Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операцияларын дамыту: теория, құқықтық реттеу және Алекс ЖШС тәжірибесі

User riskk ТАҚЫРЫБЫ: КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ ЛИЗИНГ ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ДАМЫТУ Мазмұны Кіріспе................................................................................................... I. Лизингтің теориялық негіздері.................................................... 1.1. Лизинг түсінігі, мәні мен маңызы....................................... 1.2. Лизингтің түрлері мен жіктемелік белгілері...................... 1.3. Лизингтік қатынастарды нормативтік құқықтық реттеу....... II. «Алекс» ЖШС –ң шаруашылық қызметін және лизинг 2.1. Қазақстандағы лизингтің дамуының қазіргі жағдайын талдау.... 2.2. «Алекс» ЖШС-ң экономикалық қуатын талдау........................ III ..Кәсіпорынның қызметін дамытуда лизингтік жүйені пайдалануды жетілдіру 3.1Лизингті пайдалану бойынша ұсыныстар..................................................................................... Қорытынды.................................................................................. Пайдаланған әдебиет көздері................................................... Қосымшалар................................................................................ Кіріспе Қазіргі Қазақстан жағдайында кәсіпкерлік қызметтің өркендеп дамуында Елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық сратегиясында негізгі қорларды тездетіп жаңарту, Еліміздегі лизингтік қызметпен айналысушыларға мемлекет көптеп қолдау жасауда. Лизингке әр түрлі салықтық жеңілдіктер жасалған. Лизинг беруші Лизингік қатынас дамыған және дамушы елдерде 1 Лизинг ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі болғандықтан, 2 Лизинг негізгі құралдарды тез арада жаңартудың бір 3 Лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосыша бәсекелестік 4 Сондай-ақ лизинг , өндірушілер үшін өндірген өнімдерін Лизинг қосымша қасиеттерінің артықшылығы бұрынғы Аристотель кезінде де Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі өнеркәсіптік кәсіпорындар алдына бірқатар Ең басты мәселелердің бірі, негізгі құралдардың физикалық, моральдік бәсеке қабілетті өнім шығаруға техникалық құрал жабдықтары ескірген. Бұл мәселердің ең тиімді жолдарының бірі лизинг болып 1.Лизингттің теориялық негіздері 1.1. Лизинг түсінігінің мәні мен маңызы «Лизинг» түсінігі шет ел және отандық Лизингтік қызмет біздің елде инвестициялық қызметтің бір түрі Әлемнің көптеген елдерінде лизингтік қызмет инвестициялық бағытталғандығымен сипатталады. Экономикалық қарым-қатынаста лизингті көп жағдайда қаржылық операция түрінде 1-сызба. Аренда келісім –шартының сызбасы Аренда беруші 2 –сызба. Лизинг келісімінің сызбасы Жабдықтаушы сатып алу келісімі Лизинг беруші аренда келісімі «Лизинг» термині ағылшынның «to leasе» деген етістігінен шыққан Әртүрлі саладағы мамандар ( юристтер, коммерсанттар мен кәсіпкерлер, Лизинг- іскелік қарымқатынастың бір түрі, өйткені лизинг шаруашылық Сондықтан кейбір жағдайда лизинг сауда – қаржылық немесе Е. Кабатов, Е. Чермаков, В. Перов сияқты Е.