Қазақстандағы еңбекті қорғау және еңбек қауіпсіздігі: мемлекеттік саясат, ұйымдастыру шаралары және аймақтық кәсіпорындардағы заңнаманы жүзеге асыру

МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ........................................................................................................................5 1 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТҮСІНІГІ. ОНЫ БАСҚАРУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК Еңбекті қорғаудың түсінігі және қағидалары....................................................8 1.2 Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк 2 ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ МЕН ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ САҚТАЛУЫ..............................................................................................................17 2.1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың бағыттары.................................................................................................17 2.2 Аймақтық кәсіпорындарда еңбекті қорғау туралы заңның сақталуы............19 3 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ІСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ШАРАЛАРЫН ЖЕТІЛДІРУ....37 3.1 Жұмыс орындарының қауіпсіздік талаптарына белгіленген ұсыныстар...................................................................................................................37 3.2 Еңбекті қорғау және өндіріс мәдениеті.............................................................46 4 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЗАҢНАМАСЫНЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ ЖАЙЫ 4.1 «Тенгизшевройл» - қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау 4.2 Өскемен «ТМК» АҚ-ның аймақтық өнеркәсіп қауіпсіздігі мен қоршаған ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................63 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................................65 ҚОСЫМША...............................................................................................................66 КІРІСПЕ Бүгінгі күні елімізде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөнінде Әлбетте осы еңбекті қорғау мәселесінде жұмысты ұйымдастыру бойынша белгілі Өзектілігі. Елімізде әйткенмен де осы қозғалып отырған маңызды мәселелердің Қазіргі таңда, сондай ақ «Еңбек қауіпсіздігін оқытуды ұйымдастыру» мемлекеттік Олай болса, бұл мәселені шешуге тиісті кәсіподақтармен бірлесіп экономиканың 2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті Бағдарламаны іске асыру бойынша іс-шаралар жоспарының екі тармағына тоқталып Үкімет Бағдарламасы ОН5А5 -18001 халықаралық стандартына сәйкес Қазақстанның кәсіпорындарына Мақсаты: Олай болса, бітіру жұмысының мақсаты түрлі еңбек ұжымында Зерттеу міндеттері. Осы мақсатқа жету барысында мынадай, төмендегідей міндеттер - Еңбекті қорғаудың түсінігі мен басқаруды қамтамасыз ету жайын - Еңбекті қорғауды қадағалау мен бақылаудың мәнін ашу; - Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың - Облысымызда осы еңбек қорғау мәселесінің жай-күйі; - Еңбекті қорғау туралы заңдардың сақталуын бақылау; - Елімізде шетелдік жұмыс күшін қолдану мен олардың еңбегінің Зерттеу болжамы: Түрлі өндіріс және мекеме орындарында еңбекті қорғау Олай болса, еңбекті қорғау мәселелеріне орай еңбек орындарында қызметкерлер Ғылыми жаңашылдығы: - аймақтық кәсіпорындарда еңбекті қорғаудың мәні мен мазмұны бүгінгі - кәсіпорындарда еңбекті қорғаудың мүмкіндіктері; - еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қажетті - еңбек процесінде еңбек қауіпсіздігін сақтаудың техникалық жайы айқындалды; - кәсіпорындардағы еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін сақтаудың Зерттеудің тәжірибелік мәні: ҚР кәсіпорындарда еңбек және әлеуметтік жағынан Міне осы зерттеу нәтижелерін ірі кәсіпорындар мен ұйымдарда 1 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТҮСІНІГІ. ОНЫ БАСҚАРУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК 1.1 Еңбекті қорғаудың мәні және қағидалары Қазақстан Республикасының Конституциясында [23] адамдардың еңбегі мен денсаулығы мемлекетпен Мемлекет бұл талаптарды, ең алдымен, еңбекті қорғау және оларды Еңбекті қорғауды кең және тар мағынада түсінуге болады. Кең Мысалы, еңбекті қорғаудың техникалық аспектісі машиналарды, жабдықтарды жасау, өндірістік, Дәл осындай жағдай еңбекті қорғаудың экономикалық аспектісі бұзылған кезде Кең мағынада еңбекті қорғау адам еңбек ететін кез келген Тар мағынада еңбекті қорғау дегеніміз бұл қызметкерлердің өмірі мен денсаулығы үшін қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуі тиіс құралдар мен шаралардың жүйесі. Бұл шаралар мен құралдар мыналарда көзделген: - еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нұсқауларда; - ауыр, зиянды және қауіпті жұмыстарда істейтін тұлғалар үшін - әйелдердің, кәмелетке толмағандардың және еңбекке қабілеті төмен тұлғалардың - өндірістегі қайғылы оқиғаларды тергеу және есепке алу ережелерінде; - қауіпсіздік техникасы және өндірістік санитария жөніндегі ережелерде. Еңбекті қорғау саласындағы ұлттық саясаттың негізгі қағидалары Қазақстан Республикасы кәсіпорынның өңдірістік қызметінің нәтижелеріне қарағанда қызметкердің өмірі мен денсаулығының меншік иесінің немесе оның уәкілетті өкілінің толық жауапкершілігі; еңбекті қорғау міндеттерін осы мәселелерге қатысты мемлекеттік бағдарламалардың және еңбекті қорғау саласында меншік нысанын және шаруашылық қызметіне қарамастан кәсіпорындардағы еңбекгі қорғау және қауіпсіздік-техника талаптарының орындалуына