өтілетін қазбаның 4.1.1 Бектпенің түрін таңдау Бектпені таңдаған кезде бірнеше талаптар ескерілуі қажет, мысалы мықтылық, Қазбаның бүйірлеріндегі жыныстардың бекемдігін анықтаймыз. Бүйірлік жыныстардың бекемдігі нақтылы тығыздық пен бір куб жыныс 4.1 сурет Қазбаның бүйіріндегі жыныстарға түсетін күш Бір текше метр куб жынысқа түсетін тығыздық мына формуламен , мұнда - қазбаның бүйіріндегі жыныстарға түсетін м - қазу тереңдігі; - жыныстардың тығыздығы; Элементарлы текше (куб) көтеретін тығыздықты бекемдік коэффициентін қолдана отырып , мұндағы Н/м2 , Па Осыдан келе қабырғаның бүйіріндегі жыныстар мықты деген тұжырымға 4.1.2 Берілген сызықты өлшемдер бойынша қазбаның қимасын салу Біздің жағдайда қазбаның қимасы тікұрышты күмбезді болады, күмбезі қорапша Қорапша тәрізді күмбезді қазбаның қимасы , м; , м; , м; Қиманың күмбезі парабалла пішінді деп алуға болады, яғни осы . 4.2 сурет - Қорапша тәрізді күмбезді қазбаның қимасы 4.1.3 Шашыранды бетон бекітпесін есептеу Шашыранды бетон бекітпесінің қалыңдығы мына эмпирикалық формуламен есептелінеді [6]. , мұндағы - мөлшерден тыс жүктелудің коэффициенті; - армирланбаған шашыранды бетонның жұмыс істеу жағдайын ескеретін коэффциент; МПа - шашыранды бетонның есептік кернеуі; , Н/м2 ең жоғарғы қысым=9,02 Па м Шашыранды бетонның қалыңдығын есептеу бойынша аламыз. Өйткені, ол 30 4.1.4 Бұрғылап - аттырурма циклін есептеу Қазіргі кезде жыныстардың қаттылқ коэффициенті болса, қазбаларды Қазба өту циклінің негізгі процестері мыналар: - теспелерді бұрғылау; - оқтап аттыру; - желдету жыныстарды тиеу; - бекітпе орнату. Аттыру жұмыстарын жүргізу үшін аммонит 6-ЖВ атылғыш заттарын қолданамыз. Оқтамаларды электродетонаторлар арқылы аттырады. Қазбаның қимасын анықтаймыз , мұндағы - қазбаның қимасы м2 Теспелердің саны келесі жолмен анықталады [7] , мұндағы жынысқа шаққанда кететін АЗ мөлшері S - қазбаның қимасы ; - теспелерді пайдалану коэффициенті; 0,7 - теспені толтыруды ескеретін коэффициент; теспеге сиятын АЗ мөлшері , мұндағы кг/м3 - оқтамадағы АЗ тығызыдығы, м теспенің диаметрі; кг/м теспе 4.1.54.1 Кенжарда теспелерді орналастыру Кенжарда теспелерді орналастыру үшін квадраттар тәсілін қолдануға болады. Олардың , мұндағы см- компенсациялық төтелдің диамтері; см - тепенің диаметрі; Е - жұмыс істеу коэффициенті; , мұндағы см3 - аммонит 6 ЖВ 520 - скальді аммониттің жұмыс істеуі. жыныстардың қаттылығы. м Бірінші ҚҚС(W1) мынаған тең болады. . Келесі ҚҚС а есе көбейеді. ; ; мұндағы . 4.1.64.2 Циклдің ұзақтығын анықтау Циклдің ұзақтығы жоспарланбаған жұмыстар мен ұңғымалау циклінде жоспарланған жұмыстардың , сағат (4.10) мұндағы Бұл көрсеткіштерді анықтау үшін бұрғылау жылдамдығын, теспенің ұзындығын, бұрғылау Бұрғылаудың таза жылдамдығын В.С. Успенскийдің формуласымен анықтауға болады. , мұндағы Нм - поршеннің бірлік соққысының сағат соққы саны 1600; м коронка жүзінің ұзындығы, ал крестін теспе диаметрі - - жыныстардың сығылуға төзімділігі (1200) Н/м2; - коронканың қайралған бұрышы; үйкеліс коэффициенті; 1,2 - бұрғылау кезіндегі коронканың тозуын ескеретін коэффициент. м/мин Сағатпен алатын болсақ таза жылдамдығы м/сағ болады. Келесі есептеулер үшін орташа жылдамдық қажеттілігінен оны мына формуламен , м/сағ Теспенің ұзындығын табамыз , мұндағы - тиеу машинасының техникалық өнімділігі - тиеу машинасының ожауының шымдылығы м2; - тиеу машинасының жынысты түсіру ұзақтығы - қопсу коэффициенті ; перфоратор саны. м, Бұрғылау уақытының ұзақтығы , сағ Жыныстарды тазалау ұзақтығы , сағ Осыдан келе циклдің ұзақтығын табамыз, ол ауысымның ұзақтығына барынша сағ 4.21.5 Негізгі ұңғымалау қондырғысының кешенің таңдау Уатылған кен массасы кенжардан бункерге немесе өрлемеге дейін жеткізіледі. Жоба бойынша теспелерді бұрғылау үшін ауақысымдық өзіжүргі бұрғылау машинасы Техникалық сипаттамасы Теспелерді бұрғылау аймағының өлшемдері, м биіктігі - 3,2; ені Көліктік жағдайлардағы негізгі өлшемдері, м: - ұзындығы - 6,8; ені - 1,5; биіктігі - Жыныстарды тазарту үшін ауа қысымды тиеп-жеткізу машинасы ЛК-1 қолданылады. Техникалық сипаттамасы: - ұзындығы - 8750 м; ені - 22 м; Шашыранды бетонмен бекітпе тұрғызу үшін БН-60 машинасы қабылданған. Техникалық сипаттамасы: - құрғақ қоспа өнімділігі - 3 м2/сағ; - материалдық шлангасының диаметрі - 50 мм; - қысылған ауа шығыны - 8 м3/мин; - ұзындығы - 1740 мм; - биіктігі -1600 мм; - ені - 1100 мм; - салмағы - 1000 кг. Жоғарыда айтылған кешенді пайдалану кезіндегі шығынды есептейміз. , мұндағы - 1 м қазбаны өту у.е., у.е., у.е. - күрделі қаржы пәрменділік коэффициенті; у.е. - қолданылатын машиналардың бағасының қосындысы; у.е. - бірлік шығындар; у.е. қазба ұзындығы. у.е. Тиеп-жеткізу машинасының тағы бір нұсқасының орташа шығындарын есептейміз, оның у.е., у.е., у.е. у.е. - бірлік шығындар у.е. Таңдалған нұсқа үшін бір рейстің орташа ұзақтығын анықтаймыз , мұндағы q=10000 м/сағ - ЛК-1 орташа жылжу жылдамдығы; l - қазбаның басы мен түсіру нүктесіне дейінгі арақашықтық tм =0,1 қимылдардың ұзақтығы сағ. Екінші кешенің рейс ұзақтығы сағ. Аталған жағдайларға байланысты бірінші нұсқа тиімдірек болады. 4.31.6 Қазбаны желдету Аттыру кезінде пайда болған улы газдар 30 минуттан аспайтын Жоба бойынша кенжарды үрлеу әдісімен желдету қабылданған. Желдетудің әдісіне қарай таза ауаның мөлшері В.Н.Ворониннің эмпирикалық формуласымен , мұндағы А - аттырылатын АЗ салмағы 33,02 кг; Вф =40 - АЗ газдылығы, л/кг; t=25 мин желдету уақыты. м3/мин Желдеткіштің ауа беруі келесідей анықталады , мұндағы желдеткіш құбырындағы таза ауаның жоғалуын ескеретін м3/мин Желдеткіш электрқозғалтқышына қажетті қуатты анықтаймыз. Ол үшін құбырдың диаметрін , м2 Таза ауаның құбырымен жылжу жылдамдығы , м/с , Нс2/м8 , Па , Па , Па , Н , - қуат коэффициенті кВт Жергілікті желдеткішті аламыз ВМ-5 м, тұтыну қуаты - 5÷13 кВт Электроқозғалтқыш ВРМ 132 М2 кернеуі 380/600 В 55 Қазу жүйесі 55.1 Қазу жүйесін таңдау 1. Қазу жүйесін таңдау үшін қазу жүйесіне әсер ететін 2. Қандай әдістемелері бар екенін білу керек. Қазу жүйесіне әсер ететін айғақтар жертанулық және тау-кен айғақтары Қазу жүйесін таңдағанда жұмыс екі сатыға бөлінеді. Бірінші сатыда. Кенорнының жертанулық және тау-кен ерекшеліктерін ескеріп, сол Егер бірінші кезеңде зерттеушілердің барлығы бір дауысты болып келсе Профессор К.М. Чарквиинидің қазу жүйесін таңдағанда ең басты көрсеткіштер . Артықшылығы: Бұл әдістеменің артықшылығы мынада 1 рет болып 1 т Кемшілігі: Екі жүйені қайта-қайта жұптап салыстырғанда біраз қателіктер кетуі мүмкін Доктор, профессор Ссанкт-Ппетербургтың оқымыстысы П.И. Городецкий қазу жүйесін таңдау . Артықшылығы: Қазу жүйесінің тиімділігі деген түсінікті өмірге бірінші енгізген академик . Неғұрлым осы үш қосындының көрсеткіші төмен болса соғұрлым пайдалы Профессор, доктор Рачковский С.Я. тура Агошков айтқан ойды қайталай . Агошков пен Рачковскийдің әдістемелері осы күнде қолданылмайды және қолдануңа Профессор Р.П. Каплунов қазу жүйесін таңдағанда оның пәрменділік еселеуішін , мұндағы т % металдың сатып алу бағасы; - 1 т кеннің ішіндегі металл бөлшектері; - 1 және 2 қазу жүйелерінде жоғалым және құнарсыздық - 1-ші және 2-ші 1 т кеннің нұсқалық өз U - 1 т кеннің бағалығы, тг/т; - шығындар қосындысы, тг/т; - жоғалым мен құнарсыздық үнемділік қсындысы; - жалпы қазу жүйесінің пәрменділік көрсеткіші; - өндірістік қазу жүйесіндегі шығындары; - өндіріске жатпайтын шығындар. Көпке дейін профессор Каплуновтың әдістемесі жиі қолданылып келеді. Бірақ Қолданылатын және әдістеменің ең жаңа түрінің бірі Ө.А. Байқоңыровтың Ө.А. Байқоңыров басқа зерттеушілер сияқты бірінші сатыда кенорнының жертанулық Екінші кезеңде бес-алты қазу жүйесін салыстырма әдісіне салып олардың Салыстырма әдісін орындау реті. Айталық бізде бірнеше Яғни, бұлардың барлығы қазу жүйесінің нақтылы техника үнемділік көрсеткіштері 1. Осы математикалық үлгілердің ішінен әрбір қазу жүйесінің көрсеткіші 2. Осы белгіленген оңтайлы көрсеткіштердің ауған мөлшерін табамыз. Ол , мұндағы - есепке кіріп отырған қазу жүйелерінің 1-ші көрсеткішке 80, 18, 42 2-ші көрсеткішке 3200, 6400, 5700 - көрсеткіштің ішінде өзіміз төртбұрышпен белгілеп қойған, оңтайлы көрсеткіштер ; ; . 3. Барлық көрсеткіштер бойынша барлық алған мөлшерін тауып болғаннан . Осы ауған матрицасын пайдаланып әрбір қазу жүйесі үшін сайрақ . Осы сайрақтың қайсысы ең төменгі мөлшерді көрсетсе сол қазу Әдістеменің артықшылығы: 1. Топтамаға жаңа пайда болған қазу жүйесін енгізуге болады. Бұл алдын-ала жасалған әрекет атақты Д. Менделеевтің химия элементтеріне 2. Жалпы жұптық топтама осы күнге дейін арнаулы әдебитте 3. Топтаманың маңыздылық жағынан, топтаманы құрғанда пайдаланатын басты нышандар 4. Жалпы жұптық топтама барлық қатты пайдалы қазу жүйесіне 5. Әдістемеде математикалық тәсілді кеңінен қолданағн 6. Оңтайлы көрсеткіштер мен есептік көрсеткіштің ауған мөлшерін тежеулік 7. Қазу жүйесін таңдағанда үзілді-кесілді шешімді өз тұрғысынан шығармай 8. Әдістемені пайдалана отырып дәл және тура жобалық шешімдерді 9. Әдістемеден басқа да тау-кен есептерін шығаруға болады 55.1 кесте - Тұрақты және құбылмалы айғақтар Қазу жүйесіне әсер ететін аймақтар Айғақтардың сипаттамасы Қолдануға мүмкін І Тұрақты айғақтар Кеніштің пішіні Кеніштің қалыңдығы Кенішпен тау жүйесінің түйісу өзгешелігі Кеніштің құлау бұрышы Күрт құлама 1. Қоймалап қазу жүйесі Тым жұқа қалыңдықта Ашық түйісу 80-82º ІІ Құбылмалы айғақтар Кеніш элементтерінің тұрақсыздығы Кеннің тұрақтылығы Тау жынысының тұрақтылығы Кеніштің ішіндегі минерал-дардың бөліну өзгешелігі Кеннің бағалығы Кеннің жатып қалып жабысу, тотықтану, бейімділігі өздігінен жану қабілеттілігі Тау жынысының минералдық құрамы Қазу тереңдігі Кенорнының су өтетін су сіңетін, су жинайтын, су тұтқыш Жер бетінің және тау жыныстарының құлату, опырлу мүмкіншіліктері Қазу жүйесін таңдауға әсер ететін басқа айғақтар Тұрақсыз Тұрақты Тұрақсыз Минералсыз Тым бағалы Жабыспайды, жанбайды, тотықтанбайды Минералсыз 5980 м 350 Құлатуға, опыруға болмайды Тас жолы, байту фабрикасы бар электр қуаты жеткілікті 2.