110/35/10 кВ №13 қосалқы станциясының электр бөлігін жобалау және қорғаныс жүйелерін есептеу
ЖОСПАР
Кіріспе 9
1 110/35/10 кВ қосалқы стансасының электрлік бөлігін жасау
1.3 Қысқы тұйықталу тоқтары 15
1.4 Жабдықтар мен коммутациялық аппараттарды таңдау 18
2 Трансформатордың қорғаныстары 38
2.1 Негізгі жағдайы 38
2.2 Трасфоматордың дифференциалды тоқты «SIEMENS» фирмасыны.
2.3 Максималды тоқ үзіндісі(МТҮ) 49
2.4 Максималды ток қорғанысы 50
2.5 Асқын жүктемеден қорғау 53
2.6 Газдық қорғаныс 53
3 Қосалқы станцияның релелік қорғанысы 60
3.1 Желінің қорғанысы 60
3.3 Дистанционды қорғаныс 62
3.4 Нөлінші реттік тоқ қорғанысын (НРТҚ) есептеу 67
3.5 НРТҚ есептеу 69
4 Автоматты резервті қосылуының логикалық сұлбасын жасау.
4.1 Резервті автоматтық қосу (АРҚ) және оның қызметі
4.2 АРҚ сұлбаларына қойылатын негізгі талаптар 84
4.3 АРҚ құрылғыларының топталуы 85
4.4 Логикалық сұлбасын жасау. 86
5 Тіршілік қауіпсіздігі 91
5.1 Қосалқы стансадағы диспетчерлік қызмет орнындағы жұмыс жасау
5.2 Диспетчерлік қызмет орындағы ауаны алмастырылуды есептеу 93
5.3 Қоршаған ортаны қорғау 97
6 Экономикалық бөлім 102
ҚОРЫТЫНДЫ 6
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 7
Кіріспе
Бітіру жұмысында 110/35/10 кВ 2х80 МВА №13 қосалқы
Бітіру жұмысының өмір тіршілік қауіпсіздігі бөлімінде диспетчерлік орынның
Ұсынылып отырған бітіру жұмысы алты бөлімнен тұрады. Олардың
1 110/35/10 кВ қосалқы стансасының электрлік бөлігін жасау
1.1 Қосалқы стансаның бас электрлік сұлбасы
Сурет 1.1- Стансаның бас электрлік сұлбасы
Бітіру жұмысына бастапқы берілгендері:
С –1 қорек жүйесі:
МВА; МВА;
С-2 қорек жүйесі:
МВА; МВА;
С-3 қорек жүйесі:
МВА; МВА;
Трансформаторлардың параметрлері:
Екі орамды трансформатор ( гидр. және турб.) ТДЦ
Sном=80 МВА; Uвн=121 кВ; Uнн=10.5кВ; uк=11%;
№ 13 қосалқы станцияга арналған трансформатор.
Үш орамды трансформатор ТДЦТН – 80000/110/35/10:
Sном=80 МВА; Uвн=115 кВ; Uсн=38.5 кВ; Uнн=
В-С=11; В-Н=18.5; C-H=7; кВт;
Гидрогенератордың бастапқы параметрлері:
ВГС 1525/135 – 120 Uн=10.5 кВ [1]
Х"d = 0,28 c.б; Cos φ = 0.85
Турбогенератордың бастапқы берілгендері:
ТВФ – 63 – 2EY3; S = 78.75
Х"d = 0.1361 c.б
Кесте 1.1 - Желінің ұзындықтары.
№ КЖ
КЖ ұзындығы, км Худ, Ом/км
1;2 Біртізбекті 12.5 0,4
3;4 Біртізбекті 17 0,4
5 Біртізбекті 10 0,4
6 Біртізбекті 18 0,4
7;8 Біртізбекті 9.7 0,4
9;10 Біртізбекті 7.9 0,4
11.1 Біртізбекті 8.7 0,4
11.2 Біртізбекті 5.5 0,4
12 Біртізбекті 7.3 0,4
13.1 Біртізбекті 5.3 0,4
13.2 Біртізбекті 9.4 0,4
14 Біртізбекті 13.8 0,4
15;16 Біртізбекті 14 0,4
18 Біртізбекті 20 0,4
19.1 Біртізбекті 11 0,4
19.2 Біртізбекті 3 0,4
25;26
27;28
20 Біртізбекті 25 0,4
21 Біртізбекті 19 0,4
22;23 Біртізбекті 9 0,4
24.1 Біртізбекті 7 0,4
.
24.2 Біртізбекті 18 0,4
1.2 Жүйе элементтерінің кедергілерін анықтау
Желілердің кедергілері келесі формуламен анықталады
,Ом
Желілердің кедергілері кестеде 1.1.2 - көрсетілген
Кесте 1.2.1 – Желі кедергілері
Желі № Хж, Ом
1;2 5
3;4 6,8
5 4
6 7,2
7;8 3,88
9;10 3,16
11.1 3,48
11.2 2,2
12 2,9
13.1 2,12
13.2 3,76
14 5,52
15;16 5,6
18 8
19.1 4,1
19.2 1,2
25;26 8,4
27;28 3,28
20 10
21 7,6
22;23 3,6
24.1 2,8
24.2 7,2
Екі орамалы трансформатордың кедергісі келесі формуламен анықталады
(1.2.2)
№13 қосалқы стансаның кедергісін есептеу.
Үш орамалы трансформатордың кедергісі келесі формуламен анықталады:
,
,
.
1.2.2 кестелерінде көрсетілген
Кесте 1.2.2 – Үш орамды және төменгі орамы
Трансформатордың түрі
Үш орамды трансформатор ТДЦТН - 80/110:
Sном=80 МВА; Uвн=115 кВ; Uсн=38.5 кВ; Uн=11 кВ
кВт кВт
Трансформатор кедергісі Хтр, Ом
Хвтр Хстр Хнтр
18,6 0,4 11,98
Екі орамды трансформатор ТДН - 40/110/10
Sном=40 МВА; Uвн=115 кВ; Uсн=38.5 кВ;
Екі орамды трансформатор ТДН- 16/110/10
Sном=80 МВА; ; Uвн=115 кВ; Uсн=16.5 кВ;
Жүйе кедергілері келесідей анықталады:
(1.2.6)
(1.2.7)
Кесте 1.2.3- шығарылым мәндері енгізілген.
Жүйе нөмірі Uб, кВ Mаксимал режим, Ом Минималды
С - 1 115 3,48 3,67
С - 2 115 3,22 3,39
С - 3 115 3,9 4,1
1.3 Қысқы тұйықталу тоқтары
ҚТ тоқтарын есептеу үшін орынбасу сұлбасын құрастырамыз және
Сурет 1.3.1 – Электр сұлбаның максимал режиміндегі 110кВ-тағы
Сурет 1.3.2 – Электр сұлбаның максимал режиміндегі 35кВ-тағы
Сурет 1.3.3 – Электр сұлбаның максимал режиміндегі 10кВ-тағы
Минималды режим режим бойынша 25 трансформатордың қ.т.
Сурет 1.3.4 – Электр сұлбаның минимал режиміндегі 110кВ-тағы
Сурет 1.3.5 – Электр сұлбаның минимал режиміндегі 35кВ-тағы
Минималды режим кезіндегі 35 кВ қ.т.
Сурет 1.3.6 – Электр сұлбаның минимал режиміндегі 10кВ-тағы
№ 26 трансформатордын №25 трансф арасында ҚТ айырмашылығы
1.4 Жабдықтар мен коммутациялық аппараттарды таңдау
1.4.1 Ажыратқыштарды таңдау
МЕМСТ 687-78 –қа сәйкес ажыратқыштар мына шарттар бойынша
(1.4.1.1)
мұндағы Uном – ажыратқыштың номинал кернеуі; Uсети.ном –
Осыдан кейін ажыратқыштың өшіру қабілеті мына шарт бойынша
(1.4.1.2)
мұндағы Iвкл – ажыратқыштың номинал қосылу тоғының периодты
Содан соң өшірілудің симметриялық тоғы тексеріледі:
(1.4.1.3)
мұндағы Iоткл.ном – ажыратқыштың номинал сөндіру тоғы; IП.τ
ҚТ-ң апериодты құраушы тоғының мүмкін болу ажыратылуы келесі
(1.4.1.4)
мұндағы iaH0M – ажыратылудың апериодты құраушы тоғының номинал
Егер Iоткл.ном >Iп.τ, aл ia.HOM
(1.4.1.5)
Сөндірудің есептік уақыты τ немесе tоткл өзіндік өшірілу
(1.4.1.6)
Ажыратқыштың электродинамикалық тұрақтылығы ҚТ-ң шектік өтпе тоғымен
(1.4.1.7)
мұндағы Iпр.скв – шектік өтпе тоғының периодты құраушысының
Термиялық тұрақтылыққа тексеру келесі түрде болады: Егер tоткл
(1.4.1.8)
мұндағы I тер – ажыратқыштың термиялық тұрақтылығының
Әдетте,ажыратқыштың қайта қалпына келу параметрлері бойынша тексеру жүргізілмейді,
Жоғарғы кернеулі ажыратқыштарды таңдау
Трансформатордың ЖК (110 кВ) жағындағы
Трансформатордың ЖК жағындағы тоқ
(1.4.1.9)
Осы мәндерге қарап 100-SFMT-40E Mitsubishi Electric Simens маркасының
Кесте 1.4.1-Ажыратқыштың параметрлері:
Uном кВ; 123
Iном А 1200
Iоткл.ном кА 40
Iдин кА 100
Iдоп кА 40
tс.в.откл с 0,035
βнорм% 20
tтер сек; 3
Iтер кА 40
Сөндірудің есептік уақыты
ҚТ соққы тоғы
;
мұндағы kуд=1,8 – соқтық коэффициенті; Iкз=6,746кА – ЖК
Iп0вн=6,746кА; Та:=0.06с;
(1.4.1.11)
, болғандықтан, ажыратқышты сөндіру қабілетіне тексеру
Iп.τ.вн:=Iп.0.вн,
Iоткл.ном=40 кА>Iп.τ.вн=6,746 кА,
(1.4.1.12)
кА
tоткл=0,04 trep=3 с болғандықтан, жылулық тұрақтылыққа тексеру мына
Та:=0.06 с; tоткл:=0.04c; Iп0вн=6,746А; Iтер:=40 кА;
(1.4.1.13)
(1.4.1.14)
>
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном кВ; 123 U уст.ном, кВ 110
Iном А 1200 Iраб.нб, A 420
Iоткл.ном кА 40 i уд, кА 17,12
Iдин кА 100 I n,0, кА 6,746
Iдоп кА 40 I n,τ, кА 6,746
tс.в.откл с 0,035 В, кА2 • с
Кесте 1.4.2 – 100-SFMT-40E Mitsubishi Electric типті элегазды
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
110 кВ шинадағы секциялық ажыратқышты таңдау
Желімен ағатын тоқ
.