мемлекеттік қадағалау еңбекті қорғауға қатысты алдыңғы қатарлы ұлттық және шетелдік тәжірибені, ғылым, техника жетістіктерін кеңінен пайдалану; қызметкерлерді қорғайтын қауіпсіз техниканы, технологияны және құралдарды, еңбекті қорғауға жасауды және енгізуді ынталандыру; еңбекті қорғауды қаржыландыруға мемлекеттің қатысуы; кәсіпорындарда еңбектің қауіпсіз жағдайларын қалыптастыруға жағдай жасайтын салықтық саясатты кәсіпорындардың қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге қатысты, ал қызметкерлердің кәсіпорындардың қызметін еңбекті қорғау тұрғысынан лицензиялау; өндірістік мақсаттағы өнімдердің қауіпсіздік талаптарына сәйкестігіне қатысты сертификациялауды жүргізу; еңбек жағдайына сараптама жүргізетін мемлекеттік органдарының тікелей жұмыс орындарында, қызметкерлерді арнайы киіммен және аяқ киіммен, жеке қорғану кұралдарымен, өндірістегі әрбір қайғылы оқиғаны және әрбір кәсіптік ауруды қарау өндірісте қайғылы оқиғалардан жәбір шеккен немесе кәсіптік аурумен науқастанған жоғары және орта арнайы оқу мекемелерінде еңбекті қорғау және қызметкерлердің, қоғамдық бірлестіктердің, кәсіпорындардың және жекелеген тұлғалардың өкілдік - еңбекті корғау мәселелерін шешудегі халықаралық одақтастыққа негізделген. 1.2 Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк басқару, бақылау және қадағалау Қазақстан Республкасының «Еңбекті қорғау туралы» Заңына сәйкес [18], Қазақстан Республикасында еңбекті қорғауға мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге Яғни, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, бұл орган Сонымен қатар төтенше жағдайлар жөніндегі министрлік, бұл орган орталық Негізінен облыстардың, Алматы және Астана қалаларының әкімі жанындағы тәртіптік жергілікті атқарушы органдардың лауазымды тұлғаларының жауапкершілігін қамтамасыз ету мәселелерін Ал Бас Прокуратура, бұл орган республика аумағында Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің дәл және бірыңғай қолданылуына жоғарғы қадағалауды жүзеге асырады. Жергілікті өкілдік және атқарушы органдар, бұлар тиісті аумақтың әлеуметтік Жалпы алғанда Қазақстан Республикасында мемлекеттік қадағалау және бақылау органдары, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ережелерге сәйкес әрекет етеді. Мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының уәкілетті тұлғалары мынадай құқықтарға меншік нысанына және шаруашылық жүргізуіне қарамастан кәсіпорындарға кез келген уақытта алдын-ала ескертусіз ешбір кедергісіз кіру; министрліктерден, мемлекеттік басқарудың өзге де орталық және жергілікті органдарынан, кәсіпорындардан, жұмыс берушілерден қажетті ақпарат алу; кәсіпорындардың басшыларына және өзге де лауазымды тұлғаларға орындауға міндетті кәсіпорындарды, жекелеген өндірістерді, цехтарды, учаскелерді, жұмыс орны мен жабдықтарды - кәсіпорындардың лауазымды тұлғаларына, қызметкерлерін еңбекті қорғау жөніндегі заң құқықтық актілерді бұзғаны үшін айыппұл тағайындау, аталған тұлғаларды лауазымынан жағдайларда оларды қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы мәселені шешу үшін Жұмыс беруші мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының өкілдеріне жүктелген Ал мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының уәкілетті лауазымды тұлғалары Қызметкерлер мен жұмыс берушілердің еңбекті қорғауға қатысты құқықтары мен Бұл Қазақстан Республикасы Конституциясында және Қазақстан Республикасы «Еңбек туралы» Еңбекті қорғауға құқық дегеніміз бұл: - зиянды және қауіпті өндірістік факторлардан қорғаулы тиіс қауіпсіз - мұндай факторлар өндірістік жарақатқа, кәсіптік ауруға немесе жұмысқа - қайғылы оқиғалар мен кәсіптік ауруларды міндетті түрде тергеу - ұжымдық және жеке қорғану құралдарымен тегін қамтамасыз ету; - жұмыстың және еңбек тәсілдерінің қауіпсіз әдістеріне үйрету; - өзінің жұмыс орнындағы еңбекті қорғау жағдайы туралы, денсаулықка - өзінің өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төнген жағдайда - кәсіпорындарды жобалау, салу және қолданысқа беру кезінде еңбекті - еңбекті қорғау бойынша мамандарды дайындау; - еңбекті қорғауды қаржыландыру. Қауіпсіз жұмыс орнына құқық кәсіпорындардағы, әрбір жұмыс орнындағы еңбек Еңбекті қорғау талаптарын сақтаған жағдайда өндірістегі қайғылы оқиғалар, жарақат Жұмыс беруші мен басшылық қайғылы оқиғаны тергеу үшін, олардың Өкінішке орай, мойындайтын бір жайт, ғылым мен техниканың қазіргі Сондықтан, зиянды және қауіпті еңбек жағдайлары, ерекше температуралық жағдай, Басшылықтың міндетіне тек өзіндік қорғану құралдарын беру ғана емес, Зиянды еңбек жағдайлары орын алған жұмыста қызметкерлерге сүт және Мемлекеттік стандарттарға, еңбекті қорғауға байланысты нормаларға, ережелерге жауап бермейтін Олардың адамның ағзасына және денсаулығына әсері туралы токсикологиялық, санитарлық-гигиеналық, Еңбекті қорғауды қаржыландыру мемлекеттік және жергілікті бюджеттер, бюджеттен тыс Еңбекті қорғау туралы заңдарда қызметкерлер мен жұмыс берушілердің міндеттері Қызметкерлер өндірістік цехтардағы, құрылыс алаңдарындағы жүріс-тұрыс және жұмысты орындаудың Сонымен қатар, қызметкерлер ұжымдық және өзіндік қорғану құралдарын дұрыс Өз кезегінде, жұмыс беруші еңбекті қорғау талаптарын сақтауға қатысты Сонымен қатар, жұмыс беруші өндірістік ғимараттар мен қызметкерлердің жұмыс 2 ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ МЕН ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ 2.1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың бағыттары Жалпы алғанда Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік Сонымен Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың 1) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы 2) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік, салалық 3) еңбек жағдайларын, қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды әзірлеу мен 4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мониторингті жүзеге 5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау проблемалары бойынша ғылыми-зерттеулер 6) өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіби ауруларды есепке алудың 7) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы 8) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында қызметкерлердің құқықтары 9) өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіби аурулардан зардап шеккен 10) өндірістің және еңбекті ұйымдастырудың қазіргі заманғы техникалық деңгейінде 11) еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғауды жақсарту жөніндегі жұмыстың 12) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мамандарды даярлауға 13) еңбек жағдайлары туралы, сондай-ақ өндірістік жарақат, кәсіби ауру 14) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында бірыңғай ақпараттық 15) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа Негізінен жұмыс орындарындағы еңбек жағдайларын кешендi бағалау, өндiрiстiк жарақаттануды Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк саясатты Қазақстан Сонымен қатар Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігi және еңбекті қорғау 1) жоспарлы-мемлекеттік орган жоспарлаған, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген, алдыңғы 2) жоспардан тыс-қоғамдық тәртіпке, халықтың денсаулығына, қоршаған ортаға, ұлттық Әрі еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті орган 2.2 Аймақтық кәсіпорындарда еңбекті қорғау туралы заңның сақталуы Мемлекет өзінің азаматтарының еңбегін қорғауға құқықты кепілдейді. Ең Еңбек жағдайы өзінің ең кең мағынасында еңбек процесіндегі адамның Қазақстан Республикасында еңбек қатынастарын реттеу Қазақстан Республикасы Конситуциясы мен Сурет 2.1 - Еңбек қызметіне байланысты сәтсіз жағдайлардан қайтыс Қазақстан Республикасы статистика бойынша агенттігі мәліметтері бойынша республикамызда 2004 Кесте 2.1 - 2004 жылы еңбек етумен байланысты жазатайым 2004 Жазатайым оқиғадан зардап шеккендер 3395 Әйелдер 17,06% Жасөспірім 0,02% Топтық жазатайым оқиғасы 188 Кәсіби ауру 291 Улану 41 Сурет 2.2 - 2004 жылы еңбек етумен байланысты жазатайым Республика бойынша (1000 адамға шаққандағы жарақат алғандардың саны) орта Кесте 2.2 - Республика бойынша 2005 жылғы орта есеппен Жарақаттану 1,073 Тау-кен өнеркәсібі 2,965 Металл емес минералдық өнімдерді өндіру 2,955 Машина және құрал жабдық өндірісі 2,837 Химия өнеркәсібі 4,532 Жазатайым оқиғадан қайтыс болғандар 294 Әйелдер 19 Жасөспірім 1 Сурет 2.3 - Республика бойынша 2005 жылғы орта есеппен Әрі тау-кен өнеркәсібі тәрізді экономикалық қызмет түрлерінде бұл көрсеткіш Оқиғалар негізінен келесі түрде болды: қозғалатын, ұшқындайтын, айналатын заттар Жазатайым оқиғалардың ең басты себебі зардап шегушінің абайсыздығы, аңғырттығы Дененің ең осал жерлері қолдың саусақтары (бұндай жарақаттан 354 2004 жылы ең жиі кездескен кәсіби аурулар: кәсіби бронхит Міне біздің экономикамызды "тұрақты экономикалық өсуге" жеткізуге тиісті өндіріс Ал еңбек қызметінің түрлері бойынша еңбек қызметімен Сурет 2.4 - Еңбек қызметіне баланысты сәтсіз жағдайларға ұшырағандардың Бүгінгі таңда бұл жағдайға ғимараттардың, ескірген машиналар мен құрал-жабдықтарың Кесте 2.3 - Еңбек қызметіне байланысты сәтсіз жағдайлардың нәтижесінде 2002 2003 2004 2005 Жарақаттанудың жиілік коэфиценті 1,158 1,073 1,012 0,961 Әйелдер арасындағы жарақаттанудың жиілік коэффиценті 0,456 ,416 0,353 0,357 Ішкіліктің салдарынан 0,014 0,016 0,013 0,011 Нашақорлық салдарынан жарақаттанудың жиілік коэффиценті ,001 0,002 0,001 0,001 2.3 - кестенің жалғасы 2002 2003 2004 2005 Ірі және орта кәсіпорындардағы жарақаттанудың жиілік коэффиценті 1,302 1,226 1,188 1,137 Шағын және орта кәсіпорындар арасындағы жиілік коэффиценті 0,678 0,484 0,512 0,461 Мелекеттік кәсіпорындардағы жарақаттанудың жиілік коэффиценті 0,353 0,341 0,311 0,274 Жеке кәсіпорындарындағы жарақаттанудың жиілік коэфиценті 1,567 ,370 1,278 1,254 Егер 2003 жылы республика бойынша өндірісте зардап шеккендердің саны Мысалға алар болсақ, өткен 2006 жылы Шығыс Қазақсьтан өңірінде Мысалға, 2006 жылдың желтоқсан айындағы болған еңбекті қорғау 2006 жылдың 4 желтоқсан айында түнгі сағат 11-де Тасжол Сөйтіп, тексеру барысында кабель торабында тоқ желілерінде қысқа байланысу Ал сол желтоқсан айының 8-і күні ЗГОК Малеевка кенінде Өскемен қаласындағы ЖДК локамативті құрама бригадасы бос вагондарды жалғастыруда Сондай – ақ келесі бір жағдай «Қазақмырыш – Ремсервис» Міне осындай еңбектің дұрыс қорғалмауының салдарынан өткен 2006 жылдың Ал 2007 жылдың қаңтар айында 6 түрлі оқиғалар орын Осы осы жоғарыда айтылған түрлі еңбек қорғау талаптарының орындалмауы Кесте 2.4 - 2005 жылы зиянды және басқа да Барлық қызметкерлер Барлығы Өнеркәсіп Құрылыс Көлік және байланыс Денсаулық сақтау Зерттеулер Барлығы 143100 81547 13223 19921 26283 2126 Ауыр және дене еңбегімен айналысатындар 3064 2210 475 340 39 - Қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін жабдықтарда жұмыс істейтіндер 237 - 237 - - - Санитарлық-гигиеналық талаптарға сай келмейтін еңбек жағдайында жұмыс істейтіндер 40407 32066 2681 3675 1586 399 Шу мен вибрацияның жоғарғы деңгейі 15286 12044 1028 2157 43 14 МШК-дан асып түсетін жұмыс аймағындағы ауаның жоғарғы мөлшерде шаңдануы 21004 19053 1318 522 61 50 Қолайсыз температуралық режим 