Чермаковтың тұжырымы бойынша: мүлікті жалға беру – лизинг Өз қаржылық ресурстарын пайдалану мен банктік несиенің баламасы 1.2 Лизингтің түрлері мен жіктемелік белгілері Лизинг түрлерінің жіктелуі отандық және шет елдік тәжрибе Жіктемелік белгілеріне жататындар: 6 келісімге қатысушылар құрамы 7 лизингке берілетін мүлік түрі 8 оның өтімділік деңгейі 9 амортизация жағдайы 10 қызмет көрсету көлемі 11 операция өтететін нарық секторы 12 салықтық және амортизациялық жеңілдік қатынасы 13 лизингтік төлемдер сипаты Қазқстан заңдық актілеріне сәйкес лизингтің негізгі екі түрі Ішкі лизингті жүзеге асырғанда лизинг беруші және Егер, лизинг беруші ҚР резиденті болса, онда лизинг Қазіргі ауқытта дамыған елдердің шаруашылық тәжрибесінде лизингтің көптеген 14 оперативті (қызметтік) лизинг 15 қаржылық (капиталды) лизинг 16 қайтарымды лизинг 17 іскерлік лизинг (үшінші жақтың қатысуымен) 18 тікелей лизинг 19 сублизинг Аталған келісімдердің барлығы лизингтің негізгі екі формасының түрлері I.Оперативті лизинг – бұл ағымдағы аренда келісімі, әдетте 3-сызба. Оперативті лизинг үшін 5 Жалға беруші (Лизингтік компания) 2 4 1 3 Арендатор (Жалдаушы) 1) құрал жабдықтарды алуға өтініш 2) алынған құрал жабдыққа төлем 3) құрал жабдық 4) жалгерлік төлемдер 5) келісім мерзімінің аяқталуымен құрал жабдықты қайтару Оперативті лизинг обьектілері болып тез ескіретін құрал-жабдықтар (компьютер, Кемшілектері : басқа лизинг түрлеріне қарағанда айтарлықтай жоғары II.Қаржылық лизинг – ұзақ мерзімді келісім, мұнда жалдау Оперативті лизингке қарағанда қаржылық лизинг мүлік иесінің тәуекелін Қаржы лизинг обьектісіне тұрғын үй (жер ғимарат, құрылғылар), 4-сызба. Қаржы лизинг механизмі Жалға беруші (лизингтік компания) (Жалдаудаушы) Жалдаушы 1) құрал жабдықты алуға өтініш 2) құрал жабдыққа төлем 3) құрал жабдық 4) жалгрлік төлем III.Қайтарымды лизинг – екі келісімді білдіретін жүйеден тұрады. 5-сызба. Қайтарымды лизинг процесі үшін 1 Лизингтік компания 2 1) Құрал жабдық құны 2) Арендалық төлем IV.Іскелік лизинг - лизингтік келісімде үшінші жақтың 6-сызба. Іскелік лизинг процесі үшін 2 Жалға беруші 1 3 6 5 Жалға алушы V.Тікелей лизинг - мұнда жалгер, лизингтік 7-сызба. Тікелей лизинг процесі үшін 1 Өндіруші (Лизингтік бөлімше) 1) құрал жабдық 2) арендалық төлемдер VI.Сублизинг - бұл лизингтің түрі алынған құрал ҚР «Қаржы лизингі туралы» заңына сәйкес, құрал жабдықты Халықаралық сублизинг, халықаралық лизингтің бір түрі болып 8- сызба. Сублизингтік процесі үшін 1 1 Жалға беруші 2 2 1) Құрал жабдық 2) Жалгерлік төлемдер 1.3. Лизингтің субьектілер үшін артықшылықтары мен кемшілікері. Лизинг - барлық лизингтік қатынасқа қатысушыларға өзекті мәселе, Лизинг артықшылықтары негізінен қазіргі елімізде қалыптасқан жағдайға байланысты а) Мемлекет үшін. Қалыптасқан экономикалық жағдайда инвестициялық жандандыру мәселесінде лизингтің 20 бұл қаржы құралы, инвестициялық қызмет үшін 21 өз механизмі арқылы инвестициялық ресурстардың өндірісті 22 мемлекет лизингтік қызметті қолдау арқылы, мысалға салық б) лизинг алушы үшін. 23 тиімді, рентабельді жобасы бар кәсіпкер бірденнен көп 24 кәсіпорын мүлкіне салынатын салықты азайтады, яғни алынған 25 ҚР « Қаржы лизингі туралы» заңына сәйкес 26 лизинг алушының бухгалтерлік есебі жеңілдетіледі.