Аппаттық режимдегі тоқ
Iа=1,4xIp
Iа=1,4х420=588A
Секциялық ажыратқышты таңдаймын: 100-SFMT-40E Mitsubishi Electric
Кесте 1.4.3 - 100-SFMT-40E Mitsubishi Electric типті секциялық
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном кВ; 123 U уст.ном, кВ 110
Iном А 1200 Iраб.нб, A 588
Iоткл.ном кА 40 i уд, кА 17,12
Iдин кА 100 I n,0, кА
Iдоп кА 40 I n,τ, кА 6,746
tс.в.откл с 0,035 В, кА2 • с 4,82
Трансформатордың ОК (35 кВ) жағындағы
Трансформатордың ОК жағындағы тоқ
(1.4.1.17)
Берілген мәндерге қарап ВГБ-35-40/2000У1 типті элегазды ажыратқыштарын
Кесте 1.4.4 - Ажыратқыш параметрлері
Атауы ВГБ-35-40/2000У1
Номинал кернеу, кВ 35
Номинал ток, А 2000
Қ.т. кезіндегі номинал ажырату тогы, кА 40
Номинал қосу тогы, кА 102
Термиялық тұрақтылық тоғы, кА 40
Қ.т. номинал ұзақтығы, с 3
Өшіру уақыты, с 0,07
Өзіндік өшіру тоғы, с 0,05
Апериодты құр.нормаланған бөлігі, % 30
ҚТ-ң соқтық тоғы:
(1.4.1.18)
мұндағы kуд=1,8 – соқтық коэффициенті; Iкз=7,155 кА –
.
τ кезіндегі ҚТ тоғының апериодты құраушысы:
Iп0вн=7,155 кА; Та:=0.06с;
(1.4.1.19)
, болғандықтан, ажыратқышты сөндіру қабілетіне тексеру
Iп.τ.вн:=Iп.0.вн
Iоткл.ном=40 кА>Iп.τ.вн=7,155 кА,
(1.4.1.22)
(1.4.1.23)
кА
tоткл=0,06с trep=3 с болғандықтан, жылулық тұрақтылыққа тексеру мына
Та:=0.06 с; tоткл:=0.06 c; Iп0вн=7,155 кА; Iтер:=40 кА;
(1.4.1.25)
>
Кесте 1.4.5 – ВГБ-35-40/2000У1 типті элегазды ажыратқыштың параметрлері
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 Uуст.ном, кВ 35
Iном, A 2000 Iраб.max, А 1319,69
i дин , кА 40 iуд, кА 18,159
i вкл , кА 102 iуд, кА 18,159
I ном.отк , кА 40 ,
Iтер2 * tтер, кА2 *с 4800 В, кА2*с
ia,ном , кА 16,971 ia,t , кА
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
35 кВ шинадағы секциялық ажыратқышты таңдау
.
Аппаттық режимдегі тоқ
Iа=1,4×Iр
Iа=1,4×Iр=1,4х1319,69=1847,56 А
Кесте 1.4.5 – ВГБ-35-40/2000У1 типті ажыратқыштың параметрлері
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 Uуст.ном, кВ 35
Iном, A 2000 Iраб.max, А 1847,56
i дин , кА 40 iуд, кА 18,159
i вкл , кА 102 iуд, кА 18,159
I ном.отк , кА 40 ,
Iтер2 * tтер, кА2 *с 4800 В, кА2*с
ia,ном , кА 16,971 ia,t , кА
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
Трансформатордың ТК (10 кВ) жағындағы ажыратқыштарды таңдау
Трансформатордың ТК жағындағы тоқ
.
Берілген мәндерге ВБЭК-10-31,5/2500 НПП «Контакт» типті вакуумды ажыратқыштарын
Кесте 1.4.6 –.Ажыратқыш параметрлері
Uном, кВ 10
Iном, A 2500
i дин , кА 31,5
i вкл , кА 170
I ном.отк , кА 31,5
Iтер2 * tтер, кА2 *с 2976,75
ia,ном , кА 8,91
Uном, кВ 10
Iном, A 2500
i дин , кА 31,5
ҚТ-ң соқтық тоғы:
мұндағы kуд=1,8 – соқтық коэффициенті; Iкз=17,984кА – ЖК
.
τ кезіндегі ҚТ тоғының апериодты құраушысы:
Iп0вн=10,8 кА; Та:=0.06с;
(1.4.1.31)
, болғандықтан, ажыратқышты сөндіру қабілетіне тексеру
Iп.τ.вн:=Iп.0.вн,
Iоткл.ном=63 кА>Iп.τ.вн=17,984кА,
(1.4.1.34)
(1.4.1.35)
кА
tоткл=0,08с trep=3 с болғандықтан, жылулық тұрақтылыққа тексеру мына
Та:=0.06 с; tоткл:=0.08 c; Iп0вн=17,984кА; Iтер:=64 кА;
(1.4.1.36)
(1.4.1.37)
>
Кесте 1.4.7- ВБЭК-10-31,5/2500 НПП «Контакт» типті вакуумды ажыратқыштың
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 10 Uуст.ном, кВ 10
Iном, A 2500 Iраб.max, А 4624
i дин , кА 31,5 iуд, кА 45,64
i вкл , кА 170 iуд, кА 45,64
I ном.отк , кА 31,5 Inτ, кА 17,984
Iтер2 * tтер, кА2 *с 2976,75 В, кА2*с
ia,ном , кА 8,91 ia,t , кА
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
10 кВ шинадағы секциялық ажыратқышты таңдау
Желімен ағатын тоқ
(1.4.1.38)
Аппаттық режимдегі тоқ
Iа=1,4×Iр
Iа=1,4×Iр=1,4×4624,6= 6474,4 A.
Берілген мәндерге қарап МГУ-20-90/9500-У3 типті аз майлы ажыратқышын
1.4.8 –кесте. ВБЭК-10-31,5/2500 НПП «Контакт» типті вакуумды ажыратқыштың
Ажыратқыштың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 10 Uуст.ном, кВ 10
Iном, A 2500 Iав, А 6474,4
i дин , кА 31,5 iуд, кА 45,64
i вкл , кА 170 iуд, кА 45,64
I ном.отк , кА 31,5 Inτ, кА 17,984
Iтер2 * tтер, кА2 *с 2976,75 В, кА2*с
ia,ном , кА 8,91 ia,t , кА
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
Желідегі ажыратқыштарды орнату;
Sф10кВ*2=Sж35кВ
(1.4.1.40)
Iа=2×Iр=2×289=578 A.
Кесте 1.4.9 –. SIEMENS 3АН1-4 типті вакумды ажыратқыш
Ажыратқыш параметрлері Есжыратқыш есептелген мәндер
, кВ = 12 , кВ
,А = 800 ,А = 289
, кА = 80 , кА
,кА = 25 ,кА = 17,984
, = 1920 ,
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
35 кВ желісіндегі ажыратқыш
Sф10кВ*2=Sж35кВ
Sж35кВ=2*5МВА=10МВА
Осы мәндерге қарап 3АЗ1 FG типті элегазды
Кесте 1.1.4.10- Ажыратқыштың параметрі.
Uнom 35 кВ,
IН0М 630 А;
IОТКЛ.Н0М 31,5 кА;
Iдин 31,5 кА
Iдоп 40 кА
Iтер 31,5 кА
tтер 4 сек
tс.в.откл 0,09 с
βнорм 0%
80кА
Сөндірілетін уақыт τ = 0,01+ tс.в.откл =0,1
(1.4.1.42)
Мұндағы kуд=1,8 – соқтық коэффициенті.
Iкз=7,155кА – ТК жағындағы үшфазалы тоқ.
Таңдалған ажыратқышты сөндіру уақытына тексереміз:
Iдоп=40 кА > Iуд=18,159кА;
τ кезіндегі ҚТ тоғының апериодты құраушысы:
(1.4.1.43)
термиялық тұрақтылыққа тексеру мына шартпен орындалады:
Та := 0.06 с
Вк = 8,1кА2*с
> Вк = 8,1кА2*с
Кесте 1.4.11 -3AP1 FG-типті элегазды ажыратқыш.
Uном=35 кB ( Uном.c=35 кB
Iном=630 А ( Iном.c=577 A
IОТКЛ.Н0М =31,5 кА ( In(=7,155 kA
Iдин=31,5 кА ( In.o=7,155 kA
iдин=143 кA ( iуд.=2,255 кA
( Вк = 8,1 кА2*с
Ажыратқыш барлық шарттарды қанағаттандырады.
1.4.2 Айырғыштарды таңдау
Айырғыштар мына шарттар бойынша таңдалады:
(1.4.2.1)
Әрбір кернеу сатысына сәйкес айырғыштарды таңдаймыз:
110 кВ жоғарғы кернеуге РНДЗ-1-110/1000У1 типті;
35 кВ жоғарғы кернеуге РНДЗ-1-35-2000У1 типті;
1.4.12 – кесте. 110 кВ жоғарғы кернеуге РНДЗ-1-110/1000У1
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 110 U уст.ном, кВ 110
Iном, A 1000 Iраб.мах, A 420
i дин , кА 80 i уд, кА
Iтер2 * tтер, кА2 *с 992,25 В, кА2
1.4.13 – кесте. 35 кВ жоғарғы кернеуге РНДЗ-1-35-2000У1
Айырғыштытың параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 U уст.ном, кВ 35
Iном, A 2000 Iраб.мах, A 1319,69
i дин , кА 80 i уд, кА
Iтер2 * tтер, кА2 *с 992,25 В, кА2
Айырғыштар барлық шарттарды қанағаттандырады.
1.4.3 Асқын кернеуді шектеушілерді таңдау
Қосалқы станса трансформаторын сыртқы және ішкі асқын кернеулерден
Номиналдық кернеу бойынша
Жоғарғы жағында 3EP2 192 – 2PL3
Ортанғы жағында 3EP4 Q96 – 2PL3
Төменгі жағында 3EK5 100 –
1.4.4 Ток трансформаторларын таңдау
Келесі шарттар бойынша ток трансформаторларын таңдаймыз:
(1.4.4.1)
немесе
немесе
(1.4.4.4)
мұндағы кдин және ктер – термиялық және динамикалық
ТТ дәлдік классын тағайындалуына сәйкес таңдалады. Егер ТТ-на
Дәлдік классымен алынған мән бойынша ТТ жұмыс істеуі
I2ном=5 А
(1.4.4.5)
ТТ есептемелік жүктемесі Z2pacч түйіспелер мен сымдардағы қуат
Екіншілк тізбек сымның кедергісі жолға орнатылған сымның LTp
110 кВ Қ/Ст-ның екіншілік тізбегінде алюминді кабель қолданылады
ТТ-ның дәлдік классының жұмысын қамтамасыз ету үшін рұқсат
(1.4.4.6)
мұндағы ZK0HT – түйіспелер кедергісі.