5371 3641 575 1109 34 12 2.4 кестенің жалғасы Ерлер Барлығы өнеркәсіп құрылыс Көлік және байланыс Денсаулық сақтау Зерттеулер Барлығы 87240 57749 11199 12875 4178 1239 Ауыр және дене еңбегімен айналысатындар 2969 2125 472 336 36 - Қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін жабдықтарда жұмыс істейтіндер 237 - Санитарлық-гигиеналық талаптарға сай келмейтін еңбек жағдайларында жұмыс істейтіндер 32631 26524 2423 3066 297 321 Шу мен вибрацияның жоғарғы деңгейі 13011 10265 985 1738 16 7 МШК-дан асып түсетін жұмыс аймағындағы ауаның жоғарғы мөлшерде шаңдануы мен газдануы 17811 16064 1171 475 53 48 Қолайсыз температуралық Режим 4652 3045 497 1099 10 1 Әйелдер Барлығы өнеркәсіп құрылыс Көлік және байланыс Денсаулық сақтау Зерттеулер Барлығы 55860 23798 2024 7046 22105 887 Ауыр және дене еңбегімен айналысатындар 95 85 3 4 3 - Қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін жабдықтарда жұмыс істейтіндер - Санитарлық-гигиеналық талаптарға сай келмейтін еңбек жағдайларында жұмыс істейтіндер 77767 542 258 609 1289 78 шу мен вибрацияның жоғарғы деңгейі 2275 1779 43 419 МШК-дан асып түсетін жұмыс аймағындағы ауаның жоғарғы мөлшерде шаңдануы мен газдануы 3193 2989 147 47 8 2 қолайсыз температуралық режим 719 596 78 10 24 11 Қазіргі уақытта еңбек ресурстары елдегі экономикалық өсуді қамтамасыз ететін 2006 жылғы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау және еңбек Мемлекеттік инспекторлардың бақылау жұмысы негізінен еңбек заңдылығының қатаң Міне сондықтан да тұрғылықты халықтар мен ұйымдар арасында ақпараттық-түсіндіру Мемлекеттік еңбек инспекторлары жыл сайынға елбасымыздың халыққа арнаған жолдауының Ақпараттық-имидждік және насихат жұмыстары Мининстрлік пен департамент жоспарының негізінде, - ҚР-да 2005-2007 жылдар аралығында әлеуметтік реформалар жүйесін; - сонымен қатар 2005-2007 жылдар аралығында еңбекті қорғау мен ҚР-ның «Еңбек қорғау» заңында болған өзгерістерге түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, Сонымен бірге, 28 сәуірде Бүкілдүниежүзілік еңбекті қорғау күніне Сондай жұмыстардың қатарына, еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін Осы айлық қарсаңында Өскемен және Семей қалаларында еңбекті қорғау Атап айтар болсақ, теміржол транспорты кәсіпорыны 2006 жылды Облыс аумағында облыс көлемінде мемлекеттік инспекторлардың ұйымдастыруымен, атап Бұқаралық ақпарат құралдарында еңбекті қорғау тақырыбында материалдар жарияланды. 2006 жылдың қаңтар-желтоқсан айлары аралығындағы жылдық ұйымдар мен мекеме Жыл бойында жүргізіген тексерулер нәтижесінде 17175 (2005 жылдың 12 Осындай тексерулер Курчатов қаласында, Бесқарағай мен Жарма, Көкпекті аудандарында Еңбек қорғау мен оның қауіпсіздігін сақтау заңнамасының сақталуын қамтамасыз Ал Үлбі металлургия зауытындағы «Еңбекті қорғау мен еңбек жағдайын Кесте 2.5 – Шығыс Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік еңбек № Көрсеткіштер 2006 жылғы 2005 Есеп кезеңі Жыл басында Есеп кезеңі Жыл басында 1 2 3 4 5 6 1 Тексерілген мекеме саны 166 2358 244 2490 2 Анықталған бұзушылықтар, барлығы, оның ішінде заңнама; еңбек туралы еңбек қорғау - еңбекпен қамтылуы 1290 530 717 43 17175 7713 9056 406 1692 752 911 29 20725 9178 11029 518 3 Берілген жазба, оның ішінде заңнамаға байланысты: еңбек туралы еңбек қорғау - еңбекпен қамтылуы 204 104 82 18 2943 1342 1392 208 318 136 165 17 3137 1394 1499 244 4 Зардап шеккендер, барлығы, оның ішінде: өлімге душар болғандар оның ішінде әйелдер 47 3 1 445 34 4 75 2 2 506 37 4 5 Топтық бақытсыз жайлар оның ішінде адамдар саны; - әйелдер Өлімге душар болғандар; - оның ішінде әйелдер 3 8 3 1 13 31 8 9 1 5 4 2 8 22 6 7 6 Салынған айыппұл/ ақшалай 59/727420 795/9158185 77/920195 784/9574488 7 Қаралған хаттар мен өтініштер, арыздар саны, барлығы заңнама негізінде; - еңбек қорғау - еңбекпен қамтылуы - еңбек туралы 181 167 8 6 1974 1688 213 73 226 195 31 - 1898 1630 242 26 2. 6 кесте- ШҚО бойынша 2006 жылғы өндіріс салалары Сәтсіз жағдайлар саны Зардап шегушілер саны Өндіріс салаларының атауы 2006 2005 2006 2005 2006 2005 барлығы әйелдер барлығы әйелдер барлығы әйелдер барлығы барлығы Облыс бойынша 427 492 445 1 Тау-кен 118 147 122 10 148 2 Көмір 2 5 2 - 5 - - - 3 Энергетика 5 22 5 2 22 4 Мұнай-газ (талдау) - 1 - - 1 - - 5 Химия - 1 - - 1 - - 6 Құрылыс 63 48 68 7 49 4 7 - 7 Машина жасау 11 14 11 1 14 1 8 Автомобиль транспорты мекемесі 20 14 20 3 14 9 Темір жол транспорты 7 4 7 2 4 1 10 Шағын кәсіпкерлікті ұйымдастыру 37 41 37 11 41 11 Коммуналды шаруашылық мекемесі 14 20 14 2 20 1 - 12 Байланыс мекемесі 7 4 7 3 4 1 13 Аграрлық секторы 42 46 42 6 49 16 14 Әлеуметтік сектор (мемлкеттік мекемелер мен ұйымдар, денсаулық сақтау, ғылым, 67 64 27 73 34 4 1 4 2 15 Т.б. 44 58 46 2 61 10 Сонымен қатар биылғы 2007 жылы жыл сайынғы өткізіліп тұратын Технологиялық тұрғыдан әлемдік деңгейге әзір шыға алмайтын «жас» мемлекеттер Жалпы алғанда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау заңнамасын бұзудың Бұл қызметкердің өмірі мен денсаулығына қатысты басымдықты, өндірістік жарақаттану Олай болса, еңбеккерлердің экономикаға қосатын үлесі олардың еңбек ету 3 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ІСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ШАРАЛАРЫН ЖЕТІЛДІРУ 3.1 Жұмыс орындарының қауіпсіздік талаптарына белгіленген ұсыныстар Жоғарыдағы талдау нәтижелеріне қарасақ, қазіргі уақытта еңбек қауіпсіздігі мен Олай болса, жұмыс орындарының қауіпсіздік талаптары мына төмендегі талаптарға - Жұмыс орындары орналастырылған ғимараттар өзінің құрылысы бойынша функционалдық - Жұмыс жабдығы оның