Қабатара-лық 3.Кенді қатпарлап құлата қазу жүйесі Төбе кертпешті керме тіреуішті 55.2 кесте - Салыстырма әдісін орындау реті Оңтайлы белгілердіңаталуы Қазу жүйелерінің түрі 1 2 3 Кенжаршылардың өнімі, т/аус 60 40 25 Кеннің өзіндік құны, теңге/т 1900 2700 2200 Түсім еселеуіші, б.ү. 0,89 0,86 0,84 Құнарсыздық еселеуші, б.ұ. 0,12 0,12 0,12 Кеннің жалпы бағалығы 14880,8 20671,2 13009,9 Кестенің жалғасы Оңтайлы белгілердіңаталуы Қазу жүйелерінің түрі 1 2 3 Құнарсыздық зардап мөлшері, теңге/т 2080 2200 2260 1 т кеннің қазу, байыту, балқыту жалпы өз құны, Тиімділігі, % 2,4 3,3 1,5 Қазу жүйесінің пәрменділік еселеуіші 1,5 1,7 1,3 Кестені толтыру үшін кейбір көрсеткіштерді есептейміз. 1 т кеннің , (55.9) мұнда - кеннің металл бөлшектері, %; - металдың өндірістік түсім еселеуіші; - 1 т металдың сату - алу бағасы, теңге/т. Бірініші қазу жүйесі , тг/т Екінші қазу жүйесі , тг/т Үшінші қазу жүйесі , тг/т Жоғалымның үнемдемелік зардабын профессор П. Каплуновтың кейіптемесімен табамыз , мұндағы - жоғалған кеннің бағалығы, тг/т; - жоғалған 1 т кеннің бағалығы, тг/т; - құнарсыздық еселеуіш; - геологиялық қаржының 1 т шаққандағы жарнасы; - жоғалым мөлшері; - жоғалым мөлшері, %. Бірінші қазу жүйесі тг/т Екінші қазу жүйесі тг/т Үшінші қазу жүйесі тг/т. Құнарсыздық зардап мөлшерін профессор Р.П. Каплуновтың кейіптемесімен табамыз , мұндағы - құнарсыздық еселеуіші; - 1 т кенді қазу, тасмалдау, байыту балқытудың жалпы - қазылған кендегі металл бөлшектері, %; - қалған кеннің металл бөлшектері, %; - құнарсызданған 1 т кенді қазуға, байытуға, балқытуға шыққан - құнарсызданған кеннің түсім еселеуішінің төмендеген мөлшері; - кендегі пайыз металдық сату-алу бағасы, теңге/т. Бірінші қазу жүйесі , тг/т Екінші қазу жүйесі , тг/т Үшінші қазу жүйесі , тг/т. Қазу жүйесінің пәрменділік еселеуішін профессор Р.П. Каплуновтың кейіптемесімен табамыз , мұндағы - кеннің өндірістік бағалығы, теңге/т; - қазу жүйесінің пәрменділігін қорытындылау көрсеткіші, теңге/т; , - кеннің толық өз құны, теңге/т; - жоғалымның зардап мөлшері, теңге/т; - құнарсыздық зардап мөлшері, тенге/т. Бірінші қазу жүйесі , теңге/т , теңге/т Екінші қазу жүйесі , теңге/т , теңге/т Үшінші қазу жүйесі , теңге/т , теңге/т Қазу жүйесінің тиімділік көрсеткішін профессор П.И. Городецскийдің кейіптемесімен анықтаймыз %, мұндағы - 1 т кеннің бағалығы, тг/т; - 1 т кенді қазуға, тасмалдауға, байытуға, балқытуға шыққан - 1 т тонна кеннің бағалығы, тг/т. Бірінші қазу жүйесі , тг/т Екінші қазу жүйесі , тг/т Үшінші қазу жүйесі , тг/т. Кестенің көрсеткіштерін анықтап алғаннан соң олардың ең тиімдісін, оңтайлысын , мұндағы - қазу жүйесінің i-ші нұсқасының есептеме - қазу жүйесінің i-ші нұсқасының оңтайлы көрсеткіштері. 1. Кенжаршылардың өнімі бойынша . 2. Кеннің өзіндік құны бойынша . 3. Түсім еселеуіші бойынша . 4. Құнарсыздық еселеуіші бойынша . 5. Кеннің жалпы бағалығы бойынша 6. Жоғалымның зардап мөлшері бойынша 7. Құнарсыздық зардап мөлшері бойынша 8. 1 т кенді қазу, байыту, балқыту жалпы өз 9. Тиімділігі бойынша 10. Қазу жүйесінің пәрменділік еселеуіші бойынша Жүйенің үш түрін салыстырғанда әр жүйенің оң көрсеткіштерін пайдалансақ Ауған матрицасында келтірілген мәліметтерді пайдаланып қазу жүйесінің ең төменгі , (55.16) Бірінші қазу жүйесі Екінші қазу жүйесі Үшінші қазу жүйесі Сайрақтың ең төменгі мөлшері, жобалап отырған АқсуАқбақай кенорнына 55.2 Қазу жүйесінің мәні Кенорны немесе кен алабы қабаттық тәсілдермен дайындалып, жеке блоктарға Дайындық қазбалары: 1. Тасмалдау қылуеті; 2. Желдету қылуеті; 3. Қысқа кірме қазбалар; 4. Тиеу кенүңгірлері; 5. Блоктық өрлеме. Тілме қазбалары: Отау қылуеті; 2. Бірінші төбе кемері. Техника үнемедемелік көрсеткіштері: 1. Кенжаршының өнімі - 55-60 т/аус; 2. 1 т кеннің өз құны - 1950 теңге/т; 3. Жоғалым - 6-8%; 4. Құнарсыздық 15-25%; 5. 1 т кенге шаққандағы АЗ шығыны -0,35-0,45 кг/т; 6. ДТҚ-ң 1000 т кенге шаққандағы шығыны - 2-4 Қоймалап қазу жүйесінің артықшылығы мен кемшіліктері. Артықшылығы: 1. Жоғалымның аздығы 2. ДТҚ көлемінің төмендегі 3. Біркелкі емес кен кесектерінің аз мөлшерде шығуы 4. Жерасты кен тасмалдау жұмыстарының ырғақтылығы 5. Желдету жағдайларының жақсылығы, қарапайымдылығы Кемшілігі: 1. Төңбе бүйір тастарының опырылып, құлап түскендігінен құнарсыздық коэффициенттерінің 2. Кенді қоймалаған шығындардың доғарылып қалуы 3. Кеншілердің төбе-кертпешті забойастында жұмыс істеуіне байланысты жұмыс қауіптілігінің Жүйені қолданғанда ерекше және міндетті түрде орындалатын қауіпсіздік шаралар: 1. Опырылып, құлайын деп тұрған төбе тастарын әрбір атылыстан 2. Кенді аракідік және толық түсіргенде кеніштерді камерадан шығару; 3. Жұмыс орнын күшейтіп жарықтандырады. 55.3 Дайындау тәсілдерін таңдау Дайындау тәсілдерін таңдау ашу тәсілін таңдаған сияқты 1 т Дайындық қазбаларының санын, ұзындығын, көлемін кестеге енгізіп, олардың жалпы 5.3 кесте –Дайындық қазбаларының шамашарттары Қазбалар мен жұмыстардың сатылары Саны Ұзын-дығы, м 1м өту құны Жалпы құны, млн І Дайындық қазбалары Тасымалдау қылуеті 1 62 9 9000 5,02 558 1618,2 Желдету қылуеті 1 62 9 8000 4,4 558 1618,8 Тиеу кенұңгірлері 10 4 9 10500 0,85 36 104,4 Блоктық өрлеме 2 50 9 12000 5,4 450 1305 Қосындысы 15,71 4645,8 ІІ Тілме қазбалары Отау қылуеті 1 62 9 5580 3,1 558 1618,2 Бірінші төбе кемері 1 10 18 1800 0,32 180 Қосындысы 2140,2 55.4 Өндірістік үдірістердің негізгі шама-шарттарын есептейміз 5.4.1 Кенді уату Ені өте тар және ені 3,5 м аспайтын кенжарлар 1. Жарылғыш заттардың салыстырма шығыны [6] , мұндағы - профессор М.М. Протодьяконов кестесі бойынша - жарылғыш заттардың салыстырма қопару қабілеттілігі , мұнда - қолдануға тиісті жарылғыш заттың қопару - 62% диматиттің уату қабілеттілігі , кг/м3 2. Ең кіші кедергі бағыты , мұнда мм - теспенің диаметрі; кг/м - теспені оқтаудағы тығыздық; кг/м3-ЖЗ сыбағалы шығыны; - теспенің жақындастыру шығыны. м 3. Бағыттағы ең аз кедергі , м , м. 4. Бір қатардағы теспелердің өзара қашықтығы , м. 5. Теспелердің қатар саны , мұндағы кертпештің ұзындығы. 6. Кенжарда бұрғыланатын теспелер саны , мұндағы - кенжардың ені . 7. Уатылуға тиісті кеннің көлемі , мұндағы м - теспенің ұзындығы м3. 8. Уатылуға керекті жарылғыш заттың салмағы , кг. 9. Әр теспеге тиесілі жарылғыш зат , кг 10. Жарылғыш заттың үлес шығыны , кг/т мұндағы - кеннің тығыздығы, т/м3. 11. Әрбір метр теспеден алынатын кеннің түсімі , м3/м. 12. Уату қабатындағы кеннің мөлшері , мұндағы м - қоспалардың ұзындығы, - кенжардың ені; т/м3 - кеннің тығыздығы. т. 13. 1 м теспеге жұмсалатын тылғыш зат салмағы , кг/м мұндағы кг/м3 - теспедегі ЖЗ сыбығалы - оқтау коэффициенті; м - патрон диаметрі; - теспенің диаметрі; - теспенің ұзындығын пайдалану коэффициенті. 14. 1000 т кенді уатуға жұмсалатын ЖЗ шығыны , кг. 15. 1000 т уатылған кенге жұмсалатын теспелер шығыны , м. 16. 1 шаршы метр теспеден шығатын кен , т. 17. Кенүңгірдегі қабаттар саны , . 18. Уатылған кеннің мөлшері , т. 6 Арнайы бӨлім 6.1 Бетонды төсенішті қолдану мүмкіндігі Жұқа бағалылығы жоғары қазбаларды өндіру кезінде пайдалы қазбалардың жоғалымын Жынысты толтырманы пайдалану және тіпті оңтайлы шахтаны жасау кезінде Атылған кен массасы сырмалау кезінде, қазба табанынан бос жыныс Осыған байланысты жоғарыда келтірілген кемшіліктерді азайтатын немесе толықтыратын бетонды Толтырма массиві қабатының бетін ценменті немесе ценмент-құмды ертінділермен бетондау. Толтырмалаудың жоғары қабатындағы саңылаулар 30% - тен көп болмауы Ерітінді жыныс массивіне терең еніп кетпеуі тиіс. Толтырманың жоғарғы қабаты 1-3 тәулік аралығында беріктілігі 0,2-0,3 МПа Бұл төсеніш толтырманы бұзбай кенді сырмалауға мүмкіндік беруі тиіс. Мұндай техниканың элементтерін сынау мақсатында зертханалық зерттеулер өткізіледі. Зерттеулер нәтижесінде ірі толтырма жыныстың қима пішіні 150х150 және Ертіндідегі ценменттің құрамы және сумен ценметтің қатынасы біріншіден, кенді Тәжірбиелік зерттеудің мақсаты ертіндінің ірі толтырмаларға ену тереңдігін және Қатайған массаның жоғарғы қабаттың беріктілігі әрбір тәулік сайын ултрадыбыстық Ену тереңдігіне байланысты толтырманың бекемдігін 7- суретте көрсетілген. 6.1 Кесте - Жыныстың түйіршіктік құрамы Түйіршіктер көлемі, мм 80-нен жоғары 40-80 20-40 10-20 5-10 Құрамы (салмағынан), % 2,8 35,1 17,2 37,5 7,3 0,1 6.2 Кесте - Құмның түйіршіктік құрамы (флотация қалдығы) Түйіршік-тер көлемі, мм 2 -2+0,5 -0,5+0,2 -0,2+0,1 -0,1+0,074 -0,074+0,044 Құрамы (массасына байланыс-ты), % 0,04 6,04 47,7 27,0 10,7 Өскемен қаласының цемент зуытының 400 маркалы өнімінің сипаттамсы 6.2 6.3 Кесте - Өскемен ценмент зауытының шкалопортландцементтің сипаттамасы Ірі сипаттама-сы, мм -0,10 -0,10+ +0,074 -0,10+ +0,044 -0,044+ +0,020 -0,020+ +0,010 -0,010+ +0,005 -0,005 Құрамы, % 25,73 28,10 25,06 17,88 0,96 0,94 0,7 Бұл технология бойынша керекті бетонды төсеніш алуға мүмкін екенін Ценментті-құмды қоспаны жасау технологиясы және бетонды төсеніш салу Теориялық және тәжірбиелік зерттеулер жүргізгенде, цементті-құмды қоспа жасау технологиясының Цементті-құмды пульканы жасау үшін жылжымалы кешенді қолданамыз. Кешен дөңгелекті Бірінші плотформа цементті-құмды пульканың құрғақ материалдары компонентерінің қоймасы, оған 1. Бункер ол цементке орналған, оның көлемі /700-800/ кг; 2. Бункер құмға және қалдықтарға арналған көлемі /4,0-4,5/ т. Құрғақ қоспаны жасаудан тағы бір түрі, құрғақ қоспаны қаптап Екінші түрі: плотформада ертінді араластырғыш орнатады да, цементті-құмды пульпа Жылжымалы толтырмалау кешені 1 - құрғақ цементті-құмды қоспаға арналған платформа; 2 - 7.1 Көлік түрін таңдау Кенорнының кен техникалық шарттарын, шахтының жылдық өнімділігі және тасымалдаудың 7.2 Деңгейжиектегі орташа тасымалдау ұзындығын анықтау 4 бөлімде көрсетілгендей шақтының берелген тәуліктік өнімділігін қамтамасыз ету Жүк тиелген (lг) және бос (Rn) бағыттағы тасымалдау учаскелерінің 7.1 сурет - Тасымалдау деңгейжиегінің сүлбасы Деңгейжиек бойынша орташа тасымалдау ұзындығын мына формуламен анықтаймыз (7.1) мұнда и және 7.3 Кеніштің есептік параметрлерішамашарттары Вагонның пайдалы массасын (нақты жүккөтергіштігі) мына формуламен анықтаймыз (7.2) мұнда - вагон қорабының сиымдылығы; - кеннің тығыздығы; КН =1 – көбейту коэффициенті; КР = 1,5 – коэффициент разрыхления. Жүккөтергіштігі болғандықтан, рельсті жолдардың орташа еңісін 2% Жүк тиелген және бос вагондар қозғалысының негізгі меншікті қарсылығын Н/кН Н/кН мұнда т – вагоның массасы. 