Zпров ≈гпров. теңсіздігін тексерсек, онда сымның рұқсат етілген
(1.4.4.7)
мұндағы р – сымның материалының меншікті кедергісі; Lpacч
Кесте 1.4.15-110 кВ жағында ТТ-н таңдау:
Приборлар Типтері Жүктеме ВА
А В С
Универсалды счетчик СЭТ-4ТМ.02 0,1 0,1 0,1
Амперметр Э-335 0,5 - 0,5
Қосындысы
0,6 0,1 0,6
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 1,2
,
Мыс өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=60 метр
,
2,5 мм2 қимасымен КРВГ
Кесте 1.4.16- ТВ-110/20
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ
Iном, A
I скв , к 62 i уд, кА
Iтер2·Iтер, кА2·с
35 кВ жағында ТТ-н таңдау:
ТТ - көбірек жүктелген фазасы – А. Осы
Кесте 1.4.17-.35 кВ арналған
Приборлар Типтері Жүктеме ВА
А В С
Универсалды счетчик СЭТ-4ТМ.02 0,1 0,1 0,1
Амперметр Э-335 0,5 - 0,5
Қосындысы
0,6 0,1 0,6
Sприб: =6,5 BA I2:=5A
(1.4.4.10)
Rприб = 0,26 Ом
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі
R2hom:=1,2 Om Rkoht:=0,05
(1.4.4.11)
Мыс өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=40 метр
(1.4.4.12)
Табылған қима бойынша 2,5 мм2
Кесте 1.4.18 – ТВ-35/25:
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 U уст.ном, кВ 35
Iном, A 1500 Iраб.мах, A 1319,69
I скв , кА 125 i уд, кА
Iтер2·Iтер,кА2·с 7203 Вк, кА2 • с 6,72
10 кВ қа арналған ТТ
ТТ- көбірек жүктелген фазасы – А. Осы фазаға
1.4.19 – кесте прибордың параметрлері
Приборлар Типтері Жүктеме ВА
А В С
Универсалды счетчик СЭТ-4ТМ.02 0,1 0,1 0,1
Амперметр Э-335 0,5 - 0,5
Қосындысы
0,6 0,1 0,6
Sприб: =6,5 BA I2:=5A
(1.4.4.13)
Rприб = 0,26 Ом
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 0,8
R2hom:=0,8 Om Rkoht:=0,05
(1.4.4.14)
Мыс өзекшесі бар біріктірілетін сымның ұзындығын LTp=20 метр
(1.4.4.15)
Табылған қима бойынша 2,5 мм2
Кесте 1.4.20 –. ТВТ- 10 параметрлері:
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 10 U уст.ном, кВ 10
Iном, A 5000 Iраб.мах, A 4624,2
I скв , кА 100 i уд, кА
Iтер2·Iтер, кА2·с 3675 Вк, кА2 • с 7
1.4.5 Кернеулік трансформаторларды (КТ) таңдау
Келесі шарттар бойынша таңдалады:
1. U1ном ≥ U сети.ном;
2. Sном≥S2расч.;
3. дәлдік класы бойынша;
4. құрылымы және қосылу сұлбасы бойынша.
мұндағы S2hom – берілген дәлдік классының жұмысына сәйкес
КТ-ң тізбегіндегі сымның қимасы механикалық беріктік және рұқсат
КН типі оның тағайындамасымен таңдалынады.. Егер Кт-нан есептік
110 кВ НКФ – 110 – 83Т1 типті
Кесте 1.4.21- Есептегіш құралдар
Құрал Құрал түрі Робщ. Вт Q∑. Вар
V Ц-301/1 3 -
V Ц-301/1 3 -
Счетчик СЭТ-4ТМ.02 38,4 89,28
Барлығы 44,4 89,28
(1.4.5.2)
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 400
Кесте 1.4.21- параметрлері
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ
Iном, A
Sном, ВА
Приборлар Түрі Бір орамның
қуаты Орам
саны Сым
саны P, Вт
Q, Вар
Вольтметр Э335 2 1 1 0 2 2
Счетчик универсальный СЭТ-4ТМ.02 - - - - -
Қосындысы
2,1 4
Кесте 1.4.22-35 кВ ЗНОМ-35-65У1 типті кернеу трансформаты
(1.4.5.2)
0,5 класс дәлдігінде номиналды екіншілік жүктемесі 400
1.4.23– кесте. ТВ-35/25:
ТТ параметрлері Есептелген мәндері
Uном, кВ 35 U уст.ном, кВ 35
Iном, A 1500 Iраб.мах, A
Sном, ВА 400 S2расч 21,7
1.4.24– кесте.- 10 кВ НАМИ – 10 –
Приборлар Түрі Бір орамның
қуаты Орам
саны Сым
саны P, Вт
Q, Вар
Вольтметр Э335 2 1 1 0 2 2
Счетчик универсальный СЭТ-4ТМ.02 - - - - -
Қосындысы
2,1 4
110 кВ НКФ – 110 – 83Т1 типті
35 кВ ЗНОМ-35-65У1 типті кернеу трансформаторын таңдаймыз.
10 кВ НАМИ – 10 – 66У3 типті
1.4.6 Шиналарды таңдау
Шиналардың қимасы қызу бойынша (рұқсат етілетін ток бойынша)
Таңдау шарты:
(1.4.6.1)
мұндағы Iдоп – (θ0.ном=250C) кестелерде қабылданғаннан ауа температураларын
(1.4.6.2)
Боялған шиналар үшін θ0.доп=700C; θ0.ном=250C болса, онда
мұндағы Iдоп.ном – ауа температурасы θ0.ном=250C болғандағы рұқсат
θ0 – ауаның нақты температурасы;
θдоп – жалғасымды режимнің рұқсат етілетін қызу температурасы
110 кВ кернеудегі шинаны таңдау:
(1.4.6.3)
(1.4.6.4)
Бір жолақты мысты шинаны таңдаймыз 40х4 мм2; Iдоп=625
35 кВ-ты ортаңғы кернеу жағына шина таңдау
Ұзақтық режимнің есептік тоғын анықтаймыз:
,
Imax =1.35· Iр
Imax = 1,35·1319,69 = 1781,58 А
Бір жолақты мысты шинаны таңдаймыз 100х6 мм2; Iдоп=1810/1875
10 кВ кернеудегі шинаны таңдау:
(1.4.6.7)
(1.4.6.8)
Екі жолақты мысты шинаны таңдаймыз 120х10 мм2; Iдоп=5200/6250А.
2 Трансформатордың қорғаныстары
2.1 Негізгі жағдайы
ПУЭ талаптары бойынша барлық қондырғылар релелік қорғаныс құрылғыларымен
ажыратқыш көмегімен бүлінген элементті қалғанынан, яғни бүлінбеген энергожүйе
энергожүйедегі элементтің қауіпті, яғни қалыпты емес жұмыс істеу
ПУЭ-ға сәйкес жоғарғы кернеуі 220 кВ трансформатордың релелік
орамы мен шықпаларындағы көпфазды тұйықталу;
нейтралы жерге тұйықталған жүйелерге қосылған орамы мен шықпаларындағы
орам арасындағы тұйықталу;
сыртқы ҚТ туындаған орамдағы тоқтар;
жүктемеден туындаған орамдағы тоқтар;
май деңгейінің төмендеуі;
магнит өткізгіштіктің «өртенуі».
Жоғарыдағыны ескере отырып және соған сәйкес жобаланатын қосалқы
Негізгі қорғаныс ретінде:
трансформатордың дифференциалдық қорғанысы –трансформатордың орамы мен шықпаларындағы барлық
газдық қорғаныс –трансформатордың бағының ішіндегі ҚТ қорғау, яғни
Қосымша қорғаныс ретінде:
трансформатордың жоғарғы және төменгі кернеу орамдарын жүктемеден
жоғарғы және орта кернеудегі жерге ҚТ қорғайтын екі
сыртқы ҚТ қорғайтын бағытталған кері ретті тоқ қорғанысы
2.2 Трасфоматордың дифференциалды тоқты «SIEMENS» фирмасыны.
2.2.1 Қолданылуы
7UT613 сандық дифференциалды қорғанысы кернеудің барлық деңгейлерінің трансформаторларындағы
Бейтараптың жермен тұйықталу шарттары қолданушының талабы бойынша бейімделеді,
Құрылғының қорғалынатын обьектілерінің барлық типтері үшін уақыт ұстанымы
Балансталмаған жүктеме қорғанысы симметриялы емес тоқтарды анықтауға мүмкіндік
Дифференциалды қорғаныстың негізгі жағдайлары
Өлшенеті мәндердің қалыптасуы дифференциалды қорғанысты қолданудан тәуелді.
Сурет 2.1 - Екі жақты аймақ үшін дифференциалды
Тоқ трансформаторларымен шектелген аумақта зақымдалу пайда болған кезде
Қорғалынатын аумақта үлкен тоқтың ағуын қамтамасыз ететін сыртқы
Егер дифференциалды қорғаныс жүйесі екіжақты қорғалынатын объекті үшін
Істен шығарудың әсерлі мәні немесе дифференциалды тоқ:
Idiff= I1+I2
Және тұрақтандыру немесе тежеу тоғы:
IREST= I1+I2
Idiff негізгі гармониканың өлшенетін тоғынан есептелінеді және істен
Сурет 2.2 - Тоқтың бағытын анықтау
Жағдайды анықтау үшін жұмыстың маңызды үш шартын тексеру
а) Қалыпты жұмыс кезіндегі немесе сыртқы зақымдану кезіндегі
Idiff=| I1+I2|=|I1-I1|=0
IREST=| I1+I2|=|I1+I1|=2*|I1|
Істен шығару әсері жоқ (Idiff=0); тежелу IREST ағатын
б) Ішкі зақымдалу, әр сандардан тең тоқтармен қоректендіру:
бұл жағдайда, I2=I1 және сәйкесінше |I2|=| I1|.
Idiff=| I1+I2|=|I1+I1|=2*|I1|;
IREST=| I1+I2|=|I1+I1|=2*|I1|;
Істен шығару әсерінің (Idif1) және тежеудің (IREST) шамалары
в) Ішкі зақымдалу, тек бір соққынан қоректендірулі:
бұл жағдайда I2=0
Idiff=| I1+I2|=|I1+0|=|I1|;
IREST=| I1|+|I2|=|I1|+0=|I1|;
7UT613 дифференциалды қорғанысы
Idiff=| I1+I2|=|I1+0|=|I1|;
IREST=| I1|+|I2|=|I1|+0=|I1|;
істен шығару әсерінің (Idiff) және тежеудің (IREST)
Сурет 2.3 - Дифференциалды қорғаныстың жұмыс және зақымдалу
Зақымдалудың үлкен тоқтарымен және үлкен уақыт тұрақтыларымен қамтамасыз
Қанығу индикаторы дифференциалды шаманың және тежелу шамасының динамикалық
2.2.4 Гармоникті тежеу
Жүктелген трансформаторды және шунттайтын реакторларды кернеудегі шинаға қосқан
Дифференциалды қорғаныс гармоникті құраушылар орнатылған шамадан асқан кезде
Қорғалынатын аумақтағы тоқ деңгейі үлкен зақымданулар дифференциалды тоқтың
MAX (Т жіберу максималды) уақыт өткеннен кейін сипаттаманың
Сурет 2.4 - Жіберу кезіндегі сатының іске қосылу
Істен шығару сипаттамасы
Дифференциалды қорғаныстың істен шығаруының толық сипаттамасы келтірілген. «а»
Сурет 2.5- Дифференциалды қорғаныстың істен шығару сипаттамасы.