осы түріне белгіленген қауіпсіздік нормаларына - Авариялық жолдар мен қызметкерлердің үй-жайдан шығу жолдары бос - Жұмыс сипатына қарай қызметкердің өмірі мен денсаулығына қауіп Ұйым аумағында жаяу жүргіншілер мен технологиялық көлік құралдары қауіпсіз - Қауіпті өндірістік объектілерде, яғни учаскелерде оның ішінде биіктікте, - Жұмыс уақытында жұмыс орындары орналасқан үй-жайдағы температура, табиғи - Жұмыскерлер зиянды еңбек жағдайлары бар (шаң-тозаңдалған, газдалған және - Жұмыс орындарындағы шу және тербеліс деңгейі еңбек қауіпсіздігі Егер еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы нормативтік құқықтық Еңбекті қорғауға қатысты нормалардың, стандарттардың және ережелердің талаптарына қайшы Кәсіпорындар өндірісте жапа шеккен қызметкерлердің немесе қызметкерлер қайтыс болған Өндірістегі қайғылы оқиғаның немесе кәсіптік аурудың нәтижесінде еңбекке қабілетін Қазақстан Республикасының «Еңбекті корғау туралы» заңының 18-бабы қызметкерлердің еңбекті Жеке еңбек шартының ережелері еңбекті қорғау туралы нормативтік кұқықтық Жеке еңбек шартында жұмыс орнының шынайы сипаттамасы берілуі тиіс, Зиянды және қауіпті еңбек жағдайларындағы жұмысқа қызметкерді қабылдау кезінде Еңбекті қорғауды бұзғаны үшін жауапкершілік жалпы алғанда Қазақстан Республикасының Бұл жауапкершілікті шартты түрде кәсіпорындардың, лауазымды тұлғалардың және қызметкерлердің Кәсіпорындар еңбекті қорғау талаптарын қамтамасыз етпегені үшін және еңбекті Еңбекті қорғау туралы заңдарды бұзушылықтарды қадағалау және бақылау органдары Бір жолғы жәрдемақының мөлшері ұжымдық шартпен жэне Қазақстан Республикасының өндірістегі қайғылы оқиғаның немесе кәсіптік аурудың салдарынан қайтыс қайтыс еңбектегі жарақаты немесе кәсіптік ауруы салдарынан бірінші не екінші еңбектегі жарақаты немесе кәсіптік ауруы салдарынан үшінші топ мүгедегі - еңбекке қабілеттігі толығымен жоғалды деп танылған және оған Жылдық жалақыны есептеу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкімет анықтайды. Егер қызметкер емдеу және әлеуметтік шараларды қажет етсе, кәсіпорын Еңбекті қорғау нормаларының талаптарын бұзғаны үшін кінәлі немесе қадағалау Қызметкерлер де еңбекті қорғау жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді бұзғаны Тәуелсіз елімізде әйелдердің еңбегін қорғау жалпы алғанда Қазақстан Республикасының - зиянды және қауіпті еңбек жағдайлары орын алған жұмыстарда, - басшылық әйелдердің ауыр заттарды қолмен көтеруімен және қозғалтуымен Егер затты көтеру және қозғалту кезінде зиян келуі мүмкін Ауыр заттарды қолмен көтеруімен және қозғалтуымен байланысты жұмыстарға жүкті - заңдарда әйелдердің жүкті және босанғаннан кейінгі кезіндегі еңбегін Бұл шаралар мыналарды көздейді: а) Қазақстан Республикасында «ҚР еңбек туралы» заңының 48-бабына сәйкес тартса, онда жұмыс беруші мұндай бас тартуды еңбек тәртібін ретінде қарастырып, ол әйелге қатысты тәртіптік әсер ету шараларын қолдана алмайды. ә) Қазақстан Республикасы «ҚР еңбек туралы» заңының 17-бабына сәйкес б) әйелдерге жүктілігі мен босануы бойынша босанғанға дейін ұзақтығы Есептеу жиынтықтап жүргізіледі және демалыс әйелдің ұйымда жұмыста істеу Заңдарда босануға қатысты белгіленген ерекше жеңілдіктер балаларды асырап алған Осыған сәйкес жаңа туған нәрестелерді тікелей перзентханадан асырап алған берушінің қаражаты есебінен оған осы кезеңге жәрдемақы төленеді; в) жүктілігі мен босануы бойынша демалыстан басқа әйелге оның Қосымша демалыс уақыты ішінде оның жұмыс орны (қызметі) сақталады. Бұл демалыстың сәби бір жарым жасқа толғанға дейін кез Жалпы алғанда 18 жасқа толмаған тұлғалар үшін жұмыс уақытына, Олай болса, 18 жасқа толмаған тұлғалардың еңбегін қорғауға қатысты ауыр дене жұмыстарына және зиянды немесе қауіпті еңбек жағдайларына Біздің елімізде жастарды жұмысқа алу шектелген. Қазақстан Республикасының «Еңбек Басшылық мұндай жұмыстарда жүктерді тасымалдау үшін механикаландыру және автоматтандыру Еңбекті қорғау туралы заңдарды бұзушылықтарды қадағалау және бақылау органдары Кәсіпорындардағы еңбекті қорғау талаптарына жауап бермейтін жаңа техниканы, технологияларды, Еңбекті корғау талаптары мен нормаларын бұза отырып, жаңа технологиялар Егер бұлар еңбекті қорғауға қатысты нормалардың, стандарттардың және ережелердің Кәсіпорынның мұңдай қызметтің нәтижесінде тапқан пайдасы еңбекті қорғау қорына Кәсіпорындар өндірісте жапа шеккен қызметкерлердің немесе қызметкерлер қайтыс болған Өндірістегі кайғылы оқиғаның немесе кәсіптік аурудың нәтижесінде еңбекке қабілетін Сонымен, мемлекет 18 жаска толмаған тұлғалар үшін еңбек жеңілдіктерін Сонымен қатар, барлық әйелдер және 18 жасқа толмаған тұлғалар Қазіргі уақытта еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау төңірегінде қалыптасқан Осы мақсатта "Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы" жаңа Халықаралық еңбек қауіпсіздігі стандарттарын сақтау үшін Еңбек қауіпсіздігі мен Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мамандардың көкейінде жүрген Олай болса, кез келген уақытта қандай мекеме немесе ұйым 3.2 Еңбекті қорғау және өндіріс мәдениеті 25 сәуірді Дүниежүзілік еңбекті қорғау күні деп жариялау – Бұл - әлемнің көптеген елдерінде өндірісте зардап шеккен еңбекшілер Халықаралық еңбек ұйымының мәліметтеріне қарағанда, әлемде жыл сайын миллиондаған Өкінішке қарай, мұндай шығындарға біздің ел де тап болып Мұндай жағдай, ең алдымен, жұмыс берушілердің еңбек қауіпсіздігі мен Қауіпсіз және салауатты еңбек жағдайлары көп ретте техникалық тұрғыдан Алайда еңбек инспекциясы жүргізетін тексерістер еліміздің көптеген кәсіпорындарында қолданылатын Бұл