VI-XI ғасырлардағы Көне түрік, Батыс түрік, Түргеш және Қарлұқ мемлекеттерінің тарихы

 ЖОСПАР Кіріспе 2 Көне түрік, Батыс түрiк және Түргеш Қарлұқ мемлекеті 10 Қарахан мемлекетi 13 Қолданылған әдебиеттер 18 Кіріспе Түрік тілдес халықтар тас қашап, мүсін Көне түрік, Батыс түрiк және Түргеш VI-Х ғасырларда Қазақстан жерiндегi алғашқы феодалдық 546-шы жылы тирек (телэ) тайпалары Монголияның Тумын өлгеннен кейiн, таққа оның iнiсi Түрiктер Орта Азияны жаулап алғаннан кейiн Түрiк қағанатындағы өзара қырқыс 603 жылы Батыс түрiк қағанаты ежелгi үйсiн жерiн Қағанның жазғы ордасы Мың бұлақ (Түркiстан Түрiк қағанаты мал және егiншiлiк шаруашылығымен Сыртқы сауда айырбасы да, iшкi сауда Түрiктердiң ежелгi жазуы болған, оны Жетiсу Батыс түрiк қағанатында әлеуметтiк-экономикалық және саяси Қағанат iшiндегi өзара тартыс, билеушiлердiң жиi-жиi Түргеш қағанаты 704-756 жылда аралығында өмiр 705 жылы арабтар шабуыл жасап, Әмударияның Түргеш қағанатында Үшелiк өлгеннен кейiн билеушi Көптеген қиындықтардан кейiн Түргеш қағанаты Сүлiк Сөйтiп, көшпелi түрiк тайпалары құрған Батыс Қарлұқ мемлекеті VIII ғасырдың орта кезiнде Қазақстан жерiндегi Жазба деректерге қарағанда, Қарлұқ туралы алғашқы Қарлұқ тайпалары VIII-Х ғасырларда Қазақстанның Жоңғар Қарлұқтардың құрамына үш iрi ру бiрлестiктерi Қарлұқтардың бiр тобы 766-775 жылдары Қашғарды 840 жылы Орталық Азия даласында аса Қарлұқтардың феодалдық мемлекет болуымен байланысты, онда Қарлұқ феодалдық қоғамында әлеуметтiк және жiктiк Дегенмен Қарлұқ қағанаты өз қолына берiк Қарахан мемлекетi Қарахан қағанаты Шығыс Түркiстан, Жетiсу, Сырдария, Қарахан әулетiнiң негiзiн салушы Сатұқ Боғрахан 955 жылы Мұса өлген соң Қарақан Х ғ. 80-ші жылдарында Орта Азиядағы Жетiсу мен Шығыс Түркiстанды ХI ғ. 1017-1018 жж. Жетiсу Шығыстан көшпелi тайпалар 1056 жылы Қадырханның ұлы Иинал-тегiн өкiмет Қарахан мемлекетiнiң басшысы – хақан, оған Қарахан мемлекетiндегi аса маңызды әлеуметтiк-саяси институт Қарахан мемлекетi халқының ең басты тiршiлiгi Русьпен, Византиямен, Иранмен, Закавказьемен, Орта Азиямен Қолданылған әдебиеттер 1. Қазақтар. VII том, Құрастырғандар Әбен.Е. 2. Маданов. Ұлы дала тарихы, Алматы, 3. Қазақ ССР тарихы, 2 том. 4. Қазақстан тарихы, очерктер. Алматы, 1998 1