7.3.14 Жылжымалы құрамнПоездың массасы Жүк тиелген құрамның максималды рұқсат массасы ілінісу шарттарына байланысты: (7.5) мұнда РС= 10 т – электровоздың массасы; - поездың жүруі кезінде құм тиелмей тұрып ілінісу коэффициенті; - поездың айналыстағы амссасының инерция коэффициенті; м/с2 – поездың жүру кезіндегі үдеуі; i = 2 – олдың еңісі Қабылданағн вагондар мен электровоздардың массасы үшін құрамдағы вагондардың санын . (7.6) Жүк тиелген құрамның анықталған массасы т бос құрамның т Поездың пайдалы массасы т, 7.3.25 Тарту күші және жылдамдығы Жүк тиелген және бос поездың қозғалысы кезеңінде бір қозғалтқышқа (7.10) (7.11) мұнда nдв = 2 – электровоздың тартушы қозғалтқышының саны. Жүк тиелген және бос поездың жылдымдығын анықтаймыз: , м/с м/с мұнда кВт – қозғалтқыштың қуаты; м/с – сағаттық режімдегі жылдамдық. аэ және вэ коэффиценттерінің мәндерін мына теңдеулермен анықтаймыз: (7.14) (7.15) мұнда - тиісті берілістің ПӘК- і; (7.16) (7.17) мұнда және - м/с - ұзақ режім кезіндегі жылдамдық. аэ және вэ коэффициентерінің мәндерін (7.12) және (7.13) Механикалық тежеу кезінде тежеу күшін анықтаймыз: (7.18) мұнда - электровоздың тежеу массасы; - тежеу режіміндегі ілінісу коэффициенті. Жүктелген және бос поездың меншікті тежеу күші , (7.20) Жүктиелген және бос поездардың тежеу баяулығы (7.21) (7.22) Жүктиелген және бос поездардың тежеуге мүмкін жылдамдығы: (7.23) (7.24) мұнда - тежеу уақыты; - максимальды мүмкін тежеу алдындағы жол ұзындығы. Алынған тарту және тежеу күштерінің жылдамдығының мәндерінен кішісін қабылдаймыз: (VТ.гр. < Vгр); (VТ.П. < VП). 7.3.3 .6 Рейстің ұзақтығы Деңгейжиекпен тасымалдаудың орташа ұзындығы 1000м болғандықтан, жүктиелген және бос (7.25) (7.26) Поездардың жүру ұзақтығы: , (7.28) Рейс бойындағы поездардың жүру ұзақтығы: (7.29) Құрамды тиеу уақыты: (7.30) мұнда - бір вагонды тиеу уақыты. Вагонаударғышпен құрамды түсіру уақыты: (7.31) мұнда - бір вагонаударудың уақыты. Рейстің толық ұзақтығы: (7.32) мұнда - мүмкін күту 7.3.47 Қозғалтқыштарды қызуға тексеру Жүктиелген және бос поездар қозғалысы кезінде қозғалтқыштың тұтынатын тотығының (7.33) (7.34) мұнда және және - тарту күші. Эквивалентті тоқ тең болады (7.35) 7.3.58 Электровозтасығыштдардың саны және өнімділігі Ауысым бойында бір электровоздардың мүмкін рейстерінің санын анықтаймыз: (7.36) мұнда Тсм = 6,5 с – ауысым бойында электровоздың Негізгі жүкті (кен және жыныс) шығару үшін ауысымдағы қажетті (7.37) мұнда К=1,25 – аралық сиымдылық бар болған кездегі теңсіздік КП = 1,08 – жынысты тасымалдауды ескеретін коэффициент; Асм = 1096 т/см – шақтының ауысымдық өнімділігі. Ауысымдағы қажетті рейс санының қажетті жиынтығы (7.38) мұнда чл = 2 – адам тасымалдау рейстерінің саны; чм = 2 – жабдықтар мен материалдарды тасымалдау үшін Жұмыс электровоздарының есептік саны (7.39) Электровоздардың тізімдік саны Nc =5 Негізгі жүк бойынша электровоздың орташа ауысымдық өнімділігі ткм/см, Электровоздың ауысымдық өнімділігі ткм/см, мұнда L = 1,066 км. Адамдарды, материалдарды және жабдықтарды тасымалдауды ескере отрып, ауысымдағы электровздарды (7.43) Кен мен жынысты тасымалдау үшін вагондардың қажетті саны: (7.44) мұнда КВ = 1,25 – резевтегі және жөндеудегі вагондарды КД = 3 – оқпан албарындағы вагондарды ескеретін коэффициент. 7.3.69 Көлікті электрмен қамтамасыздандыруды есептеу Орташа поездық тоқ мына формуламен анықталады: (7.45) мұнда nд = 2 – тарту қозғалтқыштарын параллельді Тарту бекетінің ең жоғары қуаты: кВт, (7.46) мұнда Ко = 0,8 - электровоздардың бір мезгілде жұмыс U = 275 В – тарту бекеттеріндегі кернеу; J пус = 142 А – электровоз қозғалтқыштарының бастапқы nс = 1 – электровз секцияларының саны. Тарту бекетінің жұмыс қуаты: (7.47) мұнда Кпер = 1,5 – түрлендіру апаратының тиеу қабілеттілігінің Жұмыс қуатында АТП ШС – 320 /275 түрлендіру агрегатын Агрегаттың сипаттамалары: - қуаты, КВт; - агрегаттың ПӘК; сағаттық тиеу қабіелеіттілігі; трансформатордың қуаты;. Бір рейстің қуат шығыны: , Орталық жерасты бекеттерінің түрлеріндегі ауысымдық қуат шығыны: (7.49) мұнда - түрлендіру қондырғысының ПӘК; nc = 0,95 – электр көзінің ПӘК. Қуаттың меншікті шығынын мына теңдеумен анықтаймыз: (7.50) 7.410 Оқпан албары Оқпан албары ол, шақтының әртүрлі өндірістік функцияларын орындауға арналған Оқпан албарының негізгі функциялары ол - жүк қабылдау бойынша Кеніштің жылдық өнімділігіне және кенорнын игерудің кентехникалық шарттарына сәйкес, (7.51) мұнда L = 20 м – кезекті локомотивтен түсіру v = 1 м/с – түсіру кешеніне қарай жүретін Сағаттық өткізу қабілеті (7.52) мұнда - шақтының беретін жыныс мөлшерінің, Тәуліктік өткізу қабілеті т/сутки, ОА өткізу қабілетін, шақтының тәуліктік өнімділігімен салыстыра отырып, оқпан (7994 > 3288). 7.511 КөләіктіңТасымалдаудың экономикалық көрсеткіштері 7.1 кесте - Жабдықтардың күрделі қаржылары мен амортизациялық төлемдері № п/п Жабдықтардың аталуы Өлшем бірлігі Саны Бағасы, мың, Бірлік Барлығы 1 Электровоз К-10 дана 5 4983020 24915100 18,6 46341208,6 2 Вагон ВГ-4,5 дана 88 462000 40656000 32,1 13050576 3 ВГП-12 дана 6 327600 1965600 32,1 630957,6 4 ВДВ дана 8 218400 1747200 32,1 560851,2 5 Аудырғыш ОКЭ 4,0-4,1 дана 1 8736000 8736000 26,7 6 АТПШС дана 1 1232000 1232000 14,8 182336 Барлығы: 63098440,6 Ескерілмеген шығындар (10%) 1 т кенді тасымалдау құнындағы жабдықтардың амортизациялық шығын үлесі (7.54) мұнда За = 63098441 тенге – амортизациялық жылдық 7.2 кесте - Жалақы Жұмысшылардың мамандығы Жұмысшылар саны Разряд, тг Жалақының Ауысымда Тәулікте Электровоздың машинисі 4 12 V 1192,8 3660 4365648 Электровозды жөндеуші слесар 1 3 IV 1027,6 915 940254 Вагон жөндеуші слесар 2 6 IV 1027,6 1830 1880508 Электр слесарі 2 6 III 925,4 1830 1693482 Жол жұмысшысы 3 9 III 925,4 2745 2540223 ОА операторы 1 3 V 1192,8 915 1091412 Барлдығы Аудандық коэффициент (30%) 3753458 Қосымша жалақы, 10% 1251153 Жиынтығы: 17516138 1 т өндірілген кенге есептелгендегі жалақыға жұмсалатын төлемдер (7.55) мұнда Зз.п. = 17516138 тг - тәуліктегі бағасын есептеу; Агод = 832 тысмың т/тәу. – шақтының электр 7.5.1 Электр қуатының бағасын есептеу Вагонаударғыштардың жылдық электр қуатының шығыны мұнда nоп = 1 – вагонаударғыштың саны; Nдв = 30 кВт – қозғалтқыштардың жалпы қуаты; КВ = 0,4 – машина уақытының коэффициенті; Тсм = 7 ч – жұмыс ауысымының ұзақтығы; nсм = 3 – жабдықтардың жұмыс істеу ауысымның тәуліктегі nдн = 253 – жылдағы жұмыс күндерінің саны; = 0,85 – қозғалтқыштық ПӘК; = 0,9 – трансформатордың ПӘК. Түрлендіру бекетінің жылдық электрқуатынның шығыны: (7.56) Электрқуатының жиынтықты жылдық шығыны: , Түрлендіру агрегаты үшін трансформатордың қуаты: NТП = 100 кВА. Вагонаударғыш үшін трансформатордың қуаты мына формуламен анықталады: (7.58) Трансформаторлардың жиынтықты қуаты: (7.59) мұнда Ко = 0,7 – қозғалтқыштардың бір мезгілде іске - қуат коэффиценті. Бекітілген қуатының төлемдерін ескере отырып жұмсалған электрқуатының бағасы тг, мұнда а = 4 тг/кВтс – 1 кВт сағат В = 3640 тг/кВАжыл – 1кВА бекітілген жылдық қуатының 1т кенді тасымалдаудың жалпы бағасындағы электрқуаты шығындарының үлесі (7.61) 7.5.2 ММатериалдар бағасын есептеу Материалдардың бағасын (майлау, тазалау, сүрту және т.б.) электрқуаты бағасының 15% резервті ескере отырып, жұмысшылардың орташа саны: чсп = чсут1,15= 39 х 1,15 = 49 адам мұнда 39 адам – тәуліктегі адам саны. 7.3. кКесте – Материалдар 1 Тікелей материалдар 6061000 2 Жабдықтардың қосалқы бөлшектері 76989000 3 Төмен бағалы заттар мен материалдар 5390000 4 Барлығы 880440000 Материалдарға жұмсалатын шығындар үлесі (7.63) 76.4 кесте – Көлік бағасы № п/п Шығындар Бағасы, тг/т 1 Күрделі қаржылар мен амортизация 75,83 2 Жалақы 21,05 3 Электрқуаты 1,8 4 Материалдар 1,06 Барлығы: 99,74 8 Кеніштік Аэрология 8.1 Кенішті желдету тәсілі мен жүйесінжелдету сұлбасын таңдауу. Кенішті талық желдету мен тау-кен жұмысшыларының денсаулығы және жұмыс Кенішті желдетуге қаралатын келесі басты сұрақтар болып мыналар табылады: 1) желдеткіштің тоқтаусыз жұмыс істеу; 2) тазалау қазбаларында ауа ағымының екі жақтанда бөгетсіз ағуы. Шахтаны желдетуде біз “қапталдық желдетпе жүйесінсұлбасын” қолданамыз. Басты желдету Сорып шығаружелдету әдісінің жетістігіартықшылығы, онда басты желдеткішті Қапталдық желдету жүйесінің жетістіктеріартықшылықтары: 1) Сыртқа шығатын 3 шыѓғу жолының болуы, тау-кен жұмыстарыныњң 2) Оқпаннан кенжарға дейінгі ауа жүру жолында ауа жойлуына 3) Бүкіл жұмыс уақытында қысымның тұрақты болуы. Кемшілігі: Қапталдық желдету оқпанын жүргізуге көп қаржының жүмсалуы; Апат болған жағдайда ауа ағымының бағытын өзгерту қиынға соғуы. Жалпы шахталық ауаныңғ мөлшерін есептеу: Жалпы шахталық ауа мөлшерін есептеу келесі мысалдармен есептелінеді: а) Бір уақытта шахтада жүргенжұмыс істейтін адамдардың саонымен; б) Атылыс жұмыстары көзінде бөлінген газдарға қарай; в) Шаоңның шығуыинан, таоралуыинан; г) Двигательден іштей бөлінген газдың таралуы; Жалпы шахталық ауа мөлшерін анықтау үшін, жобалауда ауаның баршмалық 1) Шахтадағы адам саоны мен есептегенде: , мұндағыа: n = м3/с.; м3/мин. 2) Атылыс кезіндегі бөлінген газ бойынша есептеу: , мұндаМұнда ғы: IВВ – Атылғыш заттың B – бір уақытта атылатын атылғыш зат мөлшері, кг; T – желдетуге кететін уақыт; k3 – қордың коэффициенті. Сд – 0,008 – көмір қышқыл газының өте көп м3/с 3) Шаңның бөлінуін есептеуде:у: , мұндаМұнда : VI=0,75 м/с – тазалау қазбасындағы шаңды шығарудағы ауа ағымының VIIпод, VIII нор ,VIVrk – 0,6 м/с- дайындау, м3/с, 4) Газдың бөлінуін есептегенде , мұндағы: q= 1,4 м3/мин- ауаның мөлшері; Тсут = 1311 т/сут – шахтаның өнімділігі; м3/мин=36,7 м3/с Шахтаны желдету мөлшері 285,7 м3/с – тмең деп аламыз. 