Өйткені негізгі құралдар 27 келісім шартта қарызды өтеудің ыңғайлы және икемді 28 жоғарыда аталғандарға қоса банктегі лизинг алушының жағдайын в) лизинг беруші үшін . 29 лизингтік компания инвестор сияқты капиталға салған салымы 30 төлемдер толық өтеліп біткенше лизинг беруші 31 лизинг алушының банкроттық жағдайында да лизинг берушінің 32 лизинг беруші лизинг алушыға ақшалай қаражат 33 қаржылық лизинг (3 жылдан кем емес) арқылы 34 лизинг беруші кеден баждарын төлеуден босатылады, ҚР г) лизингтік мүлікті сатушы үшін. 35 лизинг дамуына тек лизинг алушылар ғана емес, Сонымен қатар лизингтің обьективті кемшіліктері бар. Олардан келесілерді 36 Инфляцияның елеулі өзгерісі жағдайында лизинг алушыға 37 Қаржылық лизингті алғанда ҒТП нәтижесінде моральді тозуы 38 Лизингтік келісімге қатысушылар санының көп болуы лизингтік 39 Лизинг берушіге құрал жабдықтың моральді тозу тәуекелі 40 Егер, лизингке алынған құрал жабдық жұмыстан шығып 41 Банк кредитімен салыстырғанда лизингтің қымбаттылығы. Бұл жағдайды 1.4. Қазақстан Республикасында лизингтік қатынастарды нормативтік –құқықтық Лизинг пайдаланудың тиімділігінде оның нормативтік – құқықтық ҚР лизингтік қатынастарды реттеудің нормативтік – құқықтық 1) Азаматтық – құқықтық реттеу: 42 ҚР Азаматтық кодкесі. 43 ҚР « Қаржылық лизинг туралы» заңы. 44 ҚР «ҚР қаржы лизингі туралы заңына кейбір 2) Салықтық реттеу: 45 ҚР Салық кодексі. 46 ҚР Үкіметінің « Лизинг беруші мен шет 3) Кедендік реттеу 4) Лизингтік операциялардың бухгалтерлік есебінің қағидалары. Лизингтік қатынастарды реттеуде, оның құқықтық базасының дамуында 2004 Ол біріншіден ҚР Салық кодексі және Қаржы лизингі Қазақстанның жеке меншік секторын лизингтік қатынастарға ынталандыруға бағытталған Нәтижесінде негізгі құралдарға жасалған инвестиция құрамында лизингтің үлесін Әлемдік банк институттың( International Finance Corporation) жорамалы бойынша Лизингтік заңдылықа енгізілген толықтырулардың маңыздылығы: 47 қаржылық есептің халықаралық стандартарына жауап беретін лизинг 48 қаржылық аренданың алғашқы 36 ай мерзімінде лизинг 49 бір клиенттен екінші клиентке құралдарды қайта жалға 50 сублизинг пен қайтарымды лизингтің анықтамаларын нақтылау. 51 қарапайымдылығы, лизинг алушыдан құралдарды талап етудің соттық Қазақстанда лизингті дамыту бағдарламасының жетекшісі Амангелді Омаровтың айтуы Заңның бұрынғы редакциясы бойынша аренда қаржы лизингі бола Мысалға ҚР қабылданған амортизация нормасы бойынша компьютердің пайдалы ҚР «Қаржылық инвестициясы туралы» заңына сәйкес келісімге қатысушы Лизинг алушы – лизинг келісімінің қатысушысы, кәсіпкерлік мақсатта Біріншіден, негізгі құралдарды лизингке алушының жеке меншігіне беру Екіншіден, қаржылық лизинг мерзімі негізгі құралдардың пайдалану мерзімінің Үшіншіден, лизинг төлемдерінің ағымдағы құны толық лизинг 1) Қайтарымды лизинг – бұл лизингтің 2) Банктік лизинг – мұнда лизинг беруші ретінде 3) Толық лизинг – ағымдық техникалық жөндеу жұмыстары 4) Таза лизинг – ағымдағы техинкалық жөндеу жұмыстары Толықтыруда жаңадан тағы да мынадай түрлер енгізілді: 1) Қайтара лизинг – лизингтің бір түрі, келісім 2) Сублизинг – бұл лизингтің түрінде алынған құрал Сондай-ақ лизинг келісім шартының