Валюта айырбастау пункті үшін ақпараттық жүйе: мәліметтер базасын жобалау және жүзеге асыру

АЖО Валюта айырбастау пункті Жоспар Кіріспе......................................................................................................2 Негізгі бөлім 1. Есептің қойылымы (мақсаты, шарты)...................................................3 2. Мәліметтер базасын басқару жүйесі.....................................................3 3. Мәліметтер базасын құру техникасы....................................................5 4. Database Desktop көмегiмен кесте құру.................................................6 5. Кіру құжаты (формасы, атауы)…………..............……………........... .8 6. Кесте қасиетiн анықтау...........................................................................9 7. Өрiстердi (поле) беру............................................................................12 8. dBase және Paradox форматының кестелері........................................14 9. BDE Administrator-да мәлiметтер қоры драйверлерiн аттарын құру және көру........................................................................14 10. Мәлiметтер қорымен жұмыс жасайтын жобалар 11. Программалық жабдықтау..................................................................17 Қорытынды.......................................................................... Әдебиеттер тізімі.................................................................. Терминологиялық сөздер.................................................. Листинг......................................................................... Кіріспе Ақпараттық жүйелер (АЖ) – экономикалық объектіні экономикалық ақпараттың негізгі құрамдық өлшем бірлігін мәліметтерді үлгілік (модельдік) өңдеу мен есеп уақытқа қарай – экономикалық есептер мен уақытша іс тәртібімен ұйымдастыру құрылымына басқарылатын Қазіргі уақытта әр түрлі мақсатта қолданылатын басқару объектісінің сипатымен; АЖ–ны тұрғызу мен жұмыс істетудің жинақталған басқару және басқарылушы жүйелерінің құрылымымен; мәліметтерді жинауда, өткізіп беруде және өндеуде АЖ–ны басқару объектісінің жетекшілік тұрғысымен және АЖ – бұл ақпараттық жүйелер Мұндағы АЖ жобасы – бұл АЖ-ны Ал, АЕЖ - деп ақпараттық жүйелер АЖ-ның келесi есебi – шешiмдердi қабылдау Оның негiзгi есебi АЖ-ның үлкен көлемдегi жүйенiң iшiнде және сыртында болып жатқандар шешiмдер ережесi туралы ақпаратпен жабдыктау (нұсқаулар, шешiмдердi қабылдауға, қолдануға болатындай объектiнiң ортасы басқарылатын кезеңдер барысын бақылау және басқарылатын шешiм қабылдау үшiн өңделген мәлiметтерден керектi шешiмдi қабылдау үшiн әкiмшiлiк және себептiк қабылданған шешiмдердiң орындалуын бақылау. Негізгі бөлім Есептің қойылымы (мақсаты, шарты) Бұл курстық жұмыстың программасының мақсаты – Мәліметтер базасын басқару жүйесі Мәліметтер базасы (МБ) - бірыңғай автоматтандырылған Мәліметтер базасын басқару теориясы жеке пән Пәндік облыс деп басқару саласын ұйымдастыру Объект дегеніміз - мәліметтер базасында мәлімет Объектілер класы деп - бірыңғай жинақталған Атрибут – бұл объектілер қасиетінің ақпараттық Атрибут немесе атрибуттар тобы - бұл Мәліметтер жазбасы – мәліметтердің байланысқан элементтерінің Бастапқы кілт – объектінің әр данасын Мәліметтерді базада сақтау тәртібі бірнеше жалпы .Тұтастық және мәліметтердің қайшы келмеуі, бұдан .