8.2 Жалпы шахталық қысымды есептеу: Әр қазбаның қысымын мына формула бойынша есептелінеді: , мұндаМұнда ғы - қазбаның аэродинамикалық Р – қазбаның периметрі; Q - ауаның мөлшері, м3; L – қазбаның ұзындығы, м; S – қазбаның көлденен қимасы, м3. hс = . Берілген көрсеткіштерді 9.5 1 кестеден көруге болады. ҚКапталмдық желдетудегі желдеткіштің өнімділігі: , м3/с. Шахталық қанаттың балама тесігі: , Желдеткіш диаметрінің дөңгелегін бағдарлау: , м. Желдеткіш қондырғысының кедергісі: , . Бас желдеткіштін желдетудің ағысын есептеуді анықтау: . Жалпы шахталнық деипрессия: . Шахтаның кедергісі: ; Н/м3; Н/м3. 89.51 кестеден Па,; Па. Қысымның жергілікті кедергісі. Табиғи шамасы: (898.12 ) мұндағы: ; R =29,4 – тұрақты универсалды газ; = 278,9; = 285,9 ортаның Р = 760 – атмосфералық қысым Н/м2 . Электроқозғалтқыштың қуаттығын анңықтау: (898.13) мұндаМұнда ғы: ZB, ZДВ, ZP – б9л Жжелдеткіш, кВт. Қолданылатын желдеткіш түрі ВОД – 21. Ауа жылытқыш қондырғыны есептеу. Ауаның салмақтық ағыны: кг/см; Р = 1,2 – ауаның тығыздығы, кг/м3. Ауаның жылыту шамтастының мәнімассасымассасы: (898.14 ) мұндағы : tсм = tр – 40 аймақтағы ең төмен температура; tпод =+70 ауа жылытқышты қолданғандағы ең жақсы жылыған ауа кг/см. Ауа жылытқыштың жылу өткізгіштігі: (898.15) Ср = 0,239 – ауаның жылу жымдылығыкоэффициенті: . 8.3 Экономикалық бөлім 89.111 .кесте- Еңбек ақы Жұмысшының мамандығы Саны Разряд Тариф құны (ставка) Санақ жылдық мың тг Слесарь Электрослесарь Желдеткіш оқпандағы жұмысшы (ПВС) Желдеткіш оқпандағы жүмысшы 2 2 2 2 IV IV V IV 1700 1700 1900 1700 1830 1830 1830 1830 3111000 3111000 3487000 3111000 Барлығы 12820000 Аймақтық коэффициент – 1,5% – 192300 Қосымша еңбек ақы – 10% - 1282000 Сый ақылар 30% - 3846000 Мем. әлеу. сақтандыру 9% - 1153800 Барлығы – 19294100, kУ = 1 т кенге: тг/т 28.9,2 кесте -. Өтем құны Жабдық атауы Саны Бағасы құны, тг Жалпы құны, тг 1.Ауа жылытқыш (колорифер) 2. ВОД-21 1 2 15000 25221,6 1500 2522,16 12,5 10 187500 252216 439716 Санақта жоқ жобдықтар – 20% - 87943,2 Монтаждау – 20% - 87943,2 Барлығы – 615602,4 1 т кенге: тг/т 3. Материал шығының өтем құннан 20% деп аламыз 89.3 кесте - . 4. Энергия я Тұтынушы атауы Саны Қуаты кВт Жылдық шығың кВт/сағ 1 кВт құны Жылдық ақша, тг 1. ВОД-21 2 170 612000 5 3060000 Барлығы 3060000 Санақта жоқ жабдықтар 15% - 459000 тг Барлығы: 3519000 1 т кенге тг/т. 8.4 кесте-Жалпы шығын және өзіндік құны5. Қүмбездік кесте Шығын бабы 1 т- дағы шығын Еңбек ақы Өтем құны Материалдар Электроэнергия 48,24 2 4,3 8 Өзіндік құны 62,54 тг/т 89.541 кесте -–Жалпышахталық депрессия Қазба-ның атауы Бекіт-пе түрі α S, м S3 P, max min max min Көмек-ші оқпан Бетон 0,001 50,4 128924 25 550 150 286 81796 Кверш-лаг Бекіт-песіз 0,002 13,84 2651 14,8 500 200 286 81796 Басты тасы-малдау штрегі -//- 0,003 12,56 1981 14,2 650 120 143 20449 Желдеткіш жүрісті өрлеме Ағаш 0,006 9,0 729 12 60 60 30 900 Желдеткіш штрек Бекіт-песіз 0,002 11,3 1443 13,4 500 200 40 1600 Желдеткіш квершлаг -//- 0,003 11,3 1443 11,0 650 180 143 20449 Желдеткіш оқпаны Бетон 0,001 28 21952 18,8 540 150 143 20449 Барлығы 2909,4 812,2 Па Н/м2,; Н/м2Па. 88.4 Желдету жүйесісұлбасы 50% 9 СТАЦИОНАРЛЫҚ ҚОНДЫРҒЫЛАР 9.1 Көтерімгі қондырғылары «Главная» шахта оқпаны кен мен жынысты 400м деңгейжиекке дейін РЭШ-1 оқпаны 460м деңгейжиекке дейін жынысты көтеру үшін ВГ-0,7 Тұйық оқпан 400м деңгейжиекте ВГ-2,2 өзіаударғы вагоншаға арналған 21НВ-3,1А 9.2 Cутөкпе қондырғылары 16м, 44м мен 104м деңгейжиектерінен сутөкпе тұйық оқпан арқылы Сорғы станциялары ЦНИС-38-198 типтітектес екі сорғы агрегаттарымен (жұмыс 9.1 кесте – Көтерім қондырғыларының техникалық сипаттамасы Көрсеткіш Өлш. бірл. Бас шахта РЭШ-1 Тұйық атаулары оқпаны оқпаны Дайындығы Іс жүзінде Іс жүзінде Жоба Мәні Жүк,адам тасуға Жүк,адам тасуға Жүк,адам тасуға Екі клетті Екі клетті Екі ұшты, бір Жүйе клетті Оқпан тереңдігі м 395 (. 400 м деңг) 460,28 580м деңг. дейін) Көтерім қондырғысы: Ц3,5х2А МПП-9 Ц 2,5х2 - барабан саны шт. 1 1 1 - барабан диаметрі мм 3400 2820 (футерован с 2500 d=2500мм) - барабан ені 2000 1350 2000 - статистикалық жүктеме КГС 14000 9000 9000 - қатпар саны шт. 1 1 1 - барабандағы тармақ м 10,676 8,8548 7,85 ұзындығы Редуктор: типі ЦДН-170Y Ц2Ш-800П ЦДН-170У Электрқозғалтқыш: АКН2-18-320Y4 АК 3-13-46-6 АК4-4-16-33-12У4 - қуаты кВт 630 630 500 - айналу жиілігі ай/мин 290 985 490 - кернеу В 6000 6000 6000 Клеть: типі 2ШВ-3,lА БШВ-1,4 21НВ-3.1А - клеть массасы кг 2850 1060 2850 - өлшемі мм 3100х1370 1400 х 987 3100х1370 -жүккөтергіштігі кгс 7500 2350 7500 - максималды жүккөтергіштігі кгс 10200 3340 10200 Вагонетка: типі ВГ-2,2 ВГ-О,7 ВГ-2,2 - массасы кг 1869 515 1869 - сыйымдылығы м3 2,2 0,7 2,2 - колея ені мм 600 600 600 Вагондағы жүк салмағы кг 3390 1063 3390 Клеттегі жүк салмағы кг 5260 1578 5260 Арқанға түсірілетін номиналды кгс 8110 2757 8110 жүктеме Көтергі арқан: 32.5-ГЛ-В-Н-1764 17,5-ГЛ-В-1862 31.0-ГЛ-В-Н-1862 (190 -маркасы (80) (190) -МЕСТ 7669-80' 7669-80* 7668-80' - диаметрі мм 32,5 17,5 31.0 - 1м салмағы кг 4,445 1,36 3,655 Сымдардың жиынтығы күші кг 85950 27000 68850 9.1 кестенің жалғасы Көрсеткіш атаулары Өлш. бірл. Бас шахта оқпаны РЭШ-1 оқпаны -аспа ұзындығы м 425 485 200 -арқан саны шт 2 2 2 -арқан ұзындығы м 565 600 300 Арқан салмағын қосып есептегендегі ең үлкен жүктеме кгс 10000 Арқан төзімділігі 8,5 7,89 7,78 Көтерімнің ең жоғары жылдамдығы м/с 4,45 7,268 5,57 Тежеу жылдамдығы м/с 0,75 0,7 0,75 Тежеу арқаны: -МЕСТ 3077-80 - 3077-80 -маркасы 30.50-ГЛ-В-Н-1764(180) - 30.50-ГЛ-В-Н-1764(180) -диаметрі мм 30,5 - 30,5 -1м салмағы кг 3,41 - 3,41 -ұзындығы м 430 - 210 -сымдардың жиынтық тарту күші кгс 61350 - 61350 Тармақ саны шт 4 - 4 Участкелік сорғы станциялары 460м мен 520м деңгейжиектері қазымдалып болғаннан Оқпанның сужимасы екі 16*Н15А тиеулітекті сорғы агрегаттарымен 9.3 Қысылған ауа құбырлары мен деңгейжиектерді өрт-техникалық сумен қамтамасыз «Главная» шахта оқпанынан қысылған сығылған ауа (Ду=250мм) мен өрттік-техникалық Қуақаздарда сығылған қысылған ауа құбырының Ду=150мм және өрттік-техникалық сумен Құбырларды қосу пісіру (сварка), ал құбырлар арқауларымен (арматура) жалғамаларымен Құбырларды ілу-арасы 4м болатын хомутты ілгіш құрылғылардың көмегімен қазба Құбырлар БҚЕ (біріңғай қауіпсіздік ережелері) мен құбырлық арқаулардыжалғаулармен, ҚысылғанСығылған ауа мен суды тоқтату (отвод)бұрып әкету 9.4 Желдетіс қондырғылары Кенішті желдету сұлбасына сәйкес №1 және №2 желдетіс өрлемелерінде ВОД-16П желдеткіштің техникалық сипаттамалары: осьтік, екі сатылы, екі қозғалтқышты, 9.1 кесте – Көтергі қондырғыларының техникалық сипаттамасы Көрсеткіш Өлш. бірл. Бас шахта РЭШ-1 Тұйық атаулары оқпаны оқпаны Дайындығы Іс жүзінде Іс жүзінде Жоба Мәні Жүк,адам тасуға Жүк,адам тасуға Жүк,адам тасуға Екі клетті Екі клетті Екі ұшты, бір Жүйе клетті Оқпан тереңдігі м 395 (. 400 м деңг) 460,28 580м деңг. дейін) Көтергі қондырғы: Ц3,5х2А МПП-9 Ц 2,5х2 - барабан саны шт. 1 1 1 - барабан диаметрі мм 3400 2820 (футерован с 2500 d=2500мм) - барабан ені 2000 1350 2000 - статистикалық жүктеме КГС 14000 9000 9000 - қатпар саны шт. 1 1 1 - барабандағы тармақ м 10,676 8,8548 7,85 ұзындығы Редуктор: типі ЦДН-170Y Ц2Ш-800П ЦДН-170У Электрқозғалтқыш: АКН2-18-320Y4 АК 3-13-46-6 АК4-4-16-33-12У4 - қуаты кВт 630 630 500 - айналу жиілігі ай/мин 290 985 490 - кернеу В 6000 6000 6000 Клеть: типі 2ШВ-3,lА БШВ-1,4 21НВ-3.1А - клеть массасы кг 2850 1060 2850 - өлшемі мм 3100х1370 1400 х 987 3100х1370 -жүккөтергіштігі кгс 7500 2350 7500 - максималды жүккөтергіштігі кгс 10200 3340 10200 Вагонетка: типі ВГ-2,2 ВГ-О,7 ВГ-2,2 - массасы кг 1869 515 1869 - сыйымдылығы м3 2,2 0,7 2,2 - колея ені мм 600 600 600 Вагондағы жүк салмағы кг 3390 1063 3390 Клеттегі жүк салмағы кг 5260 1578 5260 Арқанға түсірілетін номиналды кгс 8110 2757 8110 жүктеме Көтергі арқан: 32.5-ГЛ-В-Н-1764 17,5-ГЛ-В-1862 31.0-ГЛ-В-Н-1862 (190 -маркасы (80) (190) -МЕСТ 7669-80' 7669-80* 7668-80' - диаметрі мм 32,5 17,5 31.0 - 1м салмағы кг 4,445 1,36 3,655 Сымдардың жиынтығы күші кг 85950 27000 68850 9.1 кестенің жалғасы Көрсеткіш атаулары Өлш. бірл. Бас шахта оқпаны РЭШ-1 оқпаны -аспа ұзындығы м 425 485 200 -арқан саны шт 2 2 2 -арқан ұзындығы м 565 600 300 Арқан салмағын қосып есептегендегі ең үлкен жүктеме кгс 10000 Арқан төзімділігі 8,5 7,89 7,78 Көтерімнің ең жоғары жылдамдығы м/с 4,45 7,268 5,57 Тежеу жылдамдығы м/с 0,75 0,7 0,75 Тежеу арқаны: -МЕСТ 3077-80 - 3077-80 -маркасы 30.50-ГЛ-В-Н-1764(180) - 30.50-ГЛ-В-Н-1764(180) -диаметрі мм 30,5 - 30,5 -1м салмағы кг 3,41 - 3,41 -ұзындығы м 430 - 210 -сымдардың жиынтық тарту күші кгс 61350 - 61350 Тармақ саны шт 4 - 4 9.4 Желдетіс қондырғылары Кеніштің желдетіс сұлбасына сәйкес №1 және №2 желдетіс өрлемелерінде ВОД-16П желдеткіштің техникалық сипаттамалары: осьтік, екі сатылы, екі қозғалтқышты, Желдеткіш қондырғылары мен ауа ағымын кері бағытта жүргізу жұмыстарын Желдеткіш қондырғылар ғимаратында автоматты өрттік белгі беру (сигнализация) қарастырылған. 