тұрғыда аса үлкен алаңдаушылықты тау-кен металлургиясы саласының кәсіпорындары Сондықтан, жұмыскерлердің еңбек қызметі процесіндегі қауіпсіздігін және еңбегін қорғауға Ағымдағы жылы талқылауды және практикалық шараларды қолдануды қажет ететін Еңбекті қорғау мәдениетіне барлық деңгейлерде трипартизм қағидаттары негізінде жұмыскерлердің Тәжірибе көрсетіп отырғандай, жоғары деңгейдегі еңбек қауіпсіздігі мәдениетінің пайдасы Қазақстан Республикасының Үкіметі тарапынан еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғауды ғылыми тұрғыдан қамтамасыз етуді Өткен жылдың желтоқсан айында Қазақстан Республикасының Үкіметі Парламенттің қарауына Бағдарламаның мақсаты қызметкерлердің қауіпсіз еңбек жағдайларына құқықтарын қамтамасыз ету Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде өндірістегі зиянды және қауіпті факторлар Қазір республиканың бірқатар кәсіпорындары еңбек қауіпсіздігінің халықаралық сертификаттарын алды, Еңбек қауіпсіздігінің, орындалатын жұмыстың зияндылығының, ауырлығының және қауырттылығының жай-күйін Қорыта айтқанда, жоғарыда аталған маңызды жалпы мемлекеттік проблемалардың, республика 4 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЗАҢНАМАСЫНЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ ЖАЙЫ 4.1 «Тенгизшевройл» - қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны «Тенгизшевройл» жауапкершілігі шектеулі серіктестігін қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны «Тенгизшевройл» ЖШС бизнесінің бүгінгі жағдайы, оның жұмысының қарқынды дамуы Осы кезендегі өндіріс пен кәсіптің техникалық жетілуінің, мұнай дайындау 2005 жылдың 27 қазанында «Тенгизшевройлдың» ұжымы соңғы бір жарым ТШО басшылығы қауіпсіздік техникасы, еңбекті қорғау және қоршаған ортаны ТШО Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі департамент, Мемсанэпид ТШО-дың барлық қызметкерлері тиісті пәндер бойынша емтихан тапсы-ру арқылы мердігерлік ұйымдардағы еңбекті қорғаудың және қоршаған ортаның сапасын тұрақты ТШО-да қауіпсіз еңбекпен қамтамасыз ету бойынша бағдарламаны енгізу мысалдарының ТШО өндірісті оңтайландырудың (ӨО) күнделікті шешімдерді қабылдау құралы ретінде - ешкім зардап шекпеуі керек; - іске кірісер алдында, ойлан; - жұмысты қауіпсіз орында, не оны мүлдем орындама; - жұмысты қауіпсіз орындауға әрдайым уақыт табылады; - күмәнің болса, анықта (сұра). Әрбір өндірістік учаскеде қауіпсіз іс-қимыл бағдарламасы бойынша же-текші комитет Барлық комитеттермен қадағалау негізінде, аи сайын «Өзекті тақырып» әзірленеді. ТШО-дағы қауіпсіздік техникасының жүйесі үнемі жетілдіріліп отырады. Жарақат немесе - қапталдағы қалқандары бар қорғану көзілдіріктері; - каскалар; - беруштер; - қорғану аяқ киімдері; - апат респираторы. ТШО-да кез келген апатты жағдайға іс-шаралар жоспары әзірленген. Олардың Компанияда ауа-райы жағдайына байланысты жолдарда жылдамдықты шектеу бойынша қатаң ТШО-да қауіпсіздік техникасы бойынша материалдық ынталандыру бағдарламасы әрекет етеді. ТШО басшылығы, ҚТ мен жұмыстарды қауіпсіз жүргізу бойынша алға Алдымен, кадрларымыздың әлеуетін ашуға бағытталған ТШО-дағы әр түрлі бағдарламалар Біріншіден, ТШО-да, шетел тілін меңгеру курстары, компьютерлік курстар, техникалық Осындай бағдарламалармен қатар, ТШО қызметкерлерінің өз кәсіби қабілеттіліктерін жетілдіру, Болашақ кадрларды құру мақсатында «Қырандар» бағдарламасы да маңызсыз емес, Екіншіден, біздің жұмысшыларымыздың әлеуетін арттыру мәселесінде Кадрларды Дамыту жөніндегі Қазіргі таңда ТШО-да кәсіпорын басшылығы мен негізгі: өндіріс, маркетинг Бүгінде, Қазақстандық және ТМД-ның кейбір елдерінен, АҚШ, Ұлыбританиялық, барлығы Атырау және Республиканың жақын маңдағы облыстарынан білікті мамандарды жұмысқа 2005 жылдың екінші жартысынан Адам Ресурстарын Басқару департаментіміз, ТШО ТШО Қазақстандағы бәсекеге қабілетті ұстанымын сақтау бойынша ауқымды жұмыстар Ұқсас кәсіпорындар бойынша жиналған салыстырмалы деректер және кәсіпорынның қаржылық Тек осы жылы ғана, ТШО қызметкерінің өтемақы пакетін көтеру Еңбек ұжымын басқару әдісінде еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы мен Еңбек демалысын алған кезде сауықтыру жәрдемақыларын төлеу бойынша жаңа Соңғы жылдары ТШО кентіндегі стационарлық клиника мен зауыттағы жедел Бұлар қызметкерлердің жыл сайынғы медициналық тексерілуін 2004 жылдың қорытындысы ТШО медициналық орталығы, бүгінде, нақты ультра дыбыстық, рент-генологиялық және Біз жарақат болған жағдайда жедел көмек көрсетуге әрдайым дайын-быз. Өзінің қызмет бағыты бойынша өндіріс қауіпсіз болмағандықтан, адамдардың денсаулығы Компанияның қызмет еткен жылдарында өндірістің объектілеріндегі оң өзгерістер анық Біздің қызметкерлеріміз белсенді түрде спортпен шұғылданады. Кәсіпорында ауқымды мәдени ТШО басшылығы тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін өз қызметкерлеріне Бұл бағдарлама үнемі жетілу үстінде. Өмірдің әлеуметтік, материалдық жақтарын Біз барлық қызметкерлерімізді, олардың мәдениетін, жұмысқа қосқан үлесін құрметтейміз Тенгизшевройл Атырау облысы халқының экологиялық білімін тереңдетуге қатысуды мақсат Мұндай тыңдалымдарға барлық мүдделі тұлғалар мен Атырау қаласы мен Экологиялық тақырыптағы тағы бір мысал ретінде Халықаралық Жер күнінің Бұл кездесулер мектеп оқушыларының мұнай кен орындарын іздеу, бұрғылау Қазақстан жұртшылығының құрметіне ие болу Тенгизшевройл үшін аса маңызды, сондықтан қоршаған ортаны қорғау, қауіпсіздік техникасы мен қызметкерлердің денсаулығын сақтау мәселелері бойынша жұртшылықпен әңгіме әлі де жалғасын таппақ. 