Idiff және IREST шамалары дифференциалды қорғаныспен салыстырылады. Егер
Дифференциалды тоқ
Істен шығару сипаттамасының параметрлері 1221-ден 1261А-ға дейінгі адрестері
Істен шығару сипаттамасы екі тармақпен қалыптасады. Бірінші тармақтың
Екінші тармақ тоқ трансформаторының қорғауына алып келетін үлкен
Уақыт ұстанымдары
Кейбір жағдайларда істен шығаруға команданы уақыт ұстанымымен жіберу
Жіберу кезінде іске қосылу шамасын арттыру кернеуге қосылмаған
Қосымша тежеу
Сыртқы зақымдалулар кезінде үлкен өтпелі тоқтары бар жүйелерде
Гармоникті тежеу. Гармоникті құраушылар көмегімен тежеу, егер терминал
Т1-дің 7UT613 дифференциалдық қорғаныс құрылғысы
Трансформатордың негізгі қорғаныс міндетін атқарады – тоқты дифференциалды
1. Құрылғының ішкі қызметінің орындалуы:
87Т – Көлденең тоқты дифференциалды қорғаныс, тоқ
87N – Жерге ҚТ қорғайтын тоқты дифференциалды қорғаныс,
50,51 – МТҚ 220 кВ пен 100 кВ
FR – апаттық жағдайларды тіркейді, құрылғының дисплейінде көрсетеді
ER –құрылғының дисплейіндегі көрсететінді сақтау үшін ішкі
Қондырғылардың қорғаныс қойылымдарын өзгерту құрылғының клавиатурасы арқылы.
Т-1 220 кВ жағындағы 7SJ635 қосымша қорғаныс құрылғысы
50,51 – Максималды тоқ қорғанысы, қорғалатын зонадағы фаза
Әрбір сатысы белгілі уақыт ұстаныммен істейді:
Ажыратқышты сөндіру, АПВ қосу және УРОВ қосу.
50N, 51N, 67N. – бағытталған нөль ретті тоқ
Үшінші немесе төртінші қорғаныс сатысы ажыратқыш қосылғаннан кейін
Әрбір сатысы тәуелсіз уақыт ұстанымымен ажыратқышты сөндіруге, АПВ
46 – кері ретті тоқ қорғанысы, қорғалатын зонадағы
Бірінші уақыт ұстанымы 110 кВ шина аралық ажыратқышты
27 – кернеудің түсуінен қорғайтын қорғаныс, 110 кВ
59 – кернеудің жоғарлауынан қорғайтын қорғаныс, 110 кВ
FR - апаттық жағдайларды тіркейді, құрылғының дисплейінде көрсетеді
фазалық тоқ, нөль ретті тоқ;
фазалық кернеу, нөль ретті кернеу.
ЕR - құрылғының дисплейіндегі көрсететінді сақтау үшін
Т-1 110 кВ жағындағы 7SА632 қосымша қорғаныс құрылғысы
21, 21N – бағытталған дистанционды қорғаныс, қорғалатын зонадағы
Екінші немесе үшінші қорғаныс сатысы үшін Т ажыратқышын
Әрбір сатысы бірінші уақыт ұстанымымен: шина аралық ажыратқышты
50N, 51N, 67N. – бағытталған нөль ретті тоқ
Үшінші немесе төртінші қорғаныс сатысы ажыратқыш қосылғаннан кейін
Әрбір сатысы тәуелсіз уақыт ұстанымымен ажыратқышты сөндіруге, АПВ
50,51 – Максималды тоқ қорғанысы, қорғалатын зонадағы фаза
Әрбір сатысы белгілі уақыт ұстаныммен істейді:
Ажыратқышты сөндіру, АПВ қосу және УРОВ қосу.
50BF – ажыратқышты істен шығудан резервтейтін құрылғы, қорғаныс
Берілген уақыт ұстанымы тәуелсіз сипаттамамен ДЗШ 110 кВ
25 – АТ 10 кВ кірісіне және 110
79 - ажыратқышты автоматты түрде қайта қосу құрылғысы,
74ТС – ажыратқыштың сөндірілу тізбегінің дұрыстығын бақылайтын құрылғы.
FR - апаттық жағдайларды тіркейді, құрылғының дисплейінде көрсетеді
фазалық тоқ, нөль ретті тоқ;
фазалық кернеу, нөль ретті кернеу.
ЕR - құрылғының дисплейіндегі көрсететінді сақтау үшін
Т-1 10 кВ жағындағы 7SJ622 қосымша қорғаныс құрылғысы
50,51 – Максималды тоқ қорғанысы, 10 кВ жағында
50N, 51N, – Максималды тоқ қорғанысы, қорғалатын зонадағы
FR - апаттық жағдайларды тіркейді, құрылғының дисплейінде көрсетеді
ЕR - құрылғының дисплейіндегі көрсететінді сақтау үшін
Кесте 2.1 – Параметрлері
Адрес Тағайыншаманың
аты Тағайыншама
103 Grp Chge OPTION Қосулы Қосулы Тағайыншама
тобының өзгеруі
105 PROT. OBJECT Үш фазалы трансформатор Үш фазалы
112 DIFF. PROT. Қосулы Қосулы Дифференциялдық қорғаныс
181 M.V. SUPERV Қосулы Қосулы Өлшеу шамаларды бақылау.
1271 2. HARMONIC 10..80 % 15 % 2-ші
2.3 Максималды тоқ үзіндісі(МТҮ)
Қорғаныстың іске қосылу тоғы:
(2.3.1)
мұндағы - ҚТ тоқтарын есептелуінің қателіктерін,
Сурет 2.6-Т2 трансформатордағы максималды ҚТ тоғы.
А
Реленің іске қосылу тоғы:
-тоқ трансформаторының трансформация коэффициенті
110кВ кернеудегі трансформатордың трансформация коэффициенті
Ксх=1-сұлба коэффициенті
Максимал тоқ үзіндісін сезімталдыққа тексермейміз.
Максимал тоқ үзіндісінің (МТҮ)уақыт ұстанымын нөлге тең деп
2.4 Максималды ток қорғанысы
Қорғаныстың іске қосылу тоғы:
мұндағы Iраб.макс– трансформатордың максимал
Kсз = 2,5 – жалпылама жүктеменің өзіндік іске
Kотс=1,1- цифрлық терминалдар ушін
Kвоз=0,95-реленің қайту коэффициенті(цифрлық терминалдар ушін)
(2.4.1)
Сурет 2.7 - Трансформатордың төменгі жағындағы қ.т.
=1639 А
Сезімталдық коэффициенті:
= =
Сезімталдық шарты орындалмаған соң максималды тоқ қорғаныс кернеу
(2.4.2)
=0,95
Реленің іске қосылу тоғы:
-тоқ трансформаторының трансформация коэффициенті
110кВ кернеудегі трансформатордың трансформация коэффициенті
Ксх=1-сұлба коэффициенті
Сурет 2.8 - Трансформатордың төменгі кернеуді есептеу
(2.4.4)
=1,05
Реленің іске қосылу кернеуі:
-кернеу трансформаторының трансформация коэффициенті
110кВ кернеудегі трансформатордың трансформация коэффициенті
Ксх=1-сұлба коэффициенті
Сезімталдыққа тексеру:
,5
Сезімталдылық шарты орындалды.
10кВ кернеудегі фидерлерде МТҚ уақыт ұстанымы: қойылған,трансформатордағы МТҚ
tмтқ=tмтқфидер+Δt=1+0,5=1,5c
2.5 Асқын жүктемеден қорғау
Асқын жүктемеден қорғау трансформатордың бір фазасына орнатылады,себебі асқын
А
Kотс=1,05- цифрлық терминалдар үшін
Kвоз=0,95-реленің қайту коэффициенті(цифрлық терминалдар ушін)
Асқын жүктемеден қорғаныстың уақыт ұстанымы болмайды,ол тек сигналға
2.6 Газдық қорғаныс
2.6.1 Газдық қорғаныстың жұмыс істеу принципі және оның
Біздің елдің энергетикасы жоғары қарқынмен өсіп келеді. Техникалық
Энергетикалық жүйенің негізгі мақсаты − тұтынушыларды электр энергиясымен
Трансформаторлар мен автортансформаторлардың түрлі релелік қорғаныстары бүліну немесе
Іс жүзінде қолданылатын ережелер бойынша жоғарғы орамды 35
Қазіргі уақытта энергожүйелерде 10 мыңнан астам түрлері пайдаланылуда.
Трансформаторлардың, автортансформаторлардың және реакторлардың май жүйесі ұқсас орындалған
Газдық қорғаныс май толтырылған ұлғайтқыш бакта орналастырылған трансформаторларда,
Трансформатордың кейбір қауіпті зақымдануларында газдық қорғаныс қана әрекет
Бүліну пайда болуының басында орамаралық тұйықталу тоқтарының немесе
Трансформатордың жоғарыда қарастырылған зақымдануларынан басқа, біртіндеп пайда болатын
Реледе бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істейтін екі элемент бар
Трансформатор зақымдалған кезінде кішігірім газтектеспен жетектеледі, осы кезде
а)
Сурет 2.9 РГЧЗ-66 газдық релесінің элементтері.
а) белгі беруші элемент
ә) сөндіруші элемент
Бактан майдың жылыстауынан немесе май температурасының қатты түсіп
2.6.2 Трансформатордың май жүйесінің құрылғысы
Трансформатордың ішкі бөлігі трансформаторлық май толтырылған бакта орналасқан.
Ұлғайтқыштағы май деңгейін бақылау үшін металды шыны түтікше
Сурет 2.10-сурет. Трансформатордың ұлғайтқышы
МЕМСТ 11677-65[14] бойынша пайдалануға берілген трансформаторларда шынының май
Жаңа қуатты трансформаторларда май көрсеткіш шыны орнына бағыт
Трансформатордың ұлғайтқышы мен бакты қосатын түтікше сымдарында газдық
2.6.3 Газдық қорғаныстың принципиалды сұлбасы
Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті тұрақты тоқ көзінде орындалаған
Сурет 2.11- Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті тұрақты тоқ
Реленің РГ белгі беруші түйіспелері бөлек сақтандырғыш арқылы
Тупиктік қосалқы стансасындағы трансформатордың газдық қорғанысының оперативті айнымалы
Сурет 2.12- Трансформатордың газдық қорғанысының оперативті айнымалы тоқ
Трансформатордың қорек көзі жағынан жалғанған жағдайында, бөліктеуіш пен
3 Қосалқы станцияның релелік қорғанысы
3.1 Желінің қорғанысы
ПУЭ талаптары бойынша барлық қондырғылар релелік қорғаныс құрылғыларымен
- ажыратқыш көмегімен бүлінген элементті қалғанынан, яғни бүлінбеген
- энергожүйедегі элементтің қауіпті, яғни қалыпты емес жұмыс
3.2 110 кВ желі қорғанысы.
