Конфуций, Әл-Фараби және Абай философиясындағы жан-жақты жетілген адам мәселесі

 ЖОСПАР Кіріспе 2 1. Конфуций философиясындағы «цзюнь-цзы» /қайырымды адам/ 2. Әл-Фараби дүниетанымындағы адам мәселесі 7 3. Абай философиясындағы «толық адам» ілімі Қолданылған әдебиеттер 14 Кіріспе Жан-жақты жетілген адам мәселесі бүгінгі Ежелгі Қытай философиясында да “жан-жақты жетілген Ұлттық қазақ философиясында осы мәселе жалпы Отандық философияда жан-жақты жетілген адам ілімін «Жан-жақты дамыған адам» 1. Конфуций философиясындағы «цзюнь-цзы» /қайырымды адам/ Жеке адамның мән-маңызы Батыс пен Шығыс Ежелгі Қытай ойшылдары сияқты Конфуцийді де Алғашқы кезендегі конфуцийшілдер әлеуметтік мәселелерді экономикалық Конфуций осыған орай жалпы қытай қоғамын, 1.Цзюнь-цзы (қайырымды адам) 2.Сяо жэнь (сөзбе-сөз аударсақ «кішкентай адам», 3.Жэнь (адам) Цзюнь-цзы және Сяо жэнь – бұл Сяо жэнь - өзіне әрі этикалық, Жэнь термині - әдеттегі қарапайым адамдарды Конфуций іліміндегі адам – бұл жанұя Үлкен әріпті Адам, яғни цзюнь-цзы болу, Егер біз Конфуций іліміндегі ең маңызды «Жэнь» ұғымға жан-жақты. «Жэньге» иелерге бұл Қайырымды адам жэньсіз бола алмайды, егер Конфуций бойынша адамның кемелденуінің мақсаты, адам Конфуций іліміндегі цзюнь – цзыға қарсы Сяо жэнь ұғымы этикалық категория ретінде Сонымен, Конфуцийдің адам жайындағы пікірлерін қорытындылай Адам табиғаттың тамаша туындысы 2. Әл-Фараби дүниетанымындағы адам мәселесі. Тарихи түп-тамырларымызға шегінер болсақ Шығыс философиясы Адамды ай астындағы әлем дамуының жоғарғы Әл-Фараби адамзат болмысының жекеше қырларын қарастырада Әл-Фараби өзі өмір сүрген тарихи дәуірде Қоғам мен адам мәселесіндегі Фарабидің идеялық Фараби адамға ең үлкен игілік адамзат Саналы қабілет – адамның табиғи қасиеті, Таным объектісі таным субъектісіне қарағанда алғашқылық Қайырымдылыққа үйренуге бола ма? Фараби үшін Фараби дүниетанымы өзінің барлық рационалистік Әл-Фараби жаңа мәдени жағдайда Алла мәселесін Мутазилиттерін (Васил ибн Ата, әл-Джахиз, әл-Наззам, Дін – философиядан шыққан нәтиже ретінде Әл-Фараби «ақиқат діннің» қажеттілігі туралы үнемі Дін өкілдері жақтаушылар, дін туралы сөз Ақыл-ой маңызын жоққа шығаратын теологтарға қарсы Ал екіншілері, - өздерінің діні олар Теология тақырыбы, құдайлар мәселесі мен оған Осыған орай, әл-Фарабиді дәйекті материалист, оның Әл-Фараби философиялық жүйесінің негізінде үш басты «Адам-бол!» (Қазақ философиясындағы адам мәселесі) 3. Абай философиясындағы «толық адам» ілімі Абай - ұлы философ, ойшыл. Оның Абайдың пікірінше, жәуанмәрт, яғни жан-жақты жетілген Сонымен, шындықты Абай әділетілік, ізгілікті қайырымдылық, Абай мәңгілік мәселесін діни тұрғыдан емес, Алла шексіз, оны танып білуге ұмтылған Абай жан-жақты жетілген адам идеасын «махаббат Абай кейбір мәселелерді шешуге байланысты суфизм Ал кейбір мәселелерді қарастырғанда суфизмді тек Абайды «толық адам» ілімі – адам, Қолданылған әдебиеттер «Философия», Алматы, Рауан, 1991 жыл «Философия», Д.Кішібеков, Ұ.Сыдықов, Алматы, 2002 жыл Лунь юй.Чжун го чжэ сюе ши А.Я.Папов Ян Чжу-вольнодумец древнего Китая.Советское Востоковедения,1940 В.Я.Сидихметов Китай. Страницы прошлого Лунь юй.Чжун го чже сюе ши Әл-Фараби. Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы Әл-Фараби.Философиялық трактаттар.Алматы,1973.206-207-бб Абай.Қара сөз.Поэмалар. А.,1993,91 б Абайдың дүниетанымы мен философиясы а.,1995.95 б. Сол жерде,77 б 14