бұзылуы немесе уақытының бітуі Сонымен заңға енгізілген толықтырулар қайтарымды, қайтара, сублизинг және Лизинг заңнамаларында жасалған оң өзгерістерге қарамастан мүдделі жақтар(лизингтік 2. «Алекс» ЖШС –ң шаруашылық қызметін және лизинг 2.1. Қазақстандағы лизинг дамуының қазіргі жағдайына талдау Қазақтанда лизингтің қалыптасуы мен дамуының 15 жылдық тарихы Бірінші этап (1989-1992). Ішкі нарықта лизингтің туылуы. Бұл Атап кететін жайт Қазақстан лизингінің дамуы еуропа құрылымымен Олар келесі бағыттар бойынша лизингтік қызмет көрсетті: 52 Аймақтық көтерме делдалдық кәсіпорындар мен компаниялардың және 53 Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары. 54 Шет ел фирмалары мен біріккен кәсіпорын , Екінші этап (1992-1994). Қазақстан эконмикасындағы қолайсыз жағдайдың туындауына Үшінші этап (1995-2000) – қазақстандағы лизингтік бизнесті мемлекеттік 1995 жылы лизинг бойынша өндіруші және өңдеуші өнеркәсіптерге Сондай –ақ ҚР Ауыл шаруашылық министрлігі жанынан лизингтік 2000 жылы 5 шілдеде қабылданған «Қаржылық лизинг» туралы Қабылданған заң көптеген банктерде еншілес лизингтік компаниялардың ашылуына Халқаралық қаржы корпорациясы лизингтік қатынастарды дамытуда дамушы және Әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, Қазақстанның лизингтік даму бағдарламасы 55 лизингтің құқықтық – нормативтік базасын талдау, жетілдіру. 56 лизингтік қызмет нарығы қатысушыларын, банк мамандарын , 57 шет елдік те жергілікті де инвесторлармен байланыс 58 Лизингтің артықшылықтарын түсіндіре отырып, БАҚ арқылы жариялау, Бағдарламаға қолайлы құқықтық жағдай туғызу үшін мемлекеттік органдармен Алғашқы лизиннгтік компаниялар ауыл шаруашылығын қолдау мақсатында мемлекеттің Ал егер тек коммерциялық лизингтік компанияларды қарастыратын болсақ, Еліміздегі лизингтік компанияларының басым бөлігі Алматы қаласында орналасқан: Агромашлизинг, Астана –Финанс, Зерновая , КазАгроФинанс лизингтік компанияларының Еліміздегі лизинг компанияның көбеюі лизингтік индустрияның нақты Лизингтік қызметтің негізгі тұтқалары болып отын энергетикалық, металлургиялық, 2004 жылы лизингтік келісімдер көлемін 2-есеге көбейтуді көздеп Сондай -ақ 2004 жылы 10 наурызда қабылданған Азаматтық –құқықтық реттеу. ҚР лизингтік операцияларын азаматтық Лизинг анықтамасы. Заңға сәйкес қаржылық лизинг (бұдан былай 59 лизинг затын лизинг алушының меншігіне беру немесе 60 лизинг мерзімі лизингке алынған заттың пайдалану мерзімінің 61 жалпы лизинг мерзімі үшін төлемдердің ағымдағы құнының Халықаралық лизинг. Заңда көрсетілгендей халықаралық лизинг болып табылады, Қайтара лизинг. Заңда қарастырылғандай лизинг келісімі бұзылған Лизингтік төлемдер. Заңда анықталғандай лизингтік төлемдер кезеңдік төлемдер Елімізде дамыған қаржы нарығымен зейнетақы жүйесі жұмыс жасайды. Банк активтерінің жиынтығы 39,3%-ға өсіп, 1,6 трлн. тенге( Қазақстан лизингтік қызмет нарығы 2000 жылдан дами Қазақстандық коммерциялық банктер лизингтік қызметпен айналысу үшін, бөлек Бүгінгі таңда Қазақстанда 20 –ға жуық лизингтік компания 1-кесте. Негізгі құралдарға жасалған инвестиция бойынша Көрсеткіштер жыл жыл ауытқу +/- % Негізгі құралдарға жасалған инвестиция млн долл. Инвестиция көлемі, млн долл АҚШ Лизингтік келісім үлесі 7797,4 21,1 0,26 8449,7 85,2 1,00 652,3 64,1 0,74 108,3 4есе 3есе Лизингтік келісім мөлшері орташа есеппен 2003 жылы Проценттік ставкалары. Атап кетуіміз керек 2003-2004 жылдары лизинг 2003 жылы минималды пайыздық ставкасы 13 % , Лизингке берілген мүлік құны мен мерзімі. Лизинг келісім Ескерту: Коммерциялық банктер өз еншілес компанияларын Ұлттық банк 2004 жылы Қазақстанның 6 лизингтік компаниясы 60 млн.