-110-220 кВ желілер үшін негізгі қорғанысты қарастырған кезде
-110-220 кВ –ты желі үшін негізгі қорғаныс ретінде
Кесте 3.2.1 - Параметрлер кестесі
Адресі Параметрі C Тағайындамалар
варианты Берілген
тағайындама Түсіндірмелер
1201 FCT Distance
(Ф-я ДЗ)
ON (ҚОСУ)
OFF (ӨШІРУ) ON Дистанционды қорғаныс
қосулы (ON)
өшірулі (OFF)
1210 Start Timers
(Таймерлер қосу)
on Dis. Pickup (при Сраб.ДЗ)
on Zone Pickup on Dis. Pickup Сатылардың
1211 Distance Angle
(УголНаклДистЗащ)
30 .. 90 °
75 ° ДҚ сипаттамасының көлбеулік бұрышы
3.2.1 кестенің жалғасы
1244 ϕ load (Ø-E)
(ϕ нагр (Ø-E)
20 .. 60 °
arccos(0,85) 31 ° Угол сектора нагрузки,
(фаза-фаза)
1306 T1-multi-phase
(Т1-многофаз)
0.00 .. 30.00 sec (c); ∞ 0.00 sec
ступени Z1 при
многофазных КЗ
1316 T2-multi-phase
(Т2-многофаз)
0.00 .. 30.00 sec (c); ∞ 0.50 sec
ступени Z1 при
многофазных КЗ
1325 T3 DELAY
(Т3 ЗАДЕРЖКА)
0.00 .. 30.00 sec (c); ∞ 1.80 sec
ступени Z3
1335 T4 DELAY
(Т4 ЗАДЕРЖКА)
0.00 .. 30.00 sec (c); ∞ 0.30 sec
ступени Z4
1301 Op. mode Z1
(Раб.реж Ст1)
forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) forward Z1 сатысының жұмыс режімі
1303 X(Z1)
(Х(Ст1)) 5A 5A 0.010 .. 120.000 Ω
1307 Zone Reduction
(ПонижениеСт)
0 .. 45 ° 0 ° Угол скоса
(компенсация нагрузки)
1311 Op. mode Z2
(Раб.реж Ст2)
forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) forward Жұмыс режімі ступени Z2
3.2.1 кестенің жалғасы
1313 X(Z2) (X(Ст2)) 5A 0.010 .. 120.000 Ω
1321 Op. mode Z3
(Раб.реж Ст3)
forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз) Inactive (Неактив.) forward Z3 сатысының жұмыс
1323 X(Z3) (X(Ст3)) 5A 0.010 .. 120.000 Ω
3.3 Дистанционды қорғаныс
Бастапқы берілгендер:
Ес1=Ес2=Ес3=66.44 кВ; Uб=115 кВ; Uср=115
Осы формулалар бойынша параметрлерді есептеп табамыз.
3.3.1-кесте. Желінің және нөлінші желінің кедергілері.
Желі № Хж, Ом Хож, Ом
1;2
3;4 6.8 13.6
5 4 8
6 7.2 14.4
7;8 3.88 7.76
9;10 3.16 6.32
11.1 3.48 6.96
3.3.1 кестенің жалғасы
11.2 2.2 4.4
12 2.92 5.84
13.1 2.37 4.74
13.2 3.76 7.56
14 5.52 11.04
15;16 5.6 11.2
18 8 16
19.1 4.4 8.8
19.2 1.2 2.4
25;26 8.4 16.8
27;28 3.28 6.56
20 10 20
21 7.6 15.56
22;23 3.6 7.2
24.1 2.8 5.6
24.2 7.2 14.4
3.3.1 Бірінші сатыны есептеу.
Бірінші сатыны қарама- қарсы қосалқы стансаның шинасының
Ом
0.05 кедергі релесі мен кернеу трансформаторының қателіктерін корсетететін
3.3.2 Екінші сатыны есептеу
қорғаныстың екінші сатысы келесі шартты қанағаттандыруы, аралық желілердің
Трансформатордың релелік қорғаныс Т15;
21 желінің дистанциондық қорғанысының бірінші сатысы.
1-шарт бойынша:
Ом
(3.3.2)
318.8/675 0.5
Сурет 3.3.2 - Бірінші шарт бойынша, трансформатордың
Ом
2 - шарт бойынша:
Ом
(3.3.5)
мұнда
Ом
Екі шарт ішінен ен төмен мәнді аламыз:
=13.51 Ом
Екінші сатының 20 желісінің сезімталдығын есептеу:
(3.3.7)
Екінші сатыдағы кедергінің мәні сезімталдығы бойынша сай келеді.
Уақыт ұстанымы бойынша селективтілік сатысына тең деп аламыз.
tII20=(t
(t~ 0,4
3.3.3Үшінші сатыны есептеу
Қорғаныстың үшінші сатысын іске асыратын қосқыш релелері жүктеменің
Тежелген қозғалтқыштардың өзіндік іске қосылу коэффициентін kз=1,5, сенімділік
(3.3.3.1)
мұнда - ШДЭ-2801 панелінің максималды
Ом
Үшінші сатыны сезімталдыққа мына шарттар бойнша тксереміз:
Қорғайтын желінің соңындағы қ.т.
Резервті зонаның соңындағы қ.т.
Бірінші шарт бойынша сезімталдық коэффициентін анықтаймыз:
(3.3.3.2)
Бірінші шарт бойынша үшінші сатылы сезімталдық қанағаттандырады.
Екінші шарт бойынша 21 желінің соңындағы сезімталдықты
=Iiмин/I21мин
=1
10+7.6=17.6 Ом
ПУЭ бойынша kIIIч.з коэффициенттері сәйкесінше 1,5 және 1,2
Үшінші сатының уақыт ұстанымын қарсы сатылық принцип бойынша
tIIзЛ= tIзЛ+(t
tIIзЛ= 0,5+0,5=1 с;
tIIIЛ20= tIIЛ21+(t
tIIIзЛ3= 1+0,5=1,5 с;
Реленің іске қосылу кедергісі келесі формуламен анықталады
Zс.р= Zс.з*nт/ nн
Zс.р мәніне қарап каталогтық мәліметтер бойынша реленің қойылымы
Барлық сатылар үшін nт=600/5, nн=110/0,1=1100 деп қабылдап
(3.3.3.6)
(3.3.3.7)
(3.3.3.8)
Дистанциондық қорғаныстың селективтілік картасы 1-ші сызбада көрсетілген
3.4 Нөлінші реттік тоқ қорғанысын (НРТҚ) есептеу
К е с т е 3.4.1 -
№ КЖ
Хж, Ом
Хоуд, Ом/км Х0ж, Ом
1;2 Біртізбекті
3;4 Біртізбекті 6.8 1,5 10,2
5 Біртізбекті 4 1,5 6
6 Біртізбекті 7.2 1,5 10,8
7;8 Біртізбекті 3.88 1,5 5,82
9;10 Біртізбекті 3.16 1,5 4,74
11.1 Біртізбекті 3.48 1,5 5,22
11.2 Біртізбекті 2.2 1,5 3,3
12 Біртізбекті 2.92 1,5 4,38
13.1 Біртізбекті 2.37 1,5 3,555
13.2 Біртізбекті 3.76 1,5 5,64
14 Біртізбекті 5.52 1,5 8,28
15;16 Біртізбекті 5.6 1,5 8,4
18 Біртізбекті 8 1,5 12
19.1 Біртізбекті 4.4 1,5 6,6
19.2 Біртізбекті 1.2 1,5 1,8
25;26 Біртізбекті 8.4 1,5 12,6
27;28 Біртізбекті 3.28 1,5 4,92
20 Біртізбекті 10 1,5 15
21 Біртізбекті 7.6 1,5 11,4
22;23 Біртізбекті 3.6 1,5 5,4
24.1 Біртізбекті 2.8 1,5 4,2
24.2 Біртізбекті 7.2 1,5 10,8
3.4.1 Тура реттік орынбасу сұлбасы
ҚТ тоқтарын есептеу үшін тура ретті,кері ретті,
Тура ретті орынбасу сұлбасы
Сурет 3.4.1 - Тура ретті орынбасу сұлбасы
Кері ретті орын басу сұлбасы
Сурет 3.4.2 - Кері ретті орынбасу сұлбасы
Нөлдік ретті орын басу сұлбасы
Сурет 3.4.3 - Нөл ретті орынбасу сұлбасы
3.5 НРТҚ есептеу
3.5.1 Бірінші сатыны есептеу
Нөл ретті токтық қорғаныстың іске қосылу тоқтарын есептеу
Бірінші сатының іске қосылу тогы – уақыт ұстанымынсыз
(3.5.1.1)
мұнда Котс=1,2-1,4-реле қателігін, апериодиқалық құраушының әсерін ескеретін коэффициент.
Нөл ретті тоқтың ең үлкен
ҚТ тоқтарын есептеу
Сурет 3.4.4 – 20 желінің нөл реттік бірфазалы
I20(1) =829.4 А
Сурет 3.4.5 – 20 желінің нөл реттік екі
I20(1,1) =812 A
20 желінің қ.т тоқтары.
А
А
(3.5.1.2)
А
3.5.2 Екінші сатыны есептеу
Екінші сатының іске қосылу тогын мына шарт бойынша
Екінші сатыны келесі қорғаныстың I сатысының іске қосылу
Қорғалынып жатқан желіден кейін орналасқан желінің қ.т.
Сурет 3.5.2 - Бір фазалы қ.т кезіндегі
А
Сурет 3.5.2 - Екі фазалы қ.т кезіндегі
А
21 желінің қ.т тоқтары.
А
А
А
Қорғалатын желінің екінші сатысын келесі желінің бірінші сатысымен
Сурет 3.5.3 – Екі фазалы қ.т кезіндегі 20-ші
Сезімталдық коэффициентін анықтаймыз:
А
(3.4.4)
3.5.4 Үшінші сатыны есептеу
Үшінші сатының іске қосылу тогын
(3.5.4.1)
мұндағы Kн =1,2- реледегі қателікті және қажетті қорды
Кбк =0,5-1 – ток трансформаторларының біркелкілік коэффициенті;
Ка= 1- апериодты құраушының коэффициенті
=0.1 –тоқ трансформаторының қателігі
Сурет 3.5.4 - Қ .т тогын
А
А
Сурет 3.4.5 – Ұзын желі, яғни 20-ші желі
Сезімталдық коэффициентін анықтаймыз:
(3.5.4.2)
Сурет 3.4.6 –21-ші желі бойынша бір фазалы қ.т.
Сезімталдық коэффициентін анықтаймыз:
Сезімталдық шарты қанағатталды
Үшінші сатының уақыт ұстанымын карсы-сатылы принцип бойынша(МТҚ сияқты)
Л20-тің үшінші сатысының уақыт ұстанымы
Л21-тің үшінші сатысының уақыт ұстанымы
Реленің қосылу тоғының НРТҚ сатысын есептеу.
(3.5.4.3)
nТА – трансформатор тоғының трансформатор коэффициенті.
nт=600/5 = 120.