910 ӨНДІРІС АЛАҢЫ ЖӘНЕ ЖЕР БЕТІНІҢ ЖОСПАРЫ Кеніштің жер беті өндірістік жер көлемі бірнеше зонаға бөлінеді. 1 Негізгі өндіріс зонасы 2 Транспорттық қоймалар зонасы 3 Пайдалы кенді байыту зонасы 4 көмекші өндіріс зонасы 5 Әкімшілік-тұрмыстық зонасы Шахты үсті ғимараттарына скип көтерімінің когері, науа галериясы,т ұсақтау Құрлыстарға тұндырғыш және қоюландырғыш сүзгі және құрғату бөлімдерінің ғимараттары, Кенді және өндірістік жүктерді тасмалдауда темір жол, автомобиль және Цехтардың арасында және цехтардың ішінде тасмалдау да авто тиеу, Жобада, кеніш жер көлемін көгаландыруды қарастырамыз. Кен скип оқпанынан байыту фабрикасының ұсақтау-іріктеу жобаларына науалы галарехмен Байыту шөгінділері уақытша шөгінді сақтау орнына жинақталады немесе тікелей 1011 Өндіріс үдірістерін автоматтандыру Өндіріс үдірістерін автоматтандыру еңбек өнімділігін арттырып, жұмыс жағдайын жақсартуды, 1110.1 Колорифер кондырғысын автоматтандыру Екінші ретті шылу кезінде істейтін шахты оқпаны ауа температурасын Температура төмендегенде ТДК – 63 температура датчигі дабыл беріп Шахты оқпаны ауа температурасы жоғарлағанда көрсеткіш бағыттағы аппаратты БА2 1110.2. Көтеру қондырғысын автоматтандыру Кеніштін тереңдігі 58900 м, өнімділігі 558332250000 т/ж ескере отырып Тежегіш кезеңі мөлшерін бәсеңдету кезеңіне ауыстыру статикалық әлеуметтік фазаәсералғыштық 11.1- сурет. Көтерме қондырғысын автоматтандыру сүұлбаесыі 110.3. Электровоз көлігін автоматтандыру Электровоз көлігін автоматтандыру үшін жарықты дабылс мен орталық темір Темір жол тілдерін жылжыту мен дабыл беру басқаруын автоматтандыру 11.2 - сурет. Электровоз көлігін автоматтандыру сүұлбаесыі 110.4. Ауа қысымдық бекетін станциясын автоматтандыру 4м10-100/8 үлгісіндегі поршеньді ауа-қысымдық қондырғыларды басқару үшін құрастыру ыңғайлымығымен 11.3 - сурет. Ауа қысымдық станциясының басқару сүлбесі Өмір беру және бағдарламаәдрестеістерірі торабы:. Станция жұмысы бағдарламасын беріп-үлестіруші. Агрегат жұмыстарын реттеу және басқару жшүйесі. Пневматикалық қораптағы ауа қысымын реттеуші тетік. Жылу техникалық бақылау датчигі. 4м100-10/8 агрегаттары. Тығыз ауа магистралы. 110.5. Желдеткіш қондырғыларын автоматтандыру Желдеткіш қондырғыларын автоматтандыруда желдеткішті аралықтан басқаруда қолдану мен пульттан 110.6. Диспетчерлік басқаруды автоматтандыру Тау-кен кәсіпорны барлық өндірісін қалтитатынамтитын және операторлар мен диспечерлерге Диспетчер байланысы: үн күшейткіш тетікті байланыс және апатты хабарлау; 11.4 - сурет. Жедел – диспетчерлік басқару жүйесі Диспетчер пульті мнен орталық басқару қондырғысы; Автоматтандырылған қондырғылар; 3. Оператор басқаратын қондырғылар; Д – датчиктер; ОЖ – орындаушы жабдықтар; АР – автоматтандырылған реттеуші; О – оператор; БП – оператор басқару пульті; Б – кеніш басқармасы; ХӨЖ – хабарларды өңдеу жүйесі; БӨ - басқару ортаны; Т – телетайп; ЕМ – есептеу машинасы; ШҚ – шақты қызметкері; ХТҚ – хабарларды тіркеу құралдары. Өндіріс үдірісін автоматтандыру еңбек өнімділігін арттырып, жұмыс жағдайын жақсартады, Автоматтандыруды қолданғандағы жылдық үнем тиімділігін есептейміз. Бұл үшін кесте жасаймыз. 10.1 Кесте - Жылдық үнем тиімділігін есептеу Жабдықтардың атауы Саны Бірлік кұны тг. Жалпы кұны тг. Үнем тиімділі тг. АКУ-63 аппаратурасы 3 2500 7500 3000 Көтермелеуді автоматтандыру 2 - 120000 3000 ЧУС-3 аппаратурасы 1 - 95000 21000 Компрессор станциясын автоматтандыру 3 - 36000 21000 КАВ аппаратурасы 18 1200х3 72000 15000 УКВТ аппаратурасы 2 16000 32000 20000 Толтыру кешенін автоматтандыру 1 18000 18000 7000 Дтспетчер қызметін автоматтандыру 1 - 135000 7000 Диспетчер қызметін автоматтандыру 1 - 135000 40000 Жиынтығы 515500 243000 Шығындардың орнын толтыр мерзімі , тг/т Автоматтандыруда енгізгендегі үнем бейімділігі , тг/т 10.7 Сутөкпе қондырғысынын есебі Бастапқы берілістер Қалыпты су ағыны, м3/сағ Максимал су ағыны, м3/сағ Шахты тереңдігі, м Шахты өнімділігі, т/жыл Қалыпты тәуліктік ағын, м3/тәу - Максимал тәуліктік ағын, м3/тәу - Сорғыш тәуліктік қалыпты ағынды 20 сағатта сыртқа шығаруы керек. Қалыпты өнімділік , м3/сағ. Максимал өнімділік , м3/сағ. Ағын күшінің геодезиялық биіктігі HГ = НШ + hПР + hЗАГ – hсв, НГ = 920 + 1,5 + 7 – 2 мұнда НШ – шахты терендегі, м; ҺПР = 1-1,5 – шахты оқпанының аузынан жоғары шығын ҺЗАГ = 7 – сорғыш құбырының горизонт деңгейінен төмен Һсв = 1,5-2 – тереңдетілген сору камерасының сору биіктігі, Желіге жұмыс жасағанда манометрлік ағын күші геодезиялық биіктікпен ағын НП = 5-15% НМ = НГ + НП, НМ = 926 + 71 = 997 м. Ағын күшінің шоғынын НГ –ның 5%-ін азайтуға , 12МС-7 тиіпті сорғыш қабылдаймыз QПН = 800 м3/сағ QН = 125 м НК = 125 м; НКО = 124,8 м; Һ = 0,75. Жұмысшы дәрежелерінің қабілетті санын есептейміз НО = і · НКО НО = 6 · 124,8 = 748,8, яғни жұмыс режимі тұрақты болу керек. 10.8. Электроқозғалтқышының қуатын таңдау және энергия жұмсалымын есептеу Сору қондырғысының электроқозғалтқышының қажетті қуатты , кВт, мұндағы QP – сорғыштық жұмысшы өнімділігі; HP - сорғыштық жұмысшы ағын күші; - жұмысшы ПЭК. Алынған қуат мәніне байланысты ДСП 40/74-4 электроқозғалтқышын таңдаймыз N = 3000 кВт, Тәуліктегі сору қондырғысының нақталы жұмыс уақыты. Қалыпты су ағыны кезінде , сағ. Максимал су ағыны кезінде , сағ. Сутөкпеге жұмсалатын орташа жылдық электр энергия мөлшері , кВт/сағ, мұнда n1 – жылдағы қалыпты су ағыны болған күндер n2 – жылдағы максимак су ағыны болған күндер саны. 12 7 11 ШАХТЫНЫ ЭЛЕКТРМЕН ЖАБДЫҚТАУ Жобалап отырған кенішті электрмен жабдықтау ВЛ-110 кВ электроэнергиясы бойынша Негізгі кенішті энергиямен комтамасыз ету 55 км созылған Цеменоэнергоның Жерүсті тұтынушыларын төменгі вольтпен коректендіру үшін 380 В пен Төменгі куат мөлшерін қолданамыз: жоғарғы вольтті қабылдағыш корегі – Электровоз транспортты жүйесіу тармақтарының қкорегі –275 В. Тұрақты жабдықтар – 127 Вт. Диспетчер жабдығындағы тізбектер қкорегі Тоқ қуаты бас төмендету подстанциясынан орталық төмендету подстанциясына оқпан Трансформатор қкуатын есептеу сұраныс орта коэффициенті бойынша (127.111.1) 11.1 Кесте - Участок тұтынушылары сипаттамасы. 127.1 кесте - Участок тұтынушылары сипаттамасы. Тұтынушылар аталуы Саны Нақтылы ток, А Нактылы куат, кВт Бекіту куаты, кВа ҚырғышПС-55 шығыры ҚырғышЛС-30 шығыры СВМ-6 м желдеткіші АП 25/0,64 транс-форматоры 4 2 2 6 78 56 16,5 3 55 30 14 2,5 220 60 28 15 0,8 0,8 0,8 1 0,7 0,6 0,7 1 мұнда Руст – тұтынушының бекіту қуаты, кВт; кс – сұраныс коэффициенті. Қуаттылық орта коэффициенті (127.211.2) Трансформатордыңқ қажетті қуаты (127.311.3) кВА мұнда кВт – барлық тұтынушылардыңқ жалпы қкуаты. Есептеуге байланысты ТСШВП 320/6 үлгісіндегі көшпелі трансформаторлы подстанцияны қолданамыз. Көшпелі подстанциясының магистральді кабельдік тогы (117.4(11.4) =150 мм2 кабельді таңдаймыз Иілгіш кабель тогы (127.511.5) мм кабельді қабылдаймыз. Кабель ұзындықтарын казба ұзындықтарына 5% және 10 % қоса (127.611.6) м (127.711.7) м Трансформаторлық жоғалту қуат шығыныы (127.811.8) Магистрал Магистральдың кабельдік жоғалту қуат шығыныы (127.911.9) В мұнда - магистраль кабелінің кескіні қимасы Иілгішм кабельдіңк қуат жоғалтуышығыны (12711.10) В. Алыстағы тұтынушылардың тармактан жалпы жоғалуыжалпы қуат шығыны (71211.11) В Трансформатордың қажетті қкуаты (12711.12) Тұтынушылар аталуы Руст, кВт η РН=Руст/ η РА=РН∙к3 к3 cos φ Q квар Тәулікт машин уақыт сағ tg φ Тәуліктік шығын WA=Patg φ Wp=WAtg φ Бас оқпанСКИП көтермесі 630 0,93 677,4 541,9 0,8 0,92 РЭШ-1кКөтермесі (клеть) 630 0,93 677,4 541,9 0,8 0,91 242 Желдеткіш жабдығы 200 0,85 235,3 235,3 1,0 0,88 666 Компрессор жабдығы 500 0,9 555,5 472,2 0,85 0,86 994 Колорифер 300 0,73 410,9 164,4 0,4 0,86 666,6 24 Жерүсті технологиялық кешені 1000 0,94 1063,8 851 0,8 0,86 Тұрмыстық комбинат 150 0,94 159,6 107,6 0,8 0,92 54,9 Механикалық жөндеу цехы 200 0,92 277,4 222 0,8 0,9 Жер үсті жарығы 200 0,9 222,2 171,8 0,8 1,0 Тұрғын поселкасы 1000 0,9 111,1 888,8 0,8 0,88 224,4 Басқа да тұтынушылар 100 0,89 112,3 89,8 0,8 0,87 ОТП 2468,4 0,9 2742,6 2194 0,8 0,7 1803 21 Жиынтығы 11298,4 10296,5 6179,04 134313,1 72575,1 12.2 кесте - БТП тұтынушылар сипаттамасы 7.2 кесте - БТП тұтынушылар сипаттамасы Трансформатордың қажетті қуаттылығына Аппаратура басқару мен қорғаныштарды таңдау. Магистральды фидерлі автоматты жабдық тоғы магистралды қорғау үшін , мұнда шығырының максималды тоғы; - қкалған қабылдағыштардың жалпы тоғы. Жалғызданған тұтынушыны қорғаудағы балкығыш қондырғының тогы , А 200 А номиналды тоқты АФВ-1 үлгісіндегі фидерлі сөндіргішті қөолданамыз 11.2 Кесте - Аппараты таңдау мен кабелдер 127.3 кесте -– Аппарат пенты таңдау мен кабельдерді таңдау Тұтынушылардың аталуы N, кВт IH, A I /H, A Iy, A Кабель таңбасы S, мм Аппарат үлгісі L, м Iм А 1. ПС-55 шығыры 2. ЛС-30іқ шығыры 3. СВМ 6 м желдеткіш 4. АП-4 транс-форматор 55 30 14 2,5 78 56 16,5 3 170 336 84 8 500 340 90 - ГРЭШ 3х85х1х10 ГРЭШ 3х10х1х6 ГРЭШ 3х10х6х1 ГРЭШ 3х4х1х2,5 25 10 10 4 ПМВИ-23 м ПМВИ-31 м -//- -//- 230 180 - 210 125 63 - - 1127.1Техника үнемдемелік көрсеткіштері Электрэнергиясы құны мен шығыны энергиялық жылдық шығыны , кВт сағ/ж мұнда кр – қосалқылық коэффициенті Электрэнергиясының жылдық қуаты , тг мұнда d – 1 кВт сағат төлем құны (12(711.17) тг/т 12.7.411.3 кКесте - Еңбекақы Мамандық аталуы Саны Дәре-жесі Тариф мөлшері Күндік еңбек- ақы қкоры Жылдық еңбек-ак ақы қкоры БТП 1. Кезекші электрослесарь 2. Жөндеу электрослесарь 3. Аға электрослесарь ОТП 1. Кезекші электрослесарь 2. Жөндеу электрослесарь 8 8 1 4 3 IV IV V IV IV 12-35 12-35 13-30 12-35 12-35 98-80 98-80 13-30 49-40 37-05 30134 30134 4056.5 15067 11300.2 Барлығы 90691,7 Қосымша еңбек ақы 80% 72553,4 