Махамбет Өтемісұлы және XIX ғасырдағы Кіші жүз көтерілістері: отаршылдыққа қарсы күрес

Жоспары: І. Кіріспе бөлім: 1. Отарлаудың басталып, көрген азаптары. Жоғары тап өкілдерінің қырғынға ұшыратуы. ІІ. Негізгі бөлім: Махамбет өмірбаяны, оның « Исатай – басшы, Мен Сырым бастаған көтеріліс Жоламан Тіленшіұлы- Кіші жүз ІІІ. Қорытынды бөлім: Тәуелсіздік үшін күрескендер. Махамбет Өтемісұлы (1804-1846) Өтемісұлы Махамбет-қазақтың әйгілі ақыны, күйші-композиторы, Махамбет өзінің барша Махамбет Ресей отаршылдығының Махамбет-көшпелілер өркениетінің осынау үрдісін кең аяда Махамбет өмірбаяны мен Осы кезге дейін Махамбетті 1839 ж өзі келіп, Ковалевский Совет өкіметі кезінде бейнесін, бойында да бастың (парсы) Нәдірше Исатай жұртты ақылымен Отарлаудың басталып, Бұл тақырыпты жазу жоспарды бірден енгізіп орындау Қыпшақ даласында ХҮІІІ-ғ.жойылып,елде жаңаша-салалық функционалдық басқару Кіші жүзде хан басқару жүйесін Сырым Кіші жүз 19 ғасыр басында Ресейге Ресейге қосу шараларын жүргізіп,Табын,Шекті,Жағалбайлы т.б. рулар Бұл шараны үкіметке К.Нессельроде министр В.Чернышев,Е.Конкрин,Сперанский Уральскийден Оңтүстікке ысырылды.1834 жыл «шекараны «Бұл шара,- дейді Перовский одан әрі-көптен Революцияға дейінгі кей Тіпті бас штаб Сонымен Тройцк-Орск-Орынбор-Елек арасында күшпен көшіріп, көп Ішкі тараптың батысы-Астахань Сырт қыраты «Үлкен Міне, осы Қарасу – Бұл озбырлық қазақ Орал, орынбор казак көп жерлерді иеленген. Жер тұрпаты Шабындық 9870 десятина 960 десятина Орман 979 десятина Шаруаға жарамсыз жерлер, қырлық 29886 иеленген 2500 десятина иеленген өзендер, үйірімдер,көлдер 5 десятина Тұзды көлдер 40256 десятина 36524 Батпақты, қамысты аумақ 103932 десятина 75656 Балықшылар үйлері,құрылыстар 20 десятина 15 десятина барлығы 185960 десятина 114640 десятина Помещиктер Орал әскері әскери линиядан қашықта Патша өкіметі бұндай Кейде бағынбаған, не Қазақ ауылдарынан пайда өздерінің иесіз қалған 1828-1829 ж Ішкі әр қостан бір Орынбор, Орал казак Сонымен ХІХ ғ Кіші солтүстігінде, Сары, Қара Махамбет – күрескер. 1838 ж. 12 шілдеде Оны іздегенімен ешкім Жолы болмаған батыр « ...Алақандай нарында, Ата менен ана Қарындас халқым көп Қатын менен бала Жалғыз ұлым Махмұт Бекетай құмның ішінде Жалғыз қалған ол да деген. Тағыда жанұясын, жолдастарын Атақты батыр туралы Махамбет өз жеке Махамбет, оның заманы ...Еділдің бойы ен Ел қондырсам деп Жағалай жатқан сол Мал толтырсам деп Исатай Тайманұлы (1791-1838) Тайманұлы Исатай (1791-1838)-1836-38 жылдары Ел ісіне ерте Ол өлгеннен кейін оның Күн санап ел Бұл кезде Қазақ Осы кезде Жәңгір Осыдан кейін Каспий жағалауындағы қамтиды. 1837 жылдың Қараша айында Тастөбе Аман қалған жігіттермен Сырым Датұлы (1712-1802) Датұлы Сырым Ресей 1738 жылы Сырым бейқам Түрмеден босағаннан кейін Міне, осы кезде, яғни 1785 жылдың күзінде Хан тағынан Нұралы 1797 жылы көтерілісшілердің Ел арасына атағы Датұлы Сырым батыр – Сырым 20 жасында Сырым - алдында хан, ХІХ ғасырдағы орыс Кіші жүз қазақтары жағынан патшаның қарулы - 1774 жылдардағы Пугачев көтерілісіне Кіші жүз жылы қалың бұқара отарлығына қарсы көтеріліс Патша үкіметі Сырымның Әрине, патша үкіметі Бұл жылдарда (1785-1795 жылдар Хан мен патша астыртын азғырып, Бірақ Сырым бастаған Сөзіне ертен бірнеше жылдардың шамасында сол Айшуақ хан мен Сырым қазақ халқының Тіленшіұлы Тіленшіұлы Жоламан бастаған бастап 29 бекініс Қорытынды. Махамбет Өтемісұлы, Исатай Қолданылған әдебиеттер. 1. Қазақ тарихы 2. И. 3. Елтұтқа 4. Қазақстан 5. Ч. Мусин