$ Лизинг саласында тәжрибесінің өсуімен ҚЕХС(МСФО)-ға өтуіне байланысты 2005 Лизингтік операциялардың басым бөлігі Алматы қаласы мен Алматы Солтүстік Қазақстан, Астана қаласында ірі келісімдер жасалған. Лизингтік қызмет нарығында шешімін таппай жатқан мәселелер бар. «Қаржылық лизинг» туралы заңда сублизингті қаржылық лизингтің бір Лизинг заты және көлік құралдарына меншік құқығын бөлу Лизингтік қызмет нарығының даму келешегі бүгінгі таңда қаржылық 2.2. «Алекс» ЖШС-ң экономикалық қуатын талдау. . Алекс жауапкершілігі шектеулі серіктестігі негізінен минералды табиғи экологиялық 2-кесте “Алекс ”ЖШС-ң 2003-2004жж. Негізгі техника экономикалық № Негізгі көрсеткіштері өлшем бірлігі 2003 жыл 2004 1 Өткізілген өнімнен түскен табыс мың тг. 6020639,0 2 Өткізілген өнімнің өзіндік құны мың тг. 5114009,0 3 Жалпы табыс мың тг. 906630,0 913453,0 6823,0 4 Кезең шығындары мың тг. 443919,0 421312,0 -22607,0 5 Негізгі қызметтен түскен табыс мың тг. 462711,0 6 Таза пайда мың тг. 291787,0 296563,0 7 Негізгі қорлардың орташа құны мың тг. 793210,0 8 Қор қайтарымдылығы % 759,0 330,0 -429,0 9 Қор сыиымдылығы % 13,0 30,0 17,0 10 Персоналдың орташа тізімдік саны Адам 1013,0 1048,0 11 Еңбек ақы қоры мың тг. 162355,5 12 Орташа айлық еңбек ақы мөлшері мың тг. 13 Еңбек өнімділігі мың.тг 5943,3 5824,3 -119,0 97,0 14 Сату рентабельділігі % 4,5 4,7 0,2 15 Өнімнің рентабельділігі % 5,7 5,9 0,2 16 Қормен қорлану мың тг. 783,0 1763,0 980,0 Жоғарыда келтірілген көрсеткіштер арқылы кәсіпорынның істеп жатқан жұмыстары Кестені қарастыратын балсақ 2 жыл бойынша мәліметтер арасында Енді сол өзгерістердің себебін анықтап талдап шығуға тырысайын. 1-ші көрсеткіш - өткізілген өнімнен түскен табыс деп 2-ші көрсеткіш өткізілген өнімнің өзіндік құны. Базалық 3-ші көрсеткіш – бұл жалпы 4-ші көрсеткіш-кезең шығындарына тоқталатын 5-ші көрсеткіш – негізгі қызметтен 6-шы көрсеткіш таза пайда 7-ші көрсеткіш – негізгі қорлардың 8-ші көрсеткіш – қор қайтарымдылығы. 9-шы көрсеткіш – қор сыйымдылығы 10-шы көрсеткіш – қызметкерлердің тізімдік 11-ші көрсеткіш – еңбек ақы 12-ші көрсеткіш – орташа айлық еңбекақы 13-ші көрсеткіш – еңбек өнімділігі. 14-ші көрсеткіш – сату рентабельділігі 15-ші көрсеткіш - өнімнің рентабельділігі. 16-шы көрсеткіш – қор қарулану VIII . Біз жоғарыда кәсіпорынның техника экономикалық негізгі I. Төлем қабілеттілік коэффиценттері: 1) Қарызды абсолютті жою коэф-ті = ; ағымдағы міндеттемелер 61352 58644 2003 жылы = 2809671 1020754 Оңтайлы мәні: 0,2-0,25 2) Жабудың (покрытия) аралық коэфф-ті = ағымдағы міндеттемелер Оңтайлы мәні: 0,7-0,8 64325+808536 2003 жылы = = 0,3 2809671 58644 + 784483 2004 жылы = = 0,8 1020754 ағымдағы активтер 3) Төлем коэффиценттері = ағымдағы міндеттемелер 4728152 2003 жылы = = 1,6 2809671 1859157 