Қосындысы 163245,1 (12711.18) тен/т 127.511.4 кКесте - Жабдықтар аммортизациясы Жабдықтардың аталуы Саны Бірлік құны Жалпы құны Аморт мөлшер Амортизация қоры Күш беретін трансф. Участок трансфор. Жарық беретін трансф. СТШ трансф. Күш беретін сөнд. Ажыратқыш Қысқа тұйықталу Бөлгіштер Ажыратқыш Резисторлар Күш беретін кабель Басқару тізбек кабель Төменгі вольтті кабель Жоғарғы вольтті Үлестіруші жабдық Төменгі вольтті Үлестіруші жабдық АФВ Жиынтығы Ескерілмеген жабдықтар 10% Барлығы 3 3 26 2 12 6 2 4 4 2 8000м 2500 9000 66 32 12 28 170000 45000 4000 4000 2500 2800 1200 800 1000 1800 100 60 80 10000 4000 5200 4000 51000 13500 8000 8000 30000 16800 2400 3200 4000 3600 800000 150000 720000 660000 128000 62400 112000 7 12 12 14 30 30 30 30 25 5 8 12,5 25 8 7 14 18 3570 1620 14500 960 9000 5040 720 960 1000 18 6400 18750 18060 52800 8960 8740 20100 2181130 21813 239943 Жиынгығы Ескерілмеген жабдықтар 10% Барлығы тенг/т “Электрмен жабдықтау” тарауы бойынша жалпы шығын (12711.19) тен/т. 12 Табиғатты қоғару жӘне еңбекті қорғау 13 Табиғатты қорғау және еңбекті қорғау 13.1 Табиғатты қорғау 132.1.1 Су ортасынресурстарын қорғау АқбақайАқсу кенішін қазған кезде жерасты сулары өте көп мөлшерде Жобалап отырған кенорнында аоттырылған кен ішінде калций, магний және Деңгейжиекткке келіп құйылған тазаланбаған су жерасты жұмыстарында қолданылады. Яғни, 132.1.2 Жер ресурстарын қорғау Кенді жерасты тәсілдерімен қазған кезде шыққан бос тау жыныстары 132.1.3 Жер қойнауын тиімді пайдалану және қорғау Кенді қазу жұмысында жоғалым мен құнарсызданудан кеніштің кен өндірісіндегі 132.1.4 Ауаны қорғау Жобаланып отрырған кеніштің ауасын қорғау бөліміне сәйкес келетін кеніштін Кеніштің ауданында орналасқан әртүрлі маңызды объектілердіңнысандардың ішінде ұстахана, Кеніште және оның құрамына кіретін қосалқы өндірістік қызмет көрсететін Барлық өндірістік цехтардан бөлініп шыққан құрамында әртүрлі зияндыа заттар Ол үшін осы зиянды заттардың бөлініп шығатын әрбір цехқа Өндірісітің қөосалықы шаруашылық аудандарында жобаланбағандай төрт от жағу орнынан Үйілген бос жыныстардың жылдар бойы жер бетінде жатылуынан күннің Бұған қарсы күрес шараларының басты жолының бірі болып үйілген 13.2 Еңбекті қорғау және техника қауіпсіздігі 13.2.1 Еңбекті қорғау мақсаты Қазақстан Республикасы « Қауіпсіздік және Ееңбекті қорғау туралы » 13.2.2 Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау туралы заңы 20004 жылдың 128 қаңтарынақпанында қабылданған « Қауіпсіздік және Еңбекті қорғау саласында ұлттық саясат мемлекеттік үкімет орындарының жүру - кәсіпорынның өндірістік қызметтерінің қорытындысы мен қатынастары бойынша жұмысшы - меншікті адамның толық жаупкершілігі немесе ұсынушылардың оларға уәкілеттілігі; - шаруашылықтандыру мен меншіктендіру түрлеріне байланысты барлық кәсіпорындар үшін - жоғарғы және орта оқу орындарында техника қауіпсіздігі мен 132.2.35 Қауіпті және зиянды факторларды таңдау Бұл біз жобалап отырған кенорнының жерасты тәсілімен қазу 1. Кен қазбаларының төбесінің опырылып құлауы; 2. Қоршаған тік қазбаларға түсіп кету қауіпі;пті 3. Электр тоқ көздері; 4. Жерастындағы қауіпті аймақтар; 5. Тасымалдау көліктері; 6. Шаңдар; 7. Газдар; 8. Шумен және дірілмен күрес; 9. Жарықтанудың жеткіліксіздігі; 10. Аауыз суыныңы сапасыздығы; 11. Жерастындағы климаттық жағдайдың қолайсыздығына немесе жерастындағы қазбалардың ауа Жоғарыда көрсетілген қауіпті және зиянды әсерлерін жою үшін жобаның 1. Ұйымдастыру шаралары; 2. Техникалық шаралар; 3. Санитаралық денсаулық шаралары; 4. Өртке қарсы шаралар; 5. Тау-кен құтқару ісі, апатты жою жоспарлар. 132.2.4 6 Ұйымдастыру шаралары Біз жобалап отырған кен өндірісінде жылында екі жүз тоқсан Бірінші ауысым сағат 18-00 ден сағат 1618-00-ге дейін, екінші Техникалық шаралар: Бұл біз қарастырып отырған жобада техникалық шараларға қазбалардың төбесін 132.2.57 Аттыру жұмыстарының жалпы қауіпсіздік ережелері ЖарлығышАтылғыш заттар мен жару жабдықтары бір – бірінен Детонаторларды тек жарушы жұмысшылардың өздері тасымалдайды. Бір қоржынмен 20 кг-ға дейін ЖЗ тасымалдауға болады. Электродетонаторларды ағаш есікті арнайы вагонеткалармен тасымалдаған жөн. АЖЗ-дыан оқпан арқылы түсіреді. Ол уақытта жұмысшыларды жерастына түсіру АЖЗ-ды көтеру және түсіру жылдамдығы 5 м/с аспауға тиіс. Бұрғылау және қопару алдында кәдімгі ысқырықпен немесе басқа дыбысты Екі созылыңқы ысқырық - тжұтанатын білтелерге от қойылғанынң, жару 132.2.68 Жерасты жарылғыш заттар қоймасын орналастыру орны және пайдаланудағы Жарылғыш заттар қоймасын қауіпсіз жерде, оқпан албарына 100 метрден кг дана дана. Жарылғыш заттардың оқпан арқылы түсіреді. Ол уақытта жұмысшыларды дерастына Жарылғыш заттарды шахты күзетшілеріне тарату қоймаларына дейін зауыттан оралған Жарлығыш заттарды тоқпен түйістіретін электрвоздартасығышменда тасмалдауда ЖЗ АЗ пен Жерге қосу адамдардың электр тоғынан сақтауынан және де құбырлардың Жермен қондырғылардың тоқ жүрмейтін бөліктерінің қосылуы, жерге қосқыш Негізгі өткізгіштер шахта зумфдотарында, сужинақтарда қойылып, жергідікті өткізгіштер қылуетке, Жергілікті жерге қосу әр электр магнитті камераларда, әр тұрақты Жергілікті жерге қосқыштар сапасына қарай 200 мм ағын суға Құмдақтың сыбағалы кедергісі Ом/см. Жергілікті жеке тілкем темір жерге қосқыштың кедергісі м Кабельдік сауыты мен қорғасынды қабығының кедергілерін есепке алғандағы барлық , Ом Зумпфтағы орталық жерге қосқыштың өлшенген жалпы кедергісі , Ом. Орталық жерге қосқыштың кедергісі Ом. Орталық жерге , Ом. Орталық жерге қосқыштың кедергісі 20м аспайды, яғни 3.1 сурет - Жерасты жарылғыш заттар қоймасы 1- камера; 2- жарылғыш заттар камерасы; 3 - беру , Ом Зумпдотағы орталық жерге қосқыштың өлшенген жалпы кедергісі , Ом. Орталық жерге қосқыштың кедергісі Ом. Орталық жерге , Ом. Орталық жерге қосқыштың кедергісі 20м аспайды, яғни 132.2.69 Санитарлық денсаулық шаралары Жерасты кен қазу өндірісінде кеншілердің денсаулығын сақтау үшін олардың Жобаланушы объектіденысанда, шахтыда метеориялық шарттар, температураның күрт өзгеруілері 132.2.710 Шудан және тербілістен қорғау Тербелістің зиянды әсерінен қоғау үшін құралдарды конструкциялағанқұрастырғанда виброажылдамдықты қажетті Шумен күрескенде металл детандарданбөлшектерін палстмассалық детальдрағабөлшектерге көшіру 132.2.811 Автоматизациялау және дистанциялық басқару бойынша орындалатын шаралар Жобалауншыған кенорнында автоматизациялаутандыру және дистанциялық басқару келесі жұмыстардың түрлерімен - судың қайтуы; - көтерілуі; - скреперлік жеткізу; - желдету. Бұл жұмыстар кен жұмыстарының жобаланған режиімі бойынша орындалоады. 1213.2.912 Шаңмен күрес шаралары Жобада температураның, ылғалдылықтың ауа толқын жылдамдығы мен оның шаңдануының Шаңмен күресуде келесі шараларды ескереміз: 1. Өндіріс алаңын асфальттау және оны көгалдандыру, жаз айларында 2. Кеніш қуақаздарында ЭПМ-5 электр сүзгіш орнату; 3. Қазба қабырғаларын шаңнан тазарлау жылжымалы көліктермен тазаланады; 4. Тасмалдау қазбаларында су бұрғыларыу қондырылады; 5. Бұрғылау тек-қана сумен шаюмен шаю арқылы жүргізіледі; 6. Кенді шығару, тиеу және тасымалдау суландырыфлғаннан кейін іске 7. Шаңға қарсы респиераторлар қолданылады. Кеніште медицина санитарлық қызмет көрссету тәулік бойы кезекшілігі 132.2.10 13 Өртке қарсы шаралар Жобада өртке қарсы келесі шаралар ескеріледі: каперларжерүсті ғимараттары Кенішті суға жалғай салынатын ауа магнистралы бар. Бұдан басқа Өртке қарсы пайдаланатын заттарды сақтау үшін, кеніште: 1. Шахты оқпаны мен теміржол арқылы жалғасқан жерүсті қоймасы; 2. Қабаттарда жерасты қоймалары салынған;. Әр қойма төмендегі кестеде көрсетілгендей өрт сөндіру құралдарымен және 132.1 кКесте – Жерасты қоймалары жабдықтары Кенүңгірлердің аталуы Өртсөндіргіштер, даина. Құм, м3 Күрек, с дана НасосСорғыш кенүңгірі 2 0,2 1 Электровозтасығыш депосы 4 0,2 2 ОТП 4 0,2 2 АЗ қоймасы 4 0,4 1 Жөндеу шеберхана қоймасы 2 0,4 2 ЖММ (ГСМ) кенүңгірі 6 0,4 2 Дәріхана 2 - - Өзгерту станциясы 4 0,2 2 Жатыр Ккенүңгірі 2 0,2 1 Өртке қарсы қолданатын құбырдың сүлбесі Судың ытқуының көп жоғалуы мен судың шығыны Д нүктесінде Өртке қарсы бір бүркеудегі су шығыны арқылы есептейміз, 1 м3/сағ. Құбыр магистралының шығынын өрт оқпанының бір бүрку диаметрі 19 м3/сағ. Әр өрт қанаттарында бір тазалау блоктары, әр блоктың техникалық м3/сағ. СО участоғындағыкесіндегі су шығыны м3/сағ. ДВ учаскесінде су шығыны м3/сағ және м ОА учаскесінде құбырдың ішкі диаметрі м. СО учаскесіндегі құбырдың ішкі диаметрі м. Торапбтағы судың жалпы ытқуы (13.7) Өртке қарсы сужиманыңнақтың сиымдылығы м2. Мөлшерге сәйкес сораптап судың ытқуын 1500 Па аспауы керек. Өртке қарсы қолданылатын бұрандалар әр айырылыстарда және әр тармақтарда Күнделікті тұрмыс қызметіндегі жұмыскерлерге арналған жуынатын орынды есептеу л/адам (13.8) мұндағы адамға шаққандағы су шығыны л/адам мұндағы л/сағ –1 жуынатын орынның сиымдылығы, Моншадағы судың температурасын +60(С дейін киім қоятын шкафтың көлемі 132.2.1114 Күнделікті тұрмыс қызметі Жұмыскерлерге қызмет көрсетуде күнделікті тұрмыс комбинаты қолданылады. Оның құрамында 132.2.125 Апатты жою шараларының жоспары Апатты ескерту және жою жоспары алдын-ала жасалып, мыналардан құралады: а) шапшаң бөлім; б) диспозиция; в) графикалық заттар, жадығаттарматериалдар;. а) Шапшаң бөлімде апат болған жерлерден адамдарды шығару, өрт ә) Диспозицияда жауапты қызметкерлердің міндеттері жазылып қойылады. Шахтыда өртті б) Графикалық бөлімде: - апатты желдету шаралар сүлбесі; - сумен жабдықтау сүлбесі; - өртке қарсы қолданылатын құралдар; - тұрған орындар сүлбесі. 