Мәліметтердің минималды артықтығы, кез келген элемент Мәліметтер базасын басқару жүйесі (МББЖ) – Мәліметтер базасын басқарудың бағдармалық жүйесі . МББЖ класына қатысты нақты бағдармалық өнімдерге . профессиональды немесе өнеркәсіпті ; . персоналды ; Профессионалды өнекәсіпті МББЖ – күрделі экономикалық Профессионалды МББЖ қанағаттандыратын алғашқы деңгейдегі талаптар .Қатар жүргізіліп отырған жұмыстарды ұйымдастырғандағы көптеген .Ауқымдалу, бұл дегеніміз кеңеюге пропорционалды түрде .Әр түрлідегі жинаққа қатынасты тұрақтылық, оның .Сақталынған мәліметтердің қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуі және Өнеркәсіптің МББЖ бүгінгі таңда бай даму Oracle МББЖ негізін қалаушылар американдық зерттешілер Фирмасын құрып, өздерінің алдына тәжірибе жүзінде Мәліметтер базасы - деп деректердің электрондық Мәліметтер базасы – ақпаратты сақтауды және - қайшылықсыз - артықсыз - тұтас Мәліметтер базасын басқару жүйесі деректер базасын Мәліметтер базасының байланысы Мәліметтер базасын құру техникасы Қарапайым ақпараттық жүйенi құруда Delphi-дiң МБ-мен МБ-ын құру; жоба құру; Мәліметтер базасымен (МБ) жобадан басқа АЖ-ге Қарапайым кезде МБ бiр кестеден тұрады. Мәліметтердің ұйымдастыру - түріне байланысты мәліметтер - иерархиялық - желілік - реляциялық - объектілі–бағытталған Иерархиялық модельде деректер ағаштәріздес (иерархиялық) құрылым Желілік модельде деректер ерікті граф түрінде Объектілі–бағытталған модельде мәліметтер базасының жазбасы объект Реляциялық модельде деректер кесте түрінде беріледі. Database Desktop көмегiмен кесте құру Database Desktop-ты жүктейік. File / New QBE Query Визуальды сұраныстарды құру және SQL File SQL-де сұраныстар жасау және Table Жаңа кесте құру Table - командасын таңдап алыңыз. Төменгi суретте көрсетiлгендей кестенiң құрлымын құрушы Деректер базасын құрайтын кестелер қатты дискідегі Өріс мүмкін болатын типтің деректерін қамтиды. - өріс сипаты - кілт - индекс - өрістің мәтініне шек - кестелер арсындағы біртұтастықты - парольдер кіреді. Кестені құрғанда кестенің аты және Ал енді мәліметтер базасымен жұмыс жасамас Жаңа кестені құру келесі команда бойынша Құрылып жатқан кестенің әрбір өрісіне бір Кiру құжаты Кiру құжаты – бұл ақпаратты жүйелер Жоба екі кестеден тұрады. Ол кестенің Реттік нөмері Кесте өрісінің аты Кесте 1. KodBa (валютаның коды) Alpha (мәтіндік 2. Name (валютаның аты) Alpha (мәтіндік Реттік нөмері Кесте өрісінің аты Кесте 1. Key (Реттік номер. Кілттік өріс) 2. KodBa (валютаның коды) Alpha (мәтіндік 3. Data (енгізілген дата) Date (датаны 4. InBal (шетелдік валюта) $-money (ақша 5. LocBal (жергілікті валюта) $-money (ақша Кесте қасиетiн анықтау Ендi төменгi суреттегi терезенiң оң жағына Validity Checks – бұл қасиет кестенің Оң жақтағы бөлiкте өрiстердiң мынандай характеристикаларын Required Field Бұл индекатор арқылы әр Minimum Ең кiшi мән. Бұл Maximum Ең үлкен мән. Бұл Default Қалыпты жағдайдағы мән. Бұл қасиеттi Picture Мәлiметтердi енгiзу шаблоны берiледi. Мысалы Assist Picture шаблонын беру үшiн Table Lookup – бұл бөлім берілген Secondary Indexes – бұл бөлім ары Unique Мысалы fio индексi үшiн Descending Кесте кему ретiмен реттеледi (қалыпты Case Sensitive Символдардың енгiзiлу регистiрi есепке Maintained Бұл опция белгiленулi тұрған кезде Referential Integrity – бұл бөлім әр Password Security - бұл қасиет арқылы All Кез келген операцияларды жүргiзуге болады. Insert & Delete Жазбалар үшiн кез