4.2 Өскемен «ТМК» АҚ-ның аймақтық өнеркәсіп қауіпсіздігі мен қоршаған орта менеджментінің жүйесі «Еңбекті қорғау туралы» және «Қоршаған ортаны қорғау туралы» заңдардың 1997 жылы Қазақстан Республикасында бірінші рет өнеркәсіптік ақаба суларды 1998 жылы «Өскемен титан-магний комбинатының» жерүсті Су айналымы жүйесін пайдалану нәтижесінде қайтарымды судың өндірістік қажеттілікке 2002 жылы облыс кәсіпорындарының біріншісі болып «Өскемен титан-магний комбинатында» «Өскемен титан-магний комбинаты» бес жыл қатарынан кен-металлургиялық кешенінің кәсіпорындары Комбинат бақылау, ақпаратты жинақтау, талдау және жеткізу, дер кезінде ҚОРЫТЫНДЫ Халықаралық еңбек ұйымының ұсынысы бойынша халықаралық қоғамдастық 28 сәуірде Халықаралық еңбек ұйымының деректері бойынша әлемде жыл сайын 270 Олай болса, қорытындылай келе айтар болсақ, еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз Статистикалық мәліметтерден көріп отырғанымыздай өндірістік жарақаттану деңгейі төмендеп келеді. Алайда, қолданылып жатқан шараларға қарамастан, өндірістік жарақаттардың саны мен Әсіресе, тау-кен металлургия кәсіпорындарындағы және құрылыс саласындағы жағдай ерекше Олай болса, қауіпсіздік талаптарын қамтамасыз етуді бақылау міндеті жүктелген Еңбекті қорғаудың тиімді жүйесін құру жөніндегі аса перспективалы және ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІ3ІМІ 1 Ажинурина Д. Еңбек ету бостандығы және оны 2 Азтаев Б. Государственная инспекция труда// Правовой вестник.- 2002. -С.2 3 Армстронг М. Практика управления человеческими ресурсами / Пер. под ред. С. К. Мордовина.- 8-е изд.- СПб.: Питер, - 2005. - 28 сәуір. -Б. 3 4 Аттестация рабочих труда.Практикум.-2000.-№.-С.5-19 5 Ахметов А. Еңбек құқығы: оқулық / А. әдебиеті, 2005.- 406 б.Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету - өзекті Заман-Қазақстан. – 2006. – 28 сәуір. – Б. 6 6 Ашитов Б. Об объекте нарушения правил охраны труда Фемида.- 2006. – N9.-0. 7-83. Көш көлікті болсын//Егемен Қазақстан. 7 Аяғанова А. Некоторые правовые аспекты охраны труда в трудового права [Текст] / Аяганова А.// Фемида.- 2007. – 8 Әлеуметтік қолдау - айрықша міндет// Тарбағатай нұры.- 2004. 9 Гайнуллина Ф. Защита прав органами государственной власти// Человек и труд.- 1995.-№10.-С.56-60 10 Гигиена труда: Гигиенические критерии оценки и классификация условий труда по показателям вредности и среды, тяжести и напряженности трудового процесса. Руководство Р 2.2.755-99//Охрана 11 Дорош Е. Еңбек қатынасындағы өзгерістер// Заң газеті.- 2005. 3 12 Закон РК «О безопасности и охране труда»// Казахстанская - 28 февр. 13 Калашников А.Н. За законодательных и иных нормативных и правовых актов по охране Правовой вестник.- 2004. - N 8. - С. 13 14 Карагусова Г. (мин.труда и соцзащит). охраной трудой на национальном уровне – настоятельное требование времени:Доклад 15 Карелов В. По проблемам производства и охраны труда: произв.травматизме на предпр.обл.] // Рудный Алтай.- 1998.-24 марта 16 Карелов В. Тудиться без опасности// Рудный Алтай,- 2003. 17 Карменов К. К. Разработка демпфирующих рессорно-пружинных сталей для уменьшения производственного шума в источнике возникновения [Текст]: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата технических наук / К. К. Карменов.- Алматы, 2007.- 21с. 18 Клиновицкая В. Безопасный труд, долголетие: [Об охране труда на предприятиях города]// Устинка.- 2001.-15 июня- С. 4 19 Конанбаев Н. Погибнуть на работе: предпр.обл.в 1997г.]// Рудный Алтай.-1998.-20 янв. 20 Коржова Н. Государственная политика в области охраны труда// труда.- 1999.-Ш.-С.З-8 21 Косарев А. Охрана труда в условиях рынка// Советы сент. 22 Кузнецов Г. Кого же охраняет Закон «Об охране правда.- 1997.-4сент. 23 Қазақстан Республикасының Конституциясы = Конституция Республики Казахстан.- Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 180 б. 24 Қазақстан тәуелсіздік жылдарында [Мәтін]: ақпараттық талдау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі; А. Б. 25 Қарақұсова Г. Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету - өзекті Қазақстан.- 2004. - 28 сәуір. – Б. 3 26 Лисьева С. Трудиться, чтобы не повредиться, или вернуться живым: [Об охране труда и производственном травматизме на предприятиях области]// Деловой Усть-Каменогорск - 2000.-М5.-С.20-21 27 Манохина О.В. Условия труда на предприятиях ВКО// Статистический пресс-бюллетень.- 2002. - N 2. - С. 163-170 28 Минченко В. Кого защищает инспектор труда?: [О деятельности инспекторов труда] // Рудный Алтай.- 2002.-23 фев.-С.б 29 Мұқатай Ж. Мақсат-өндірістік жарақатқа жол бермеу // Дидар.- 19қаңтар.-б.2 30 Охрана труда// Юрист (Казахстан).- 2002. - N 3. 31 Охрана труда и техника безопасности субъектовРеспублики Казахстан /Сост. В.И. Скала.- Алматы, 2002.-276 с. 32 Охрану труда – на должный уровень// Рауан – февр.). – С. 1 33 Өскемен Титан-Магний комбинаты = АО Усть-Каменогорский Титано- Магниевый комбинат [Мәтін]: 1965-2005.- Өскемен: УК ТМК, 2005.- 45 суретті 34 Сейсебаев К. К. Безопасность рудных шахт: [учебное пособие] К. К.- Усть-Каменогорск: [б. и.], 2006.-160 с: ил. 35 Тоқпатаев У. Еңбекті қорғау және оның қауіпсіздігі – мәселесі// Дидар.- 2003. – 17 мамыр . – Б. 36 Үншібаев Т. Еңбекті қорғау-ортақ мәселе// Заң және заман.