13.2 кесте - Өртке қарсы күрес шараларының жоспар Адамдарды құтқару және өртті жою шаралары Шаралардың орындалуына жауапты 1 Желдеткіштерді өшіру Калориферлерді өшіру 2 Өрт болғаны туралы кеніш бойынша дабыл беріп, адамдарды 3 Әскери тау-кен апатынан құтқару бөлімін шақыру 4 ОТП өшіру 5 Өртке қарсы есіктерді жабу Жауапты: Кеніш диспетчері Жауапты: телефоншы. Кеніш диспетчері. Жауапты: телефоншы. Кезекші диспетчер Жауапты: БАС энергетик, ОТП диспетчері Жауапты: Кезекші Барлық жұмысшылар өрт болған жерді тастап Адамдар өзіндік құтқару құралын қолданып, қосалқы шығу қазбаларына кетеді Қалып кеткен адамдарды құтқарып өрт сөндіру шараларын жасайды Электр қуаттары өшіріледі 13.2.13 Тау-кен апаттарынан құтқару қызметі Газданған қазбаларға жіберетін әскери тау-кен апаттарынан құтқару бөлімі бес 13.3 кесте – Шапшаң құтқару бөлімінің апатты жою жоспар Адамдарды құтқару және апаттарды жою шаралары Жауапты адамдар және 1 Апатты жағдай болғаны туралы нұсқау беру 2 Әскери тау-кен апатынан құтқарушылар бөлімін шақыру 3 Апат болған жағдайда жабдықтарды аман алып қалу 4 Барлық механикаландырылған құралдарды апат 5 Орындауға кірісу Жауапты: Бас инженер Орындаушылар: Бас механик, участок бастықтары, кеніш диспетчері Жауапты: Бас инженер Орындаушы: диспетчер Жауапты: Бас механик Орындаушылар: участок механиктері Жауапты: Бас инженер Орындаушы: Бас диспетчер Жауапты: Бас инженер Орындаушылар: Әскери тау-кен апатынан құтқару бөлімі Барлық жұмыс істеушілер апат болған жерді тастап кетуі керек. Қосалқы шығыстан адамдарды апат болған жерден алып шығу 12.16 Тау-кен апаттарынан құтқару қызметі Газданған қазбаларға шіберетін әскери тау-кен апаттарынан қутқару бөлімі бес 12.2 Кесте - Өртке қарсы күрес шараларының жоспар Адамдарды құтқару және өртті жою шаралары Шаралардың орындалуына жауапты 1. Желдеткіштерді өшіру Калориферлерді өшіру 2. Өрт болғаны туралы кеніш бойынша дабыл беріп адамдарды 3. Әскери тау-кен апатынан құтқару бөлімін шақыру 4. ОТП өшіру 5. Өртке қарсы күреске арналған есіктерді жабу Жауапты: Кеніш Жауапты: телефоншы. Кеніш диспетчері. Жауапты: телефоншы. Кезекші диспетшер Жауапты: БАС энергетик, ОТП диспетчері Жауапшы: Сораптық кезекші Барлық жұмысшылар өрт болған. Жерді Адамдар өзіндік құтқару құралын қолданып қосалқы шығу қазбаларына кетеді Қалып кеткен адамдарды құтқарып өрт сөндіру шараларын жасайды Электр қуаттары өшіріледі 12.3 Кесте - Шапшаң бөлімінің алатты жою жоспар тәртібі Адамдарды құтқару және апаттарды жою шаралары Жауапты адамдар және 1. Апатты жағдай болғаны тқралы нұсқау беру 2. Әскери тау-кен апатынан құтқарушылар бөлімін шақыру 3. Участок жабдықтарын опат салдарынан болған жағдайды жоюға даярлау 4. Барлық механика мамандырылған құралдарды апатты жоюға жеткізуге нұсқау 5. Орындауға кірісу Жауапты: Бас инженер Орындаушылар: Бас механик, участок бастықтары, кеніш диспетчері Жауапты: Бас инженер Орындаушы: диспетчер Жауапты: Бас механик Орындаушылар: участок механиктері Жауапты: Бас инженер Орындаушы: Бас диспетчері Жауапты: Бас инженер Орындаушылар: Әскери тау-кен апатынан құтқару бөлімі Барлық жұмыс істеушілер олап болған жерді тастап кетуі керек Қосалқы шығыстан адамдарды апат болған жерден алып шығу 14 ЭКОЭКОНОМИКА ЖӘНЕ ӨНДІРІСТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ 14.1 кесте - Әкімшілік шаруашылық шығындар Мамандық аталуы Саны Айлық Жылдық еңбек ақкы қкоры, тг Сыйлық Жиынты-ғы, тг % ∑ 1 2 3 4 5 6 7 Кеніш бастығы Бастықтың орынбасары Кеңсе меңгерушісі Жер үсті шебері 1-ші бөлім инженері Бас инженер Бас үнемдеу маманы Үнемдеу инженері Технология бөлім бастығы Құрлыс инженері Инженер-технолог Бас геолог Аға геолог Участок геологы Бас маркшейдер Участок маркшейдері Бас механик Бас энергетик ШІКік (ВШТ) механигі 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 3 1 2 1 1 1 52500 34500 27000 21000 21000 48000 34500 24000 30000 27000 21000 34500 31500 25500 31500 27000 37500 37500 27000 630000 414000 32400 252000 252000 576000 414000 288000 360000 324000 504000 414000 378000 978000 378000 648000 450000 450000 324000 15 10 10 10 10 15 15 10 10 10 10 15 10 10 15 10 15 15 10 94500 41400 32400 25200 25200 86400 62100 28800 36000 32400 50400 62100 37800 97800 56700 64800 67500 67500 32400 724500 455400 356400 277200 277200 862400 476100 316800 396000 356400 554400 476100 415800 1015800 434700 712800 517500 517500 356400 Өздігінен жүретін жабдықтарды жөндеу қызметі Қызмет бастығы Участок бастығы Участок баст. орынбас. Шебер 1 2 2 1 33000 31500 30000 27000 396000 378000 720000 324000 15 15 15 15 59400 56700 106000 48600 45540 43470 328000 37260 Шахта құрлысы, жөндеу қызметі Қызмет бастығы Участок бастығы Участок баст. орынбас. Механик Энергетик Шебер 1 4 2 2 2 3 33000 31500 30000 30000 30000 27000 396000 1134000 720000 720000 720000 972000 15 15 15 15 15 15 59400 170100 108000 108000 108000 145800 455400 1304100 828000 828000 828000 1117800 13.1 – кесте жалғасы 14.1 кестенің жалғасы Мамандық аталуы Саны Айлық Жылдық еңбек ақкы қкоры, тг Сыйлық Жиынты-ғы, тг % ∑ 1 2 3 4 5 6 7 Жерасты колма-қол басқару бөлімі Ауысым бастығы Диспетчер УчастокБлок бастығы 3 3 1 30000 24000 34500 1080000 264000 414000 15 15 15 162000 129600 62100 1242000 993600 476100 Қ.Т. және еңбекті қорғау Қ.Т. жөнінде бас инжен. УчастокБлок бастығы Инженер Табельщик 1 1 2 6 37500 34500 27000 18000 450000 414000 648000 1296000 15 15 15 15 67500 62100 97200 194400 517500 476100 745200 1490400 Жиынтығы: 60 23 131 000 Аудандық коэффициенті 30% Қосымша еңбекақы 15% Әлеуметтік сақтандыру 20% Барлығы: Әлеуметтік сақтандыру 20% 14.2 кесте – Кен жұмыстарына кеткен шығын13.1 – кестенің Жұмыстын атаулары Тазартпа Өндірістік қказу Өрлеме Қылует Кабата ралым штрекқуақаз Еңкіш ОкпанОқпан Тау-кен дайын-дау жұмыс-тары жиыны Өндірістің көлемі Қазбал-ды өту Кен массас.ді уату Кенді қазу Орт. күтіп ұстау Металды алу 10590 29200 9,5 277 800 5232 275 1430 80 523 70 308 25 130 30 156 480 2457 2800 8,7 24,0 Өту жұмыстармен металды қазуға кететін шығын Қосым материял Қысылған ауа Электроэнергия Жылу энергия Жалақы Элеум. сақтанд. 20% Жұмысшылардың жалақы қоры Негізгі корл. амморт. Хим. лаб. қызмет Суға төлем Көлік шығыны Басқа цехт. қызм. Тех. жөнд. қоса. бөлем. Қызметкер жалақ. Еңбек қорғ. матер. Жанар жағар май Желдеткіштер Басқа да шығын Арнайы киімдер Арнайы тамақкт. МБП тозуды Барлығы ГПР ККЖ істен шығуы Кен масс. 1 м3 кұны 5760040 1143720 2509473 153906 2958884 621365,6 3580249 253692 333394 58245 172046 35744 116700 6230559 15885 175851 301632 94909 417246 473293 52950 26797069 5741395 2530,41 3175880 681540 1239807 76038 1102378 231499 1333877 125337 90068 23776 8500 17569 57656 3078214 7848 86879 149022 46890 206141 233831 26160 10455124 1998,20 911819 169830 338862 20782 653648 137266 790914 34257 34354 7866 2323 4827 15758 841331 2145 23746 40730 12816 56342 63910 7150 331340 2317 315606 621000 123933 7603 101125 21236,25 122361 34229 4272 2876 8947 1765 5764 307703 785 8685 14897 4688 20606 23374 2615 102943 1968 208281 36720 72986 4476 71375 14988,75 86363,8 7378 12460 1694 5004 1040 3394 181209 462 5114 8773 2760 12531 13765 1540 650566 2112 90816 15390 30805 1888 59423 12478,8 71902 3114 4450 715 2112 439 1433 76485 195 2159 3703 1165 5122 5810 650 305874 2352 189235 18630 36967 2267 71307 14974,5 86282 3737 858 2534 526 1764 91783 234 2590 3443 1398 6146 6973 780 424127 147375 1765757 302670 603553 37016 956878 200944 1155822 61015 55536 14009 4137 8597 28068 1498511 3821 42294 72546 22872 1000051 113832 12735 5741395 143.34 кесте - Кеніш жұмыскерлерінің орташа жылдық жалақкысының шығыны Мамандықтардың аталуы Жұмыскерлер саны Адам/ аус жылына Күндік тариф мөлшері, теңге Жылдық еңбек ақы коры теңге Жалақы қорынан силық 110% Аудандық коэффиц. бойынша қосымша 30% Еңбек ақының жиын-тығы Қосымша еңбек акы 20% негізгі еңбек ақыдан Негізгі және қосымша еңбек ақы Жұмыс-та Тізім-де 1 2 3 4 5 6 7 8 9 І.Тазартпа жұмыстар Бұрғышы Аттырушы Атырушының көмекшісі ТТК Машинистімашинисті Бекітуші Тау-кен жұмысшысы Ұңғымалаушы Электрослесарь Слесарь Барлығы 12 6 6 12 24 12 48 2 3 125 14 7 7 14 28 14 56 3 4 147 35420 17710 17710 35420 70840 35420 141680 7590 10120 371910 308,2 3781 227,2 286,4 219,3 198 308,2 227,2 286,4 51041,6 7505,8 6402,4 41014,43 71553,5 7015,3 4366,3 172,2 289,9 5436,64 1545,83 2160,95 1005,7 621,41 280,53 1746,6 68,98 115,99 327,84 163,74 120,71 309,33 466,06 210,4 1309,9 20,69 86,95 1855,72 927,87 684,06 1224,54 264,09 1192,25 7423,18 262,12 1192,73 371,14 185,57 136,81 344,91 578,2 238,45 1484,14 5242 98,55 2226,86 1113,44 820,87 2069,4 3169,4 1340,7 8907,8 314,54 591,28 579 289,5 213,43 538,1 823,9 371,98 2316,03 81,78 153,73 2805,86 1408,94 1034,3 2667,54 3993,8 1802,6 11223,8 396,32 745,01 26011,68 ІІ. Жерасты көлігі Машинист Темір жол жұмысшысы Темір жол слесары Теміржолдық элслесары Теміржолд. жұмысшысы Оқпаналбары операт. Барлығы 12 3 6 6 3 3 39 14 4 7 7 4 4 46 35420 10120 17710 25300 10120 17710 116380 286,4 227,2 198 186,6 219,3 136,6 1014,43 229,9 250,66 472,6 221,93 330,82 405,77 91,97 140,3 189,04 33,74 132,3 304,33 68,98 105,2 141,78 60,58 99,25 1724,53 390,88 596,2 303,42 377,28 562,4 344,91 78,13 119,22 160,09 75,48 112,48 2069,44 469,06 715,34 964,11 452,46 694,38 538,12 121,95 185,99 250,67 452,74 175,47 2607,56 591,01 901,3 1214,78 570,45 830,45 6735,6 13.4 кестенің жалғасы 14.3 кестенің жалғасы Мамандықтардың аталуы Жұмыскерлер саны Адам/ аус жылына Күндік тариф мөлшері, теңге Жылдық еңбек ақы қоры, теңге Жалақы қорынан сыилық 110% Аудандық коэффиц. бойынша қосымша 30% Еңбек аққының жиын-тығы Қосымша еңбек ақы 20% негізгі еңбек-ақыдан Негізгі және қосымша еңбек ақы жиынтығы Жұ-мыс-та Ті-зімде 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Кеніштік аэрология Желдеткіш машинисті Электрслесары Барлығы 6 5 6 11 7 6 7 13 17710 15180 17710 3289 219,3 219,3 219,3 383,38 332,9 383,38 1558,3 133,16 1558,3 116,9 99,87 116,9 660,24 565,93 660,24 192,05 113,19 132,05 792,29 679,12 792,29 205,99 176,6 205,99 998,3 855,7 998,3 1354,01 Көтерім машинисті Кезекші эл.