(3.5.4.4)
(3.5.4.5)
(3.5.4.6)
НРТҚ селективтілік қорғанысы 1-ші сызбада көрсетілген
К е с т е 3.5.1 – SIPROTEC
Адрес Тағайыншаманың
аты Тағайыншама
3101 нртқ Қосулы
Өшірулі Қосулы Жерге ҚТ-дан қорғау
3110
forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) Forward Жұмыс режімі
3111
0,25-125 A 26,9555A іске қосу тоғы
3112 0-30c 0c Уақыт
3120 forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) Forward Жұмыс режімі
3121 0,25-125 A 20,975А
3122 0-30c 0,5c Уақыт
3.5.1 кестенің жалғасы
3130 forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) Forward Жұмыс режімі
3131 0,25-125 A 1,4A
3132 0-30c 1,3c
3140 forward (алға)
reverse (артқа)
non-directional (бағытсыз)
Inactive (Неактив.) Forward Жұмыс режімі
К е с т е 3.4.3 – SIPROTEC
Адресі Тағайын шаданың аты Тағайын дамала диапазоны
таңдау Түсініктеме
105 PROT. OBJECT 3 phase Transformer(3 фазалы трансформатор)
1 phase Transformer(1 фазалы трансформатор )
Autotransformer
(Автотрансформатор)
Generator/Motor
(Генератор/Мотор)
3 phase Busbar
(3 фазалы шина)
1 phase Busbar
(1 фазалы шина)
3 phase Transformer Қорғалатын нысана
112 DIFF. PROT. Disabled (Өшіру)
Enabled (Қосу) Enabled Дифференциалды қорғаныс
3.4.3 кестенің жалғасы
120 UNBALANCE LOAD Disabled (Өшіру)
Definite time only
(тек қана тәуелсіз уақыт ұстанымына)
Time Overcurrent Curve IEC(IEC стандарты бойынша қисық уақыт
Time Overcurrent Curve ANSI (ANSI стандарты бойынша қисық
Disabled Симметриялы емес жүктемеден қорғау (кері тізбектеме)
142 THERM. VERLOAD Disabled (Өшіру) using a thermal
(С исп. Термич. Харак)
according IEC 354
(IEC 354 стандартына байланысты)
according IEC 354 Термиялық жүктемеден қорғау
213 NUMBER OF SIDES 2, 3, 4, 5
3 Жақтар саны
261 VT SET Not connected (қосылмаған)
Side 1 (1 Жағы)
Side 2 (2 Жағы)
Side 3 (3 Жағы)
Measuring Iocation 1 (Есептеу нүктесі 1)
Measuring Iocation 2 (Есептеу нүктесі2)
Measuring Iocation 3 (Есептеу нүктесі 3)
Busbar (Шиналар) Side 1 (1 Жағы)
Қорытындысы TH UL1, UL2, UL3 келтірілген
270 Rated Frequency 50 Hz
60 Hz
16,7 Hz 50 Hz Номиналды жиілік
271 PRASE SEQ. L1 L2 L3
L1 L3 L2 L1 L2 L3 Реттік фаз
3.4.3 кестенің жалғасы
276 TEMP. UNIT
Degree Celsius (Цельсий градусы)
Degree Fahrenheit(Фаренгейт градусы) Degree Celsius Температураны өлшейтін ұяшық
311 UN-PRI SIDE 1 0.4..800.0 kV 110.0 kV
312 SN SIDE 0.20..5000.00 MVA 80.00 MVA 1-жақтың
313 STARPNT SIDE 1 Solid Earthed (Тура тұйықталған)
Isolated (Изоляцияланған) Solid Earthed 1-жақтың нейтралі
314 CONNECTION S1 Y (Wye) (Звезда)
D(Delta)(Треугольник)
Z (Zig-Zag) (Зигзаг) Y (Wye) Трансформатордың
321 UN-PRI SIDE 2 0.4..800.0 kV 10 kV
322 SN SIDE 2 0.20…5000.00 MVA 80.00 MVA
323 STARPNT SIDE 2 Solid Earthed (Глухозаземл.)
Isolated (Изолир.) Solid Earthed (Глухозаземл.) Бейтарап жағы 2
324 CONNECTION Y(Wye) (звезда)
D(Delta) (Треугольник)
Z(Zig-Zag) (Зигзаг) D(Delta) (Треугольник)
Трансформатордың жалғану орамасы 2-жақ
325 VECTOR GRP S2 0, 1, 2, 3,
11 Вектор тобының 2 жағы
331 UN-PRI SIDE 3 0.4..800.0 kV
3.4.3 кестенің жалғасы
332 SN SIDE 0.20..5000.00 MVA 80
333 STARPNT Solid Earthed (Глухозаземл)
Isolated (Изолир) Isolated Бейтарап жағы 3
334
CONNECTION S3 Y (Wye) (Жұлдызша)
D (Delta) (Үшбұрышша)
Z (Zig-Zag) (Зигзаг) Y (Wye) (Жұлдызша)
Трансформатордың орамасы 3 жағында жалғанған
335 VECTOR GRP S3 0, 1, 2, 3,
0 Вектор тобының 3 жағы
511 STRPNT YES (Ия)
NO (Жоқ) YES (Ия)
Нысанаға бағытталған бетарап ТТ өлшеуіш жағы 1
512 IN-PRI CT M1 1..100000 A 400 A
номиналды біріншілік ток
513 IN-SEC CT M1 1A
5A 1A ТТ 1ші өзгертілген жағдайда
номиналды екіншілік ток
521 STRPNT->OBJ M2 YES (ДА)
NO (НЕТ) NO (НЕТ) Бейтарап ТТ
522 IN-PRI CT M2 1..100000 A 4000 A
номиналды біріншілік ток
523 IN-SEC CT M2 1A
5A 5A Номиналды екіншілік ток ТТ
531 STRPNT->OBJ M3 YES(ДА)
NO(НЕТ) NO(НЕТ) Бейтарап ТТ 3 өзгертілген тұрғыда в
3.4.3 кестенің жалғасы
532 IN-PRI CT M3 1…100000A 4000A Номиналды біріншілік
533 IN-SEC CT M3 1A
5A 5A Номиналды екіншілік ток ТТ
1201 DIFF.PROT. OFF (ҚОСЫЛМАҒАН)
OF
(ҚОСЫЛҒАН)
Block relay for trip
Comand (реленің ажыратуға беретін бұйрығын блокадалау) ON
1205 INC.CHAR.START OFF (ҚОСЫЛМАҒАН)
OF
(ҚОСЫЛҒАН)
ON Пусктың ажыратылу кезіндегі характерстеканың өсуі
1207 RESTR n.HARM OFF (ҚОСЫЛМАҒАН)
3 Harmonic(3 Гармоника)
5 Harmonic(3 Гармоика) OFF n-нші гармониканың тежеуі
1221 I-DIFF> 0.05..2.00 I/lnO Заводтық ұстанымы Дифф. Токтың
1226A T I-DIFF> 0.00..60.00 sec; ∞ 0.00 sec
1231 I-DIF>> 0.5..35.0 I/InO; ∞ 7.5 I/InO Өшірілу
1236А TI-DIFF>> 0.00..60.00 sec; ∞ 0.00 sec TI-DIFF>>
2001 PHASE O/C ON (ҚОСУ)
OFF (ӨШІРУ)
Block realy for
Trip commands ON (ҚОСУ)
Уақыт ұстанымы бойынша фазалық максималды ток қорғанысы
2011 I>> 0.10..35.00A; 2.00A I>> Іске қосылу
2013 T I>> 0.00..60 sec 0.00 sec T
2014 0,1-35A 1.00A МТҚ іске қосу
4 Автоматты резервті қосылуының логикалық сұлбасын жасау.
4.1 Резервті автоматтық қосу (АРҚ) және оның қызметі
Тұтынушыларды электрмен жабдықтаудың сенімділігінің жоғарғы дәрежесі бір уақытта
Бірінші сұлбада бір қорек көзі іске қосылған және
Біржақты қоретенудің кемшілігі жұмыс істеу көзінің апаттық ажыратылуы,
1.А қосалқы стансасының (4.1-сурет, а) қоректенуі Б қосалқы
Сурет 4.1 - Тұтынушылардың қоректенуінің әр түрлі сұлбаларындағы
Электр стансаның әр агрегатының электр қозғалтқыштары мен басқа
1.Т1 және Т2 трансформаторлары әртүрлі шиналар жүйесіне қосылған
1.В және Г қосалқы стансалары (4.1-сурет, г) радиалды
Қолдану тәжірибесі АРҚ-дің электрмен жабдықтау сенімділігінің өте тиімді
4.2 АРҚ сұлбаларына қойылатын негізгі талаптар
АРҚ құрылғысының барлығы келесі негізгі талаптарды қанағаттандыру керек:
1.Кез-келген себептерге байланысты тұтынушылар шинасындағы кернеудің жоғалуы кезінде
1.Тұтынушылардың қоректенуінің ұзақ үзілісінің уақытын азайту үшін резервтік
1.АРҚ әрекеті резервтік көздің қалыптастырылмаған қысқа тұйықталуға бірнеше
1.АРҚ сұлбасы резервтік көздің ажыратылмаған жұмыстық көздегі қысқа
1.АРҚ, оның ажыратқышының қосылуы жағдайында жұмыс көзін қоректендіретін
1.Резервтік көздің қалыптаспаған қысқа тұйықталуға қосылған жағдайында ажыратылуын
Жылдамдатылған қорғаныс, әдетте, жылдамдату тізбегі уақыт ұстанымы бойынша
4.3 АРҚ құрылғыларының топталуы
Энергожүйелерде белгілі бір жұмыс жағдайларына және біріншілік коммутация
1.автоматика құрылғысы әрекет ететін жабдықтар типі бойынша –
1.әрекеттердің бағытталуы бойынша – біржақты және екіжақты әрекет
Егер АРҚ біржақты әрекет ететін болса, онда С1
Егер АРҚ құрылғысы екіжақты әрекет ететін болса, онда
АРҚ құрылғысы, сонымен қатар келесідей топтастырылады:
1.құрылғылардың қоректену көзінің түрі бойынша – тұрақты және
2.АРҚ құрылғысының әрекетінен іске қосылатын резервтер түрі бойынша
Сурет 4.2 - АРҚ құрылғысының әрекет ету сұлбасы
Айқын АРҚ болған кезде резервтік көз сөндірілген күйде
4.4 Логикалық сұлбасын жасау.
Логикалық сұлбаға келетін болсақ, ең алдымен ажыратқыштың моделін
Сурет 4.3- Ажыратқыштың моделі.
Сұлбаны тұрғызып және оны тексеру үшін, мен АҚР
Екі енгізу ажыратқыштар қосылу, яғни олардың АҚР
Сурет 4.4 - АРҚ сәтті бір реттік
4.4 суретте көріп отырғаныздай кілтті қоса отырып сигнал
Сурет 4.5 - АРҚ сәтті болуы және
Сигналдар арқылы графиктер тұрғызылды.
Сурет 4.6 – Бірінші ажыратқышты қосқандағы.
Сурет 4.7 – Екінші ажыратқышты қосқандағы.
Сурет 4.8 – РПВ келген сигнал.
Сурет 4.9 – АРҚ рұқсат ету.
Автоматты резервті қосылуының іске қосылуы, яғни бірінші ажыратқыштың
Сурет 4.10 – АРҚ сәтсіз орындалуы.
Сурет 4.11 – Екінші ажыратқышқа
келген сигнал.
Сурет 4.12 – Бірінші ажыратқышқа
келген сигнал.
МТҚ орындалса сигналдардың өзгеруі.
Сурет 4.13 – Бірінші ажыратқышқа
келетін сигнал.
Сурет 4.14 – Бірінші ажыратқышқа
келетін сигнал.
Аяққы сигналды тексергендегі мәндері.
Сурет 4.15 – Ажыратылған кездегі сигналдар.
Сурет 4.16 – Бірінші ажыратқышқа
келген сигнал
Сурет 4.17 – Екінші ажыратқышқа
келетін сигналдар
Сурет 4.18 – РПВ келетін
сигналдар.
Сурет 4.19 – МТҚ сигналдар.