2004 жылы = = 1,8 1020754 3-кесте. «Алекс » ЖШС міндеттемелері бойынша көрсеткіштер Көрсеткіштер Оңтайлымәні 2003жыл 2004жыл ауытқу +/- % Қарызды абсолютті жою коэфициенті 0,2-0,25 0,02 0,8 7,1 Жабдықтаудың аралық коэфициенті 0,7-0,8 0,3 0,8 0,5 20,0 Төлем коэфициентері 2-2,5 1,6 1,8 0,2 25,0 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау 1-ші көрсеткіш бойынша, яғни 2-ші жабдық аралық коэффиценті 3-ші көсеткіш төмен коэффиценті ІІ. Қаржылық тұрақтылық 1) Қарыз капиталы мен шіктік капитал қатынасы Оңтайлы мәні: 1-ден 2905927 2003 жылы = =1,5; 1822225 1020754 2004 жылы = = 0,5; 1760175 2) Міндеттемелер меншіктік капитал коэффиценті = кәсіпорын мүлкі ( баланс сом) Оңтайлы мәні; 0,7-ден жоғары. 1822225 2003 жылы = =0,3 4728152 1760175 2004 жылы = = 0,6 2780929 3) Қарыз капиталының үлесі = кәсіпорын мүлкі Оңтайлы мәні; 0,3-тен төмен. 2905927 2003 жылы = = 0,6 4728152 1020754 2004 жылы = = 2780929 4-кесте. «Алекс»ЖШС-ң негізгі экономикалық көрсеткіштер № Көрсеткіштер Оңтайлы мәні 2003жыл 2004ж Ауытқу 1 Қарыз капиталы мен меншік капитал 2 Меншіктік коэффицент 0,7-ден жоғары 0,3 3 Қарыз капиталының үлесі 0,3-тен төмен ІІІ. Іскерлік 1) Капитал айналымының жалпы коэффиценті Баланс соммасы 6020639 2003жылы = = 1,2; 4828152 6103870 2004 жылы = = 2,1; 2780929 2) Меншік капиталының айналымдық коэффиценті = Меншіктік капитал 6020639 2003 жылы = 1822225 6103870 2004 жылы = 1760175 3) Дебиторлық міндеттемелердің айналымдық коэффиценті Кезеңдегі дебиторлық мәнінің орт мәні 2003 жылы = 1915212,5 2004 жылы = 741375,5 4) Дебиторлық мәндердің айналымдық орташа мерзімі = Дебиторлық мән-дің айналым коэфф-ті 365 күн 2002 ж = =117 3,1 365 күн 2003 ж = = 44 8,2 5-кесте. «Алекс» ЖШС-ң негізгі экономикалық көрсеткіштер № Көреткіштер Ауытқу(+ - ) 2003жыл 2004жыл 1 Капитал айналымының жалпы коэффиценті +0,9 1,2 2,1 2 Меншіктік копиталдың айналымдықкоэффиценті +0,1 3,3 3,4 3 Дебиторлық міндеттемелердің айналымдық коэффиценті +5,1 3,1 4 Дебитордық міндеттемелердің айналымдық орташа мерзімі - 1-ші көрсеткіш капитал айналымының ол 2 теңге 1 тиынға 2-ші көрсеткіш меншікті капиталдың 3-ші көрсеткіш дебиторлық міндеттемелердің 4-ші көрсеткіш дебиторлық ІV. Кәсіпорынның рентабельділігін 1). Кәсіпорын мүлкінің рентрбельділігі. кәсіпорын мүлкінің (активінің) орташа өлшемі 291787 2003 ж = 793210 296563 2004 ж = х 100 1847632,5 2) Меншіктік капиталдың рентабельділігі = х 100 меншіктік капиталдың орташа құны 291787 2003ж = 1607343,5 296563 2004ж = 1791200 6-кесте. «Алекс» ЖШС-ң рентабельдiлiк кәрсеткiштерi № Көрсеткіштер Ауытқу 2003жыл 2004жыл 1 Кәсіпорын мүлкінің рентабельділігі -20,0 36,0 2 Меншікті капиталдың рентабельділігі -2,0 18,0 1-ші көрсеткіш – кәсіпорын мүлкінің 2-ші көрсеткіш –меншікті капиталдың рентабельділігі. 