Data Entry Мәлiметтердi енгiзуге, жазбаларды қоюға Update Кестелердi көруге болады және кiлттiк Read Only Кестенi тек көруге болады. Field Rights кнопкасымен әр өрiстiң қосымша All Өрiске барлық рұхсат берiледi. Read Only Өрiстегi мәлiметтердi тек оқуға None Өрiстi көруге, редакциялауға болмайды. Update Rule – радиобатырмалар тобы егер Strict Referential индекстерін орнатқанда Paradox –тың Table Language – бұл бөлім BDE Dependent Tables – бұл бөлім Referential Барлық керекті құрылымдық мәліметтер кестеге еңгізілгеннен Өрiстердi (поле) беру Әр өрiске ең алдымен ат (Field Белгiленуi Размерi Тiзiмдегi белгiленуi Түсiнiктеме А 1-255 Alpha Жолдық өрiс. N Number Нақты сандар – 10307 –10308. $ Money Оң және терiс сандар, Number S Short Қысқа бүтiн сандар: – 32 I Long Integer Үзын бүтiн сандар: -2 # 0-32 BCD BCD форматтағы сандар. D Date Датаны көрсететiн мән. T Time Уақытты көрсететiн мән. @ Timestamp Датаны және уақытты сақтайтын мән. M 1-240 Memo Ұзындығы шектелмеген мәтiндерге F 0-240 Formatted Memo Форматталған мәтiндер G Graphic .bmp форматтағы файлдағы суреттер. O OLE OLE типтi мәлiметтер – суреттер, L Logical Логикалық өрiстер. Қалыпты жағдайда – + Autoincrement 1 мөлшерге өсiп отыратын ұзын dBase кестесінің өріс типі. Кейбiр типтерге мысалы, Alpha типiне қосымша dBase және Paradox форматының кестелері Delphi–дің өзіндік кестелік форматы жоқ, бірақ dBase кестесі персоналды компьютерлерге арналған бірінші dBase кестесі жеткілікті қарапайым және дискіде DBF – кестелік деректер. DBT – үлкен екілі объекті деректер, MDX – колданба индекстер NDX – dBase форматтық кестесін колдамайтын dBase кестесінде өріс аты әріптер мен dBase кестесінің кемшілігі болып, оның Paradox кестесі деректер базасын құруға және Оның негізгі артықшылықтарын атап өтейік: - деректердің тұтастығын - әртүрлі типті - енгізілген деректерді - кестенің парольдық BDE Administrator-да мәлiметтер қоры драйверлерiн және BDE Administrator программасы түрлi типтегi BDE Программа терезесi екi беттен тұрады: Databases Бiздiң мысалдағы кестеге жалған ат ОК кнопкасын басу арқылы сол жақтағы BDE Administrator DELPHI қолданбасы деректер базасына Кіру жолы - Borland delphi Осы құжаттан кейін Деректер базасымен жұмыс, ережеге сай, бірқолданушылық STANDART типті драйверлерді тек Paradox, dBase, Жергілікті деректер базасына қатынау үшін BDE Мәлiметтер қорымен жұмыс жасайтын жобалар құру Мәлiметтер қорымен жұмыс жасайтын қарапайым жоба Жаңа жоба ашып формаға BDE кiтапханасынан DBGrid компанентiнiң негiзгi қасиетi Data Source. Ендiгi кезекте Table1 компанентiн мәлiметтер қоры Программалық жабдықтау Программалық жабдықтау деп, ТЖЖ–ны жұмыс істетуде Жалпы программалық жабдықтау – бұл жабдықтаудың Амалдық (операциялық) жүйе – ол есептеу Есептеу кезеңін ұйымдастырудың тиімділігі АЖ–ның тәсілін, Сынаққа арналған программалар (тесттер) ДЭЕМ–нің жұмыс Арнаулы программалық жабдықтауға ҚПП мен бөлек Мәліметтерді фильтрлеу Table компоненті мәліметтерді бейнелеп, реттеп, түзетіп Filtred – фильтрацияны қосып, ажыратады (true, Filter – өріс мәнін шектейтін жолдық Filter options – фильтрациялау ерекшілігін беру. Фильтрацияны есептелінетін өрістерге қолдануға болмайды. Мәліметтерді іздеу Жазбаларды іздеу, белгілі - бір Locate функциясы жолдың берілген мәнімен іздейді. Options параметрі жолды іздеу барысында мін LoCaseInsensitive (әріп регистрі саналмайды); LoPartialKey (мәндердің бөліктік сәйкес келуін қабылдайды); Қорытынды Аталмыш курстық жұмыс өз деңгейінде жазылды. Сонымен дайындалған жұмыс көздеген Бұл курстық жұмыстың студентке берген пайдасы Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: А.