5 Тіршілік қауіпсіздігі
5.1 Қосалқы стансадағы диспетчерлік қызмет орнындағы жұмыс жасау
Диспетчерлік қызметі үшін ІІ-категориялық жұмысты таңдап аламыз.Казіргі заманғы
Желдету жүйесі керекті микроклимат параметрлерін және өндіріс ғимараттарындағы
Жұмыс орнының өндіріс ортасын сипаттайтын көрсеткіштер санитарлық-гигиеналық факторларға
Жұмыс категориялары бойынша микроклимат параметрлерінің оптималды және рұқсат
Кесте 5.1.1 - Жұмыс категориялары бойынша микроклимат параметрлерінің
Жыл периоды Жұмыс категориясы Температура Салыстармалы ылғалдылық Жүру
Ықтим. Рұқ.етіл Ықтим. Рұқ.етіл Ықтим. Рұқ.етіл
Суық Орта ауырлық IIa 18 – 20 15
Жылы Орта ауырлық IIa 21 – 23 17
Біз салқындату және мәжбірлеу жүйесі бар кондиционер таңдаймыз,
Адамның жұмыс қабілеттілігіне ғимараттың жарықтануы әсер етеді. Жарық
Дипломдық жұмыстың ӨТҚ бөлімінде ҚС-ның диспетчерлік қызмет орнында
Құрылғыларда адамды электр тоғымен соғу қаупі бірнеше факторлармен
Жұмыс қауіпсіздігін сақтау үшін техникалық және ұйымдастыру шаралары
Нөлдеу қорғанысының мақсаты қондырғының тоқ жүргізбейтін бөліктерінің кернеуін
Электр машиналарының, трансформаторлардың, шамдардың, құрылғылардың корпустары және басқа
Қосалқы станцияның жерлендіргіш құрылғылары термиялық және коррозиялық тұрақтылық
Жерлендіргіш құрылғыларды (ЖҚ) жобалау кезінде адамның электр тогымен
Жерлеушілердің кедергісін есептеу кезінде қадам және жанасу кернеу
ЖҚ есебінің мақсаты жерлегіштердің орналастыру реті мен пішіні,
Біртекті жерде жерлегіштерді есептеген кезінде жердің үстіңгі қабатын
Ќосалќы станция ғимараты электр ќұралдарды ќызмет жасау ќауіпсіздігі
Ќосалќы станцияның электр ќұралдарымен жұмыс жасау ТЭШ және
Кернеуі 1 кВ – ға дейін және жоғары
а) электршаруашылыќќа жұмыс жасау үшін жауапты адамдардың рұќсаты
б) жұмыс екі адамнан кем жасалмауі тиіс;
Электр ќұрылғыларында ќорғаныс тәсілдері болып ќұралдар, аппараттар, тасымалдау
5.2 Диспетчерлік қызмет орындағы ауаны алмастырылуды есептеу
Ауаны алмастырудың мерзімі жылудың артығын жою үшін, опративті
Әуе ортаның талап еткен көрсеткіштерін қамтамасыз етуге қажет
Артық жылу мекемеде (Q бөл) бөлінетін және мекемеде
Q арт=Q бөл+Q шығ
Q бөл=Q 1+Q 2+ Q 3 +Q 4
Жылудың негізгі көздері:
Q1 - технологиялық жабдықтан шыкқан жылу.
Q1 = ψ1 ψ2 ψ3 Nном
ψ1 - кедергі реттеудің номиналды қуатын арттырғанда есептелетін,
ψ2 - жүктеменің коэффициенті, яғни қуатты орташа қолдану
ψ3 - кедергінің біруақытта жүмыс істеу коэффициенті (ψ3
Nном. кедергіні реттеудің номиналды куаты Nном=350Вт. Бұл жағдайда,
Q2- адамдардан бөлінетін жылу;
Q1=n qадаь
n-жұмысшылардың саны, п=2 адам;
qадам- бір адамдан жылу шығыны (80-116Вт);
Диспечерлі бөлімінде адамдар дене еңбегімен көп айналыспайды, сондықтан
Q2=2·80=160Вт.
Q3- терезенің ойықтарынан кіретін күн радиациясы әкелетін жылу,
Q3=F0·m·K·q
мұнда Ғо- диспетчер бөлігіндегі бір терезенің ауданы;
Ғ0=1,7·4,36=7,4м2;
m-терезелердің саны;
qс- терезенің 1м2 кіретін жылу
Бір қабатты терезе мен яғни қапсырмалы және қабатты
Q4 =2·7.4·0.6·224=1990Вт
Қыс кезінде күн радиациясы кіретін жылу нөлге тең.
Q4- жарық көзінен бөлінетін жылу
Q4 =φ.Nжар
Диспечер мекемедегі жарықтың қуаты, Nжар =320Вт.
Q4=0.8·320=256Вт
Диспечер мекемесіне түсетін артық жылу:
Жазда Qарт.ж Q1+Q2+Q3+Q4 =160+1990+256=2406 Вт,
Қыста Qарт.ж Q1+Q2+Q3+Q4=160+0+256=416 Вт,
Толық жылуды кеміту үшін диспетчер бөліміне енгізілетін ауаның
(5.2.7)
Q -мекемедегі артық жылу, кВ;
С- құрғақ ауадағы жылудың көлемі, анықтамалық көлемі С=0.278
tбөл~ бөлінетін ауаның температурасы, °С;
tк - кіретін ауаның температурасы,°С ;
убөл~ температурадағы тәуелді анықталатын бөлінген ауаның тығыздығы (кг/м3)
Мекемеден шығатын ауаның температурасы эмпирикалық өрнекпен анықталады:
tбөл=tжк∙К(Н- һ)
tжк- аэрациясының жұмысы кезіндегі аймағының ауа температурасы сыртқы
К - мекеменің биіктігі мен өсетін температурасының коэффициенті;
Н- тігіннен қарағанда еденнен фрамугтың орташа дейінгі ара
h - жұмыс аймағының биіктігі, м;
Диспечерлік бөлмеге бөлінетін ауаның 28°С температурасын қабылдаймыз.
Жаз мезгілінде сыртқы ауаның температурасы 25°С тең деп
Артық жылуды кеміту ушін диспетчер мекемесіне қажет ауаның
Ауаның алмасу мерзімі төмендей өрнекпен анықталады.
(5.2.9)
V-мекеме көлемі, м2;
Диспетчер бөлмесінің ұзындығы 9м, ені 8м, биіктігі Зм
Одан шығады, жазда Кл=676,8/216=31.13 (1сек)
қыста Кл=43,2/216=0,2 (1сек)
Вентиляцияны есептегенде кондиционерлер санын мына формуламен анықталады:
n = Lнорм /Lq,
мұндағы Lq –кондиционердің өнімділігі.
СР 10 үшін, вентиляцияны қамтамасыз ету шартынан:
n = Lнорм /Lq = 2434.5/1891 = 1,3дана.
Вентиляция мен кондиционерлеуді 216 м3 есептелінген кондиционерді қолданамыз.
DELONGHI (Италия) фирмасының қабырғалы СР сериясының 230/1/50 кондиционердің
Кесте 5.2.1 - DELONGHI (Италия) фирмасының қабырғалы СР
Кондиционер моделі СР 10
Электрқоректену В/ф/Гц 230/1/50
Салқындату өнімділігі Вт 1891
Қолданылатын электр қуаты Вт 650
Жұмыс тогы А 2,8
Ылғалдылықты жою л/4 1,0
Жылу өнімділігі Вт 2052
Ішкі блогі
Ауа ағыны (макс) м3/ч 320
Өлшемдері:
- ұзындығы мм 750
Кондиционер моделі СР 10
- биіктігі мм 270
- терендігі мм 175
Ішкі блогі
Ауа ағыны (макс) м3/ч 950
Өлшемдері:
- ұзындығы мм 660
- биіктігі мм 500
- терендігі мм 230
Жүргізілген есептеу негізінде кондиционерді таңдаймыз:
Сурет 5.2.1- DELONGHI (Италия) фирмасының қабырғалы СР сериясының
Ғимаратта кондиционерлерді орналастыру орны суретте көрсетілген
Сурет 5.2.2- DELONGHI (Италия) фирмасының қабырғалы СР
5.3 Қоршаған ортаны қорғау
5.3.1 Шаң аулағыш қодырғылардың сипаттамалары - циклон
Кәсіпорынның негізгі қатты қалдық шығындарына: күл, күйе,
Күлдің бөлшектерін тұндыру бірнеше жағдайда, сонымен турбулентті және
Ағыннан күл бөлшектерінің нәтижелі тәсілмен бөлінуі, электрсүзгіштегі тұтылған
Газды тазартатын НИИО циклонды есептеу үшін келесі параметрлер
жұмыс жағдайындағы тазартылатын газдың мөлшері, QP=9 м3/с;
жұмыс жағдайындағы газдың тығыздығы, ρГ=2,5 кг/м3;
жұмыс температурасындағы газдың жабысқақтығы, μ=15*10-6 Па∙с;
шаңның дисперсиялық құрамы, dm=15 мкм;
кіріс концентрация, Свх=10 г/м3;
шаң бөлшектерінің тығыздығы, ρч=2300 кг/м3;
газды тазартудың талап қойылатын нәтижелігі, ή=84 %.
газдың циклоннан шығу шарты: атмосфераға
Циклонның типі СДК-ЦН-33
Шешуі:
Циклонды жүйелі жақындаулар әдісімен келесідей есептейміз:
1. Циклонның берілген типі бойынша циклонның көлденең қимасының
2. Циклонның диаметрі D (м):
,
Табылған циклонның ішкі диаметрінің мәнін D типтік жақын
Менің есептеуімде диаметрдің стандартты мәні D=2,4 м деп
3. Циклонның таңдалған диаметрін біле отырып газдың циклондағы
,
мұндағы n – циклондар саны.
Газдың циклондағы нақты жылдамдығы оптимальді мәннен 15% кем
Есептеу бойынша 0,5% ауытқыды, яғни мүмкін болатын мәнінен
4. Дара циклонның гидравликалық кедергі коэффициентін анықтаймыз:
,
мұндағы k1 – циклонның диаметрін түзету коэффициенті (кесте
k1 =1,0; k2 =0.81; ξ500 =520;
;
5. Гидравликалық кедергіні анықтаймыз:
,
6. Циклонның газды тазартудың нәтижелігі
(4.10)
мұндағы Ф(x) – х параметрлі кестелік функция, х
(4.11)
мұндағы dm – шаң бөлшектерінің медианалық өлшемі (А
d50 – шаң бөлшектерінің диаметрі, 50% қоршалатын нәтижелігімен
(4.12)
d50T мәні типтік циклонның жұмыс істеу жағдайына байланысты
lgση – бөлшектерді мөлшеріне қарай стандартты функциялық үлестірімді
d50T және lgση мәндерін циклонның типіне қарай кесте
Формула бойынша х параметрін тауып, Ф(х) функциясын
Типтік циклонның жұмыс жағдайына байланысты ауытқулардың әсерін анықтаймыз:
х параметрі:
Кесте бойынша Ф(х) параметрі: Ф(х) = 0,8159
Содан кейін табылған мәнді орнына циклонның газдан тазартудың
Егер табылған η мәні талап етілген шамасынан кіші
Кесте 5.4 СДК-ЦН-33 циклонының параметрлері
Аты Белгіленуі СДК-ЦН-33
Цилиндрлік бөліктің биіктігі Нц 0.515
Конустық бөліктің биіктігі Нк 2.11
Құбырдың (выхлопной) ішкі диаметрі d 0.34
Шаң шығарғыш ұңғымасының ішкі диаметрі dl 0.229
Кіріс патрубканың ені b 0.214
Құбырдың (выхлопной) сыртқы бөлігінің биіктігі hb 0.515
Фланцты орнату биіктігі hфл 0.1
Кіріс патрубканың биіктігі а 0.2-0.3
Кіріс патрубканың ұзындығы 1 0.6
Құбырдың (выхлопной) тереңдену биіктігі hT 0.515
Ұлудың (улитки) ағымдағы радиусы ρ D/2+b/4π
Кестедегі әр параметрді циклонның ішкі диаметріне көбейтіп бізге
Нц=0.515D=1,236м; Нк=2.11D=5,064м; d=0.34D=0,816м; dl=0.229D=0,5496м; b=0.214D=0,5136м; hb=0.515D=1,236м; hфл=0.1D=0,24м; a=0.2D=0,48м;
Барлық циклондарда бункерлер диаметрі Dб болатын цилиндрлік формада
цилиндрлік циклондар үшін Dб=1,5 D;
конустық циклондар үшін: Dб=1,1-1,2 D.