3. Кәсіпорынның қызметін дамытуда лизингтік жүйені пайдалануды жетілдіру 3.1. Лизингті пайдалану бойынша ұсыныстар Жасыратыны жоқ, әсіресе ауылдағы ағайынның шаруаны өрге бастыра Бұл тек ауыл шаруашылығы құрылымдарының басындағы ғана жағдай Бұл арада, лизингтің ең басты артықшылығы: лизинг ұсынатын Қазақстанда лизингтік қызмет нарығы 2000 жылдан бастап белсенді жергілікті банктердің еншілес компнииялары, олардың еліміздегі жалпы лизинг 2003 жылы Қазақстандағы жалпы инвестицицялар көлеміндегі лизинг үлесі Лизингілер мемлекеттің қолдауымен, негізінен ауыл шаруашылығы құрылымдарына Соңғы жылдар кәсіпкерлік лизингтің пайдасы мен артықшылықтарын түсіне Бұдан бес жыл бұрын ауыл шаруашылығында лизинг агробизнестің Лизингтің артықшылықтарын шығыс қазақстандық фермерлер бағалай білді. Үкіметтің 2005 жылы республика бюджетінінен лизинг бағдарламасы боынша мал Соңғы жылдары осы бағдарламаны жүзеге асыру жолында бірқатар «БанкЦентрКредит» акционерлік қоғамының 2002 жылдың қаңтарынан бері өз «ЦентрЛизинг» ЖШС өзінің тауаржеткісушілнрініңаяасын Әрине, бір ғана мақалада бизнестің Қорытынды Сонымен, лизингтік қызмет нарығы, лизингтік Бүгінгі таңда лизинг нарығында 20 шақты компания Халықаралық қаржы корпарациясының көрсеткіштері бойынша 2002 жылы негізгі Бұл айтылған өсімдер тек мемлекеттің қолдауының нәтижесінде ғана Бұл инвестициялық құралмен көптеп кәсіпкелер пайдалануда , өйткені есебінен алады. Лизинг артықшылықтарын кәсіпкерлер көптеп түсіне бастады. Егер 2002 Лизингтік қызметті пайдаланушы кәсіпкерлер 2003 жылдың халықаралық қаржы карпарацясының Лизингтік қызымет нарығындағы шешілмеген Атап кетуіміз қажет елімізде лизинг Елімізде қабылданған индустриалды-инновациялық сратегиясында негізгі қорларды тездетіп жаңарту, Еліміздегі лизингтік қызметпен айналысушыларға мемлекет көптеп қолдау жасауда. Лизингке әр түрлі салықтық жеңлдіктер жасалған. Лизинг беруші Лизингік қатынас дамыған және дамушы елдерде 62 Лизинг шағын және орта бизнес субьектісінің дамуына 63 Лизинг ұзақ мерзімді қаржыландырудың бір түрі болғандықтан, 64 Лизинг негізгі құралдарды тез арада жаңартудың бір 65 Лизинг қаржылық қызмет көрсету нарығында қосыша бәсекелестік 66 Сондай-ақ лизинг , өндірушілер үшін өндірген өнімдерін Лизинг қосымша қасиеттерінің артықшылығы бұрынғы Аристотель кезіндеде мойындалған, Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі өнеркәсіптік кәсіпорындар алдына бірқатар Ең басты мәселелердің бірі, негізгі құралдардың физмкалық, моральдік Бұл мәселердің ең тиімді жолдарының бірі лизинг болып Пайдаланған әдебиет көздері: 1) ҚР «Қаржы лизинг туралы» заңы, 2004 ж. 2) ҚР азаматтық кодексі және салық кодексі 3) ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2004 4) ҚР Президенті мен Үкіметінің актілер жинағы 2002 5) Егеменді Қазақстан 2004ж., 16 наурыз 6) Ресми газет, 2004 ж., наурыз 7) Промышленность Казахстана, 2004 ж.,№12 8) Промышленность Казахстана, 2004ж., №6 9) Бухгалтер Бюллетень «МФСО» 2004ж., №1-6 10)Аль Пари, 2004 ж., №4 11) Транзитная Экономика 2004ж., №6 12) Бухгалтер Бюлетень 2004 ж.,№21 13) Қаржы қаражат 2004 ж., №2 14) Қаржы қаражат, 2003 ж., №6 15) Аграрлық нарық проблемалары 2004 ж., апрель-июнь 16) Лизинг как механизм развития инвестиций и предринемательство Василев Н.М, М: Дека, 1999 г 17) Газман В.Д. Финансовый лизинг: Учеб. пособ. 18) Гормешыкин В.А. , Оснавы технологий лизинговых операции 89, 2000 г. 19) Джуха В.М . Лизинг- Ростов Н/Д : 20) Лешенко М.Н. Основы лизинга: 21) Анализ финансовый состояни и инаестиционной привлекательностьи, М.:Финансый и статистика 2003г 22) Лизинг: Экономические правовые и организционые основы