- Б.123-126 37 Шевченко В. Новое экологическое - 2003. - 8 июля. - С. 2 ҚОСЫМША А Кесте А - ҚР-сы еңбек және тұрғындарға әлеуметтік көмек № п/п Көрсеткіш 2006 ж. 2005 ж. Есеп кезеңі Жыл басында Есеп кезеңі Жыл Мемлекеттік еңбек инспекциясының саны 41 40 Бақылауға алынған мекеме саны 22546 21725 Тексеру жүргізу тағайындалған аткілерді тіркеу саны 1395 1194 Тексерілгендердің саны 2358 2490 Сонымен бірге числе: Жоспар бойынша 958 964 Комплексті 52 124 Жоспардан тыс 1348 1402 Тіркелмей тексерілгендердің саны 963 1296 Сонымен бірге Бюджетті мекемелерде 13 235 Құқық қорғау органдарының қатысуымен 144 122 Шаруашылық субъектілерінің қатысуымен 574 665 Өзге де тексерулер 232 284 Анықталды/ бұзушылық түзетілді анықталды түзетілді анықталды түзетілді 17175 15982 20725 19360 Сонымен бірге Еңбек туралы заңнама: 7713 7251 9178 8723 Жеке еңбек шартын жасамай қызметкер еңбегін пайдалану саны(факт бойынша 363/ 780 363/ 780 597/ 1071 597/ 1071 Жеке еңбек шартын мазмұнына сәйкессіздігі 2410 2308 2985 2859 Заңсыз жеке еңбек шартын бұзу 108 104 68 62 Еңбек уақытының нормасы (нормадан тыс) 1276 1196 1443 1364 Еңбек демалысына шығу кезеңі 757 699 1022 954 Еңбекақыны төлеу 1189 1106 1431 1364 Тәртіпбұзушылық мөлшері 316 314 381 375 Ұжымдық шарт жағдайы 186 170 230 222 өзге де 1108 991 1021 943 Еңбекті қорғау заңнамасы, сонымен бірге: 9056 8332 11029 10182 Еңбекті қорғау қызметіне жауапты адамды тағайындау 476 454 831 782 Еңбекті қорғау мен техникак қауіпсіздігін қамтамасыз етудің құқықтық-нормативтік актілерімен 1368 1290 1576 1496 Қызметкерді еңбекті қорғауға даярлау мен оқыту 1510 1434 1746 1668 Медициналық тексерулер жүргізу 427 405 469 433 Қауіпсіз еңбек жағдайын қамтамасыз ету 2563 2415 3289 3085 Ұжымды арнайы киіммен қамтамасыз ету 1045 903 1198 1095 18 жасқа толмаған жасөспірімдер мен әйелдердің еңбегін қорғау 2 2 15 14 А кестенің жалғасы Кәсіпорындарда болған сәтсіз жағдайларды дер кезінде айқындау мен тексеру 43 41 61 61 т.б. 1622 1388 1844 1548 Еңбекпен қамту заңнамасы 406 399 518 483 Еңбек мигранттарын тартудың заңға қайшы мәселелері, кездескен жайлар саны 25/66 25/66 49/ 64 49/ 64 Еңбек күшін пайдалануда ерекше жағдайдың жасалуы 4 4 1 - т.б. 377 370 468 434 Жазылуларды беру 2943 3137 Сонымен бірге Еңбек туралы заңнама 1343 1394 Еңбекті қорғау заңнамасы 1382 1499 Еңбекпен қамтамасыз ету заңнамасы 208 244 Тоқтатылған жұмыс 293 428 Станок, машиндер мен құралдар 292 407 өндіріс объектілері 1 21 Босатылған лауазымды адамдардың саны 71 62 Құқыққорғау органдарына жіберілген істер саны 185 176 Қозғалған қылмыстық істердің саны 9 17 Сонымен бірге том числе: Еңбек туралы заңнама 0 - Еңбекті қорғау заңнамасы 9 17 Еңбекпен қамтамасыз ету заңнамасы 0 - Әкімшілік жауаптылық 795 784 Сонымен бірге том числе: Еңбек туралы заңнама 559 396 Еңбекті қорғау заңнамасы 191 345 Еңбекпен қамтамасыз ету заңнамасы 45 43 Салынған айыппұл 9158185 9574488 Салынған айыппұл 8060735 8483869 Сонымен біргев том числе: Еңбек туралы заңнама 3747375 4200788 Еңбекті қорғау заңнамасы 3698750 3257705 Еңбекпен қамтамасыз ету заңнамасы 614610 1044796 Қолдануға берілген өндіріс объектілерінің саны 52 51 Түскен арыздар мен өтініштің саны /Жауап берілді 1974 1974 1898 1898 в том числе: Еңбек туралы заңнама 1688 1688 1630 1630 Еңбекті қорғау заңнамасы 213 213 242 242 Еңбекпен қамтамасыз ету заңнамасы 73 73 26 26 Мекеме басшыларына ұйымдастырылған семинерлар саны 476 516 БАҚ- да жариялануы 157 161 Даярланған әдістемелік ұсыныстар 9 25 Қайтарылған актілердің саны 7 8 Оның ішінен жазылғаны 1 1 ҚОСЫМША Б Кесте Б - Өндіріс жарақаттарының жағдайы туралы 2006 желтоқсан айларындағы есебі № Көрсеткіштер 2006 ж. 2005 ж. Есеп кезеңі Жыл басынан Есеп кезеңі Жыл басынан 1. Мекемеде жұмыс істеушілер саны 548135 592456 Оның ішінде әйелдер 211088 221184 2. Аса қауіпті және қатерлі еңбек жағдайында еңбек етушілер 69512 65830 Оның ішінде әйелдер 23477 22465 3. Мекемелерде болған сәтсіз жағдайлар 427 492 Оның ішінде әйелдер 13 8 4. Зардап шеккендер 445 506 Оның ішінде әйелдер 76 110 5 Өлімге душар болған адамдар саны 34 37 Оның ішінде әйелдер 4 4 6. Ауыр зардап шеккендер саны 45 50 Оның ішінде әйелдер 6 2 7. Топтық сәтсіз жағдайға душар болғандар саны 31 22 Өлімге душар болғандар саны 9 7 8 Топтық сәтсіз жағдайға душар болған әйелдер 8 6 Өлімге душар болғандар саны 1 2 9 Кәсіптік ауруға шалдыққандар саны (бірінші рет айқындалғандар) 200 155 10 15- 25 жасқа дейінгілер 88 84 26 -45 жасқа дейінгілер 207 237 46-63 жасқа дейінгілер 150 185 11 Мемлекеттік еңбек инспекторларының тексерілуімен айқындалған сәтсіз жайлар 190 172 Соның ішінде азаматтардан түскен 9 21 12 1000 жұмыс істеушілерге шаққандағы сәтсіз жайлар 0,76 0,85 13 1000 жұмыс уақытында өлімге душар болушылар 0,058 0,062 14 Түрлі оқиғалардан зардап шекшеккендер саны 31 50 15 Биіктен құлау 80 84 16 Технологиялық процестердің бұзылуы 56 106 17 Ғимараттардың бұзылуы 5 4 18 Жер мен тау жұмыстарын жүргізуде құлау 24 31 Б кестенің жалғасы 19 Сосудтар мен трубалардың қысымның салдарына 3 5 20 Өндіріс құрал-жабдықтарының жарақаттануы 5 11 21 Электр тоқтарының әсері 8 10 22 Ғимараттағы өрттер - 3 23 Тірі организмге әсері 1 2 24 Зиянды заттардың әсері 6 9 25 Температураның әсері 10 14 26 Қрақшылық 11 15 27 Т.б. 205 162 28 Бақытсыз жағдайлар Көлік құралдарының нұсқауларын сақтау 28 43 29 Бұзылған машина, механизмдер мен құрал-жабдықтарды жұмысқа пайдалану 17 23 30 Техника қауіпсіздігіне жауапты қызметкердің болмауы 9 24 31 Қауіпсіз еңбек ету шараларыны оқытудың нашарлығы 78 100 32 Жеке қорғану құралдарын пайдаланбау мен олардың болмауы 26 36 33 Қатерлі жағдайда жұмыс жүргізу 12 25 34 Еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін сақтауда бақылаудың жоқтығы 15 21 35 Өндірістің жұмысын жеткілікті ұйымдастырмау 83 89 36 Істелетін жұмыстың жоспарының жобасының болмауы мен технология және бағыттың, 7 4 37 Технологиялық процесстердің жеткіліксіздігі 7 7 38 Ғиматтар мен аулалардың қанағаттанарлықсыз техникалық жағдайы 1 1 66 70