Бункердің цилиндрлік бөлігінің биіктігі Нб=0,8D, бункердің түбі қабырғалары
Сурет 4.2 Цилиндрлік НИИО газ циклонының сызбасы.
Бұл жұмыста қосалқы стансадағы диспетчерлік орындағы ауаның алмастырылуын
6 Экономикалық бөлім
Бизнес – жоспар “Электр энергиясын сенімді таратумен, оның
6.1 Жұмыстың істеудің мақсаты
Негіздеменің мақсаты:
1. Электр энергиясын сенімді таратумен,оның мақсаттылығын қамтамасыз ететін
2. Несиелік құралдардың берілген шарттары бойынша және несиенің
Қосалқы стансаның негізгі қызметі тұтынушыларды электр энергиясымен сенімді
Қосалқы стансаны модернизациялаудың нәтижесінде келесідей мақсаттарға қол жеткізіледі:
1. Электрмен жабдықтаудың сенімділігін және тұтынушыларға көрсетілетін қызметтің
2. Олардың апаттылығын төмендететін моральді және физикалық тозған
3. Жабдықтардың жөндеу-эксплуатациялық қызмет көрсетуімен байланысты тікелей шығындарды
6.2 Сату нарығын талдау
Тұтынушыларды энергиямен қамту тапшылығына байланысты болашақта ҚС салу
Экономикалық және қаржылық көрсеткіштердің тиімділігіне байланысты есептік мерзім
Қаржылық-экономикалық бағаның барлық көрсеткіштері теңгемен алынған.
6.3 Кернеуі 110\35\10 кВ болатын қосалқы станцияны салудың
Мұндай қосалқы станция электрэнергиясын тораптарға таратумен, жеткізумен және
Кәсіпорынның негізгі тауары, өзі сияқты басқа да қосалқы
Қосалқы станцияда жаңа, жоғары автоматтандырылған қодырғылар,
электрмен жабдықтаудағы жоғары сенімділікпен қамтамасыз етеді.
Қосалқы станцияның қондырғы бөлігіндегі ремонтты, яғни арматураларды және
Энергиялық объектідегі эксплуатациялық ремонт және құрылыс жұмыстарын іске
Кредитті проценті бойынша төлеу, жылдық табыстың 18%
6.4 Инвестициялық жоспар
110/35/10 кВ 2х80 МВА №13 қосалқы станциясының релелік
(6.1)
4,8 млн. ш.б. немесе 720 млн.теңге.
Жобалау, геологиялық, кұрылғыны тасымалдау, электрмонтаж жұмыстары мен подстанцияны
(6.2)
Зауыттың қосалқы станциясында қуатты 80 МВА екі трансформатор
(6.3)
Максимум қолдану сағат саны Тм=5000 сағ. Осыдан:
(6.4)
Кәсіпорын шығындарына кіргізілетін амортизациялық аударылымдардың сомасы әртүрлі әдістермен
(6.5)
мұндағы Аамр – амортизациялық аударылымдар сомасы;
Қнқ – негізгі қорлар құны;
h0 – амортизациялық аударылымдар нормасы, %.
Амортизациялық аударылымдар нормасы негізгі қорлардың нысандарының әрқайсысы үшін
немесе
мұндағы Сныс – негізгі қорлар нысандарының құны;
Сл – нысанның ликвидациялық құны, өндірісте шығарылып тасталатын
Кәсіпорынның кейбір негізгі қорларына амортизациялық аударылымдар нормасы келтірілді
Амортизациялық аударылымдардың орташа нормалары
Толық қалпына келтіру үшін қажетті амортизациялық аударылымдар нормасы
Негізгі қорлардың нысанның амортизацияланып бітпеген бөлігінің құны тозу
Өндірістің тиімділігі негізі қорлардың ғылыми-техникалық деңгейіне байланысты ғана
Эксплуатациялық шығындарды анықтайық. Амортизация жұмыстарына кеткен шығындарды есептейік.
Шығынның қалған 55% табамыз:
Толық шығын:
Осыдан өзіндік құнды табуға болады:
Өзіндік құнға 10% табыс ретінде қосылады:
Осыдан:
Енді электрэнергиясын сатып алуға кеткен шығынды есептейік. Қазіргі
Сонымен қатар тасымалдауға кеткен шығын, KEGOK желілері:
АЭК (Аудандық электрлік компаниясы) желілерімен тасымалдауға кеткен шығын:
Салыққа төлемеген кездегі толық шығынды алып табысты табамыз:
30% салыққа кетсе, онда таза табыс:
Бірақ қазіргі уақытта салық 15% құрайды
6.5 NPV анықтау(таза әдеттегі құн)
Берілген әдіс келесіден тұрады:
1. Керекті шығын бағасы анықталады, яғни берілген жоба
2. Жобадан келешекте түсетін ақшалай түсілімдердің қазіргі бағасы
(6.6)
мұндағы CF – жыл сайынғы ақшалай
n – жобаны тарату жылдары;
r – банктің пайыздық қойымы.
Берілген шығын бағасы (I0) берілген табыс бағасымен
Берілген жобаны тұтастай инвестицмялауды бағалауды мына әдістермен жүргіземіз;
1) Кез-келген өнеркәсіп өз құндылығының өсуіне ұмтылады;
2) Әр түрлі уақыттағы шығындардың бір келкі емес
NPV анықтау үшін жобаның әр жылдағы қаржы ағынының
Таза келтірілген құн былай анықталады:
(6.7)
мұндағы CF – жыл сайынғы ақшалай
n – жобаны тарату жылдары;
Iо – толық қосынды инвестиция;
r – банктің пайыздық қойымы.
7.1 к е с т е - Берілген
Жылдар CF, млн.теңге r (18%) PV
млн.теңге NPV
млн.теңге
0 -936 1 -936 -936
1 462 0,85 392,7 -543,3
2 462 0,72 332,64 -210,66
3 462 0,61 281,82 71,16
РР анықтау (орнын толтыру мерзімі)
Бұл әдіс бастапқы инвестиция сомасын төлеу үшін қажет
(6.8)
Дипломдық жұмыстың осы бөлімінде мен, 110/35/10 кВ қосалқы
ҚОРЫТЫНДЫ
Бітіру жұмысында қосалқы станциясының релелік қорғанысы
110 кВ кернеулі желілердің үш сатылы дистанционды және
Кернеуі 110 кВ желіге НРТҚ сезімділігіне зерттеу жүргізілді.
Өміртіршілік қауіпсіздігі бөлімінде диспетчерлік орынының aya алмастыру және
Бітіру жұмысының экономикалық бөлімінде қосалқы станциядағы модернизация
1. ElektronicsWorkbench
а) Қондырғылар таңдау үшін қ.т.тоқтарын өлшеу үшін
б) НРТҚ-ғы қ.т.тоқтарын өлшеу үшін
в) Дистанционды қорғаныстағы тоқ таралу коэффициентін анықтау үшін
г) Дифференциалды қорғаныстағы қ.т. тоқтарын өлшеу үшін
2. А1 форматта бес сызба жұмысын орындау үшін
3. Есептеу формулаларын жазу үшін MathCad бағдарламасын
4. Селективтік карталарды жасау үшін Excel бағдарламасын пайдаландым.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Рожкова Л. Д., Козулин В. С. Электрооборудование станций
Неклепаев Б. Н., Крючков И. П. Электрическая часть
Справочник по проектированию элетроснабжения/Под ред. Ю. Г. Барыбина
Справочник по электроснабжению и электрооборудованию: В 2 т.
Руководство по эксплуотации - Цифровой блок релейной защиты
Справочник по электроснабжению и электрооборудованию: в 2 т./Под
Электрическая часть электростанций. Под ред. С. В. Усова.
Чернобровов Н. В., Семенов В. А. Релейная защита
Чернобровов Н. В., Семенов В. А. Релейная защита
Федосеев А. М., Федосеев М. А. Релейная защита
Авербух А. М. Релейная защита в задачах с
Шабад М. А. Расчеты релейной защиты и автоматики
Руководящие указания по релейной защите. Вып. 11. Расчеты
Руководящие указания по релейной защите. Вып. 13Б. Релейная
Руководящие указания по релейной защите. Вып. 2. Ступенчатая
Руководящие указания по релейной защите. Вып. 3. Защита
Беркович М. А. и др. Автоматика энергосистем: Учеб.
Овчаренко Н. И. Автоматика электрических станций и электроэнергетических
Беркович М.А. и др. Автоматика энергосистем: Учеб. Для
Инструкция по оперативному обслуживанию протвоаврийной автоматики южной зоны
Внешнее электроснабжение электрифицируемого участка Чу-Алматы Алматинской железной дороги.
Папаев С. Т. Охрана труда: Учебное пособие. –
Дюсебаев М.К., Хакімжанов Т.Е. Адам өмірінің қауіпсіздігінің негізі.Дәрістер
Сулиева Н.Г., Сухарев В.Г. "Безопасность жизнедеятельности. Защита от
СниП 11-12-77. Защита от шума. - М, 1978№
Долин П.А. Справочник по технике безопасности. /6-е изд.,
Князевский Б.А. Охрана труда. /2-е изд., перераб. и
Безопасность жизнедеятельности: Учебник для вузов/Белов С. В., Ильницкая
Райзберг Б.А. Рыночная экономика. – М.: Деловая жизнь,
Г.Ж. Даукеев, А.А. Жакупов, К.К. Токтибахиев, Б.И. Тузелбаев
Закон Республики Казахстан «Об электроэнергетике». // Казахстанская правда,
Постановление Правительства Республики Казахстан № 1126 от 15
Правила устройства электроустановок. 6-е изд. М.: Энергоатомиздат, 1986.
34. Алексеев О.П., Казанский В.Е., Козис В.Л., Овчеренко
35. Энергетика саласында қолданылатын терминдердің орысша-қазақша сөздігі/Құраст. Бақытжан
36. М.Сергалиев. Русско-казахский словарь, Орысша-қазақша сөздік: - Алматы:
37. Қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздік: Энергетика /жалпы редакциясын
9
109
108
107
106
Пікірлер жүктелуде…