Я. Архангельский. Программирование в Delphi7. Москва, А. Хомоненко, В. Гофман, Е. Мещеряков, С. В. Федотова. Создание Windows – А. Я. Архангельский. Приемы программирования в Халықова, Бостанов, Тұрғанбаев. “Объектілі бағдарланған программалау 6. Шпак.Ю.А.- 7. Шумаков 8. Баженова.И.Ю 9. Сухарев.М.В. Терминология МББЖ Мәлiметтер базасын басқару жүйесi. МБ МББЖ мәлiметтерiн, объектiлерiн сақтауға арналған Кесте МБ-ның негiзгi объектiсi, ақпараттың сақтаушысы. Мәлiмет Сақтауға және бiрнеше рет хабарласуға Форма Мәлiметтердi экранда көрсетуге және оларды Отчёт Мәлiметтердi печатьқа шығаруды көрсететiн бейне. Жазба Кестедегi жол аналогы . Өрic Delphi-дегi кесте элементi. Кiлттiк өрiс Өрiс, оның мағынасы кестедегi Листинг unit UMain; interface uses Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Dialogs, StdCtrls, Mask, DBCtrls, DB, ExtCtrls, TeeProcs, TeEngine, Chart, DbChart, ActnList, Menus, ImgList; type TFrmMain = class(TForm) MainMenu1: TMainMenu; ActionList1: TActionList; ImageList1: TImageList; StatusBar1: TStatusBar; ToolBar1: TToolBar; TBStart: TToolButton; TBBalut: TToolButton; N1: TMenuItem; MMStar: TMenuItem; MMBalut: TMenuItem; MMClose: TMenuItem; MMExit: TMenuItem; N6: TMenuItem; N7: TMenuItem; TBExit: TToolButton; AcZapusk: TAction; AcValuta: TAction; AcClose: TAction; AcExit: TAction; DateTimePicker1: TDateTimePicker; ToolButton1: TToolButton; procedure Button1Click(Sender: TObject); procedure AcValutaExecute(Sender: TObject); procedure AcCloseExecute(Sender: TObject); procedure AcExitExecute(Sender: TObject); procedure AcZapuskExecute(Sender: TObject); procedure FormCreate(Sender: TObject); procedure ToolButton1Click(Sender: TObject); procedure N7Click(Sender: TObject); private { Private declarations } public { Public declarations } end; var FrmMain: TFrmMain; implementation uses Unit2, UPassw, UBalut, UDiag, UAboutBox; {$R *.dfm} procedure TFrmMain.Button1Click(Sender: TObject); begin form2.Show; end; procedure TFrmMain.AcValutaExecute(Sender: TObject); begin TFrmBalut.Create(self); end; procedure TFrmMain.AcCloseExecute(Sender: TObject); begin ActiveMDIChild.Free; end; procedure TFrmMain.AcExitExecute(Sender: TObject); begin Close; end; procedure TFrmMain.AcZapuskExecute(Sender: TObject); begin PasswordDlg.ShowModal; end; procedure TFrmMain.FormCreate(Sender: TObject); begin StatusBar1.Panels[0].Text:='Текущая дата: '+DateToStr(DateTimePicker1.Date); end; procedure TFrmMain.ToolButton1Click(Sender: TObject); begin FrmDiag.ShowModal; end; procedure TFrmMain.N7Click(Sender: TObject); begin AboutBox.ShowModal; end; end. unit UAboutBox; interface uses Windows, SysUtils, Classes, Graphics, Forms, Buttons, ExtCtrls; type TAboutBox = class(TForm) Panel1: TPanel; ProgramIcon: TImage; ProductName: TLabel; Version: TLabel; Copyright: TLabel; Comments: TLabel; OKButton: TButton; procedure OKButtonClick(Sender: TObject); private { Private declarations } public { Public declarations } end; var AboutBox: TAboutBox; implementation uses UMain; {$R *.dfm} procedure TAboutBox.OKButtonClick(Sender: TObject); begin Close; end; end. unit UPassw; interface