слесар Оқпандық машин. Слесар. жөндегіш Барлығы 6 2 2 6 16 7 3 3 7 20 17710 7590 759 17710 50600 219,3 198,1 219,3 186,3 383,38 150,28 166,45 330,82 1558,4 60,4 66,0 132,3 116,9 45,08 119,43 99,25 660,24 255,08 282,96 562,4 132,05 51,09 56,59 112,48 792,29 306,17 339,55 774,88 205,99 70,71 33,28 175,47 998,3 386,3 427,83 850,4 26648 Электрмен жабдықтау ГПП кезекшісі ИПП кезекшісі Аға электр.слесар Кезекші электрслесар Көмекші Жиынтығы Әлеуметтік сақтандыру 20% Барлығы 8 8 1 3 3 23 214 9 9 1 4 4 27 253 22770 22770 2530 10120 10120 68310 640090 219,3 219,3 277,2 198,2 198 489,3 57,48 57,48 200,38 20938 199,74 199,74 22,99 80,15 80,15 149,8 158,6 17,24 60,4 60,11 843,9 348,4 97,71 340,64 340,64 164,78 167,78 169,78 68,13 68,13 1013,68 1013,68 1018,68 408,77 408,77 294,86 269,86 269,86 106,28 106,28 1283,5 1283,5 1283,5 515,05 515,05 3229,9 3749389 13.5 кесте – Жабдықтарды сатып алатын күрделі каржы сметасы және өтемеге шығарысты есептеу 14.4 кесте-Жабдықтарды сатып алатын күрделі каржы сметасы Жабдықтардық аталуы Саны Құны мың, тг Жалпы кұны мың, тг Өтем мөлшері, % Жылдық қор, мың, тг І. Тазартпа жұмыстары ПБУ – 80 ЗДУ – 50 ПД – 8 СВМ – 6 6 3 6 6 44880 65000 80208 9000 299800 195024 481248 5700 40,1 40,1 40,1 40,1 107481,2 78704,08 19293,1 13298 ІІ. Жерасты көлігі Электровоз К-10Р – 7 Вагон ВТ ВГ – 2,:2 ВГП ВДИ Арнайы белгіленген Аударғыш Агрегат АТП ШС Барлығы 5 88 6 8 1 1 1 1200000 11800 2400 9600 6206 940000 59000 6000000 1038400 126600 76800 55900 940000 59000 8296600 19,6 32,1 32,1 18,6 32,1 26,7 19,8 1116000 333300 406400 14300 17900 251000 8700 2147600 Желдеткіш ВЦД – 47 СДС 3-18-39 Двигателықозғалтқышы Колорифер Барлығы 4 8 1 242800 70000 160000 971200 560000 160000 1691200 20 20 20 142000 42100 32000 338240 Көтерме Кенді көтеретін скипклетті көтерме машинасы ЖикистраЖыныстарды көтеретін скипті клетті көтерме машина ЦШ 5,2 – 4 ЦР 5,2 х 3/06 Капер Ғимарат АрканАрқан Барлығы 1 1 1 1 1 1 3600 6860000 3250000 358730 173980 250000 2100000 16 6860000 3750000 358750 173980 9500000 2100000 57600 49971600 4,84 4,8 4,8 4,8 2 2 2 329290 156000 173260 34032 190000 400200 11500 17967900 Компрессор 4м10-100/8 Электр бөлімі Автоматика Ғимарат Жиынтығы Сутөкпе 12МС-7х7 Кұбыр Жиынтығы 2 4 4 1 3 868 255000 257050 380200 320000 848 90 510000 100000 152000 329000 2454 781,21 6,6 14,8 10,0 3,8 10 10 306,1 1400 152 1216 3074,0 254,4 78,12 332,52 143.5 4 кестенің жаолғасы Жабдықтардық аталуы Саны Құны мың, тг Жалпы кұны мың, тг Өтем мөлшері, % Жылдық қоры, мың, тг Энергия қызметі ГРШЭ 3х14х1х2,5 ГРШЭ 3х35х1х20 ПСБТ – 3х25 ТСШВП – 160320/6 АВ – 200Д ПВМ – 280 ТСШВ – 630/6 ТСН – 16000/10035/6 АП – 4 Жиынтығы Механикалық цех Станок БЗС – 1 Электр станогы Шыңдау станогы Қайрақ станогы Токарь станогы Фрезерь станогы Бұрғы станогы Жөну Жону станогі ҚысымКомпрессор, сорап Пісіру, станогы Жиынтығы ЖелдетпеЖелдеткіш ВЦД – 47 Колорифер ВОД – 50 Жиынтығы Барлығы 11407 3800 4000 12 12 12 2 2 133 1 1 1 2 6 3 2 1 1 1 3 1 1 2076,07 1079,2 1200,0 2700,0 867,2 1039,2 900,0 4160 5958,4 150 200 12 150 200 280 180 240 240 260 1200 1500 452,4 18200000 2844000 3000000 2256,0 256 866 4500 20800 448 150 200 12 300 1200 340 360,0 240 240 260 3600 1500 4524 10,0 10,0 50,0 10,5 22,2 22,2 10,5 10,5 22,2 12,8 20,4 20,4 20,4 12,8 12,8 12,8 12,8 12,8 20,4 10 12,5 10 2076,07 1079,2 600 283,56 68,19 230,76 94,5 436,8 1322,76 6191,74 19,2 24,5 61,2 153,6 107,52 46,68 30,72 30,72 30,72 53,04 4937,52 360 187,5 452,4 999,9 525071,95 Орындалатын жылдық өнім жиынтығы , мұндағы Б КБ – 1 т кеннің көтерме сауда млн.тг. 143.6 5 кесте – Шахты үйлер мен үсті ғимараттарынрдың Аталуы 1 м3 құны Сырт Ккөлемі, м3 Жалпы құны, тг Қызмет, мерзімі, жыл Өтен Жжылдық өтем теңге 1 2 3 4 5 6 ӘТК Қосалқы стансабекет Асхана Калорифер үйікамерасы Жөндеу қконд.ыр үйі камерасы Оқпан үсті үйіғимараты Қазандық Тазалау бекеті Материал қоймасы Шеберхана Вагондардың Өңдеу стансасыбекеті Бөлшектерді толтыру кешені Темір жол Асфальт жолы Жиынтығы 140 110 115 120 120 120 150 110 110 110 98 110 250 250 20900000 3000000 25000 50250 50250 40000 50000 57500 8500 56000 55000 9000 87000 28000 2929000000 2750000 252500000 480000000 577875000 75000000 632500000 8330000 56000000 605000000 882000 957000000 700000000 7500000 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 53 27 1083705 1018158 1018518 17777776 214027 27777770 2342590 308510 55555150 22407406 3266660 3544440 25926220 27777770 382680590 143.7 6 кесте – Жерасты қазбалары мен ғимараттардың күрделі Жерасты ғимараттарының аталуы Өлшемі Сметаның құны, тг Көлемі, м3 Жалпы смета құны, тг Бас СКИП оқпаны, м3 Жүк оқпаны, м3 Желдетпе оқпан Желдетпе қылует Қылуеттер Қабатаралық қылуеттер Күрделі өрлеме Оқпан албары Жиынтығы т/м т/м т/м т/м т/м т/м т/м т/м 570000 470000 360000 20000 36000 16000 16000 12000 790 760 2760 9360 2660 2200 65 5 450300000 319200000 547200000 150100000 5320000 35200000 3900000 510000000 2609100000 143.8 7 кесте – Кенішті салу қаржысы және өтемдік Күрделі жұмсалымдар Қызмет мерзімі, жыл Жалпы смета құны, тг Төлем шығарымдық күрдем Күрделі шығын, тг Жылдық төлем Кен қазбалары Үй ғимараттары Электр.механик.жабд. Инверт. Кұралдарқұралдар Жиынтығы 53 53 53 53 2069100000 1578000000 707091500 707091500 294783000 70171600 12756000 28028840 51240780 18565047 18565047 2832682366 14.8 кесте - Өзіндік құн элементтері Аталуы Жалақы Материал Жиынтығы Тазартпа жұмыстары Даярлық жұмыстары Жерасты көлігі Көтерме Компрессор Сутөкпе Желдетпе Энергия жабдықтау Жөндеу қызметі Жалақы ИТК және НОЛ Өндірілетін косалқы жұмсалым Жиынтығы 44694145 19416556 23689610 4700540,9 5236909,8 272085215 10883408 3549624,8 10089711 75255590 - 314,4 млн. теңге 100265000 399003 875000 107500 7000000 20250 102500 172500 160000 - - 129436000 22793335 27386902 5708814 13556019 3714504 17889334 4988969 10602536 75255590 2832682400 14.9 кесте – Жобаланған кеніштің техника – экономикалық көрсеткіштер Көрсеткіштер Өлшемі Мөлшері Өндірістің қуаты Қызмет мерзімі Жұмыс жасаушы адам саны Мұның ішінде жұмысшылар Еңбек өнімділігіа) еңбеккерлерге б) жұмыскерлерге в) жерасты кеншілерге г) кеншілерге Орташа айлық табыс ИТҚ Жұмысшылардың Кенүңгірлердің Құрылыс бойынша кұрделі қаржы Меншікті күрделі қаржы салымдары Энергия Кеннің өзіндік құны Жалпы пайдалылығы Есептік тиімділігі т/жыл жыл адам т/ад.аус. тг/ай млн. т квт. сағ. тг/т % % 558232 32 779 458 12,84 18,8 29,5 63,4 39820 47000 59000 206,91 80,16 809,5 17,8 16,1 Кәсіпорынның үстеме пайдасы (14.2) мұнда млн.тг с=2500 тг/т – тауарлық 1 тонна кеннің өзіндік кұны П = 2093 – 1396 = 697 млн№тг Жалпы пайдылылығы (14.3) мұнда НК – негізгі кор МАК = 0,15 – НК – нормалайтын айналым . Есептеме пайдалылығы , мұнда Пес = П – ППФ = 697 – НКБ – төлемнен босатылатын негізгі қор . 13.9 кесте - Өзімдік құн элементтері Аталуы Жалақы Материал Төлем шығары Энергия Жиынтығы Өнімге жұмса Тазартпа жұмыстары Даярлық жұмыстары Жерасты көлігі Көтерме Компрессор Сутөкпе Желдетпе Энергия жабдықтау Жөндеу қызметі Жалакы ИТК және НОЛ Өндірілетін косалк жұмса Жиынтығы 44694145 19416556 23689610 4700540,9 5236909,8 272085215 10883408 3549624,8 10089711 75255590 - 314,4 млн. теңге 100265000 399003 875000 107500 7000000 20250 102500 172500 160000 - - 711263400 1995016 2234421 53273 354110 100892 511266 866844 69125 - 28326824 3589018 982766 587871 847500 965000 872509 6392160 - 283700 - - 129436000 22793335 27386902 5708814 13556019 3714504 17889334 4988969 10602536 75255590 2832682400 464000 22000 21600 8000 6000 6000 36000 7000 5000 29000 114000 Орындалатын жылдық өнім жиынтығы , мұндағы Б КБ – 1 т кеннің көтерме сауда млн.тг Кәсіпорынның үстеме пайдасы (13.2) мұндағы млн.тг с=2500 тг/т – тауарлық 1 тонна кеннің өзіндік кұны П = 2093 – 1396 = 697 млн№тг Жалпы пайдылылығы (13.3) мұндағы НК – негізгі кор кұны, млн. тг; МАК = 0,15 – НК – нормалайтын айналым Есептеме пайдылылығы , мұнда Пес = П – ППФ = 697 – НКБ – төлемнен босатылатын негізгі кор 13.10 кесте – Жобаланған кеніштің техника – экономикалық көрсеткіштер Көрсеткіштер Өлшемі Мөлшері Өндірістің қуаты Қызмет мерзімі Жұмыс жасаушы адам саны Мұның ішінде жұмысшылар Еңбек өнімділігіа) еңбеккерлерге б) жұмыскерлерге в) жерасты кеншілерге г) кеншілерге Орташа айлық табыс ИТҚ Жумысшылардық Кенгірлердің Құрлыс бойынша кұрделі қаржы Меншікті күрделі қаржы салымдары Энергия Кеннің өзіндік құны Жалпы пайдылылығы Есептік тиімділігі т/жыл жыл адам т/ад.аулс. тг/ай млн. т квт. сағ. тг/т % % 558232 32 779 458 12,84 18,8 29,5 63,4 39820 47000 59000 206,91 80,16 809,5 17,8 16,1 ҚОРЫТЫНДЫ АқбақайБестөбе кенорнының жерасты кен қазу технологиясының басты-басты үдірістері зерттеліп, Көмекші үдірістердің де барлық сан есебі шығырылып оларды қазу ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 1. Әбдіраман Ш.Ә. Жерасты кен қазу технологиясы. Алматы: Білім, 2. Баязит Н.Х., Әбдіраман Ш.Ә. Кенішті ашу және қазу. 3. Баязит Н.Х. Жерасты кен қазу жүйелері. Алматы: 1992 4. Баязит Н.Х. Кенді жерастында қазу және жобалау. Алматы: 5. Баязит Н.Х. Жерасты кен қазу жүйелерінің технологиясы. 6 . Ильмухамедов Т.Г. Кен барлау қазбаларын жүргізу. Алматы: 7. Қаражанов Д.Ж. Жерасты кен өндіру процестері. Алматы: 1998 8. Әбдіраман Ш.Ә. Жерасты кен қазу. Алматы: 1996 9. Байконуров О.А., Филимонов А.Т., Колошин С.Г. Комплексная механизация 10. Чулаков П.Ч. Обоснование удельного расхода воды для орошения 11. Чулаков П.Ч. Теория и практика обеспылевания атмосферы 12. Қазақша-орысша терминологиялық сөздік, кен ісі және метаоллургия. Алматы: 134 1 135 1 1