uses Windows, SysUtils, Classes, Graphics, Forms, Buttons; type TPasswordDlg = class(TForm) Label1: TLabel; Password: TEdit; OKBtn: TButton; CancelBtn: TButton; procedure OKBtnClick(Sender: TObject); private { Private declarations } public { Public declarations } end; var PasswordDlg: TPasswordDlg; implementation uses UMain; {$R *.dfm} procedure TPasswordDlg.OKBtnClick(Sender: TObject); begin if Password.Text='111' then begin FrmMain.MMStar.Enabled:=false; FrmMain.MMBalut.Enabled:=true; FrmMain.TBStart.Enabled:=false; FrmMain.TBBalut.Enabled:=true; end; end; end. unit UBalut; interface uses Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Dialogs, Grids, DBGrids, ExtCtrls, StdCtrls, Buttons, type TFrmBalut = class(TForm) Panel1: TPanel; DBGrid1: TDBGrid; BitBtn4: TBitBtn; DBNavigator1: TDBNavigator; procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction); procedure BitBtn4Click(Sender: TObject); private { Private declarations } public { Public declarations } end; var FrmBalut: TFrmBalut; implementation uses UMain, UModul, UDiag, UDinamic; {$R *.dfm} procedure TFrmBalut.FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction); begin Action:=cafree; end; procedure TFrmBalut.BitBtn4Click(Sender: TObject); begin DataModule2.TblDinamic.Append; FrmDinamica.DBEdit2.Text:=DataModule2.TblBalutKodBa.Value; FrmDinamica.ShowModal; end; end. unit UModul; interface uses SysUtils, Classes, DB, DBTables; type TDataModule2 = class(TDataModule) TblBalut: TTable; DSBalut: TDataSource; TblDinamic: TTable; DSDinamic: TDataSource; TblBalutKodBa: TStringField; TblBalutName: TStringField; TblDinamicKey: TAutoIncField; TblDinamicKodB: TStringField; TblDinamicData: TDateField; TblDinamicInBal: TCurrencyField; TblDinamicLocBal: TCurrencyField; procedure DataModuleCreate(Sender: TObject); procedure DataModuleDestroy(Sender: TObject); private { Private declarations } public { Public declarations } end; var DataModule2: TDataModule2; implementation uses UBalut, UDinamic, UDiag; {$R *.dfm} procedure TDataModule2.DataModuleCreate(Sender: TObject); begin TblBalut.Open; TblDinamic.Open; end; procedure TDataModule2.DataModuleDestroy(Sender: TObject); begin TblBalut.Close; TblDinamic.Close; end; end. unit UDinamic; interface uses Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Dialogs, ExtCtrls, DBCtrls, StdCtrls, Mask; type TFrmDinamica = class(TForm) Label1: TLabel; DBEdit1: TDBEdit; Label2: TLabel; DBEdit2: TDBEdit; Label3: TLabel; DBEdit3: TDBEdit; Label4: TLabel; DBEdit4: TDBEdit; Label5: TLabel; DBEdit5: TDBEdit; DBNavigator1: TDBNavigator; private { Private declarations } public { Public declarations } end; var FrmDinamica: TFrmDinamica; implementation uses UBalut, UModul; {$R *.dfm} end. unit UDiag; interface uses Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Dialogs, TeEngine, Series, ExtCtrls, TeeProcs, Chart, type TFrmDiag = class(TForm) DBChart1: TDBChart; Series2: TLineSeries; private { Private declarations } public { Public declarations } end; var FrmDiag: TFrmDiag; implementation uses Unit1, UModul, UMain; {$R *.dfm} end. 29 BDE ДЕРЕКТЕР БАЗАСЫ ҚОЛДАНБА Программалық жабдықтау Арнайы программалық жабдықтау Жалпы программалық жабдықтау Программалық өнімді тұрғызу жабдығы Амалдық (операциялық) жүйе Сынаққа арналған программалар Қолданбалы программалар пакеті Жеке есептерді шешетін программалар