Дара жарнақтылар (Liliopsida): жалпы сипаттамасы және лалагүлдер (Liliaceae) мен құртқашаштар (Iridaceae) тұқымдастарының сипаттамасы

Мазмұны І КІРІСПЕ ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ…...………………………....................………………......…………….4 2.1. Дара жарнақтылар класына және өкілдеріне сипаттама беру.. ……....…4 2. 3. Лалагүлдер тұқымдасы (лилейные — Liliaceаe)............... 27 ІІІ Қорытынды………………………………………………………………..30 IV Әдебиеттер…………………………………………………………………31 І КІРІСПЕ Тақырыптың өзектілігі: Дара жарнақтылар класына (лилиопсиды или однодольные – Курстық жұмыстың мақсаты. Дара жарнақтылар класына және өкілдеріне сипаттама Курстық жұмыстың міндеттері: - Құртқашаштар (ирисовые — Iridaceae) тұқымдасына анықтама беру - Лалагүлдер тұқымдасы (лилейные — Liliaceаe) тұқымдасына сипаттама беру ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ 2.1. Дара жарнақтылар класына және өкілдеріне сипаттама беру. Олар үштен шеңбер түзiп орналасады. Сыртқы шеңбердi түзетiн желектердiң, 1 (сурет) Лалагүл Гүл серiгi қарапайым, жай күлте жапырақшалар түрiнде берiлген, қос Қос Жарнақтылар магнолиопсидтер (Magnolіopsіda) Қос Жарнақтылар 1 (кесте) Солардың бiрi қызылтаңдай (роемерия – Roemeria) туысы. Оған 2 Алабұталар тұқымдасы (семейство Маревые - Сhenopodiacede). Дүние жүзi бойынша алаботалар тұкымдасына 1600түр, 105- туыс жатады. Алабұта туысы (марь - Chenopodium). Оған бiржылдық, екiжылдық, көпжылдық шөптесiн өсiмдiктер мен бұталар жатады. Асқабақтар (тыквенные - Cucurbitaceae) тұқымдасы Асқабақтар тұқымдасының жалпы сипаттамасы. Асқабақтар тұқымдасына 1 мыңдай түр, ОРАМЖАПЫРАҚТАР ТҰҚЫМДАСЫ (семейство капустные - Brassicaceae) Орамжапырақтар құрлықтардың барлығында, әсiресе қоңыржай және суық климатты аймақтарда Орамжапырақтар тұқымдасына жататын өсiмдiктердiң барлығына тән ортақ белгiлерi Бұл тұқымдасқа жататын өсiмдiктердiң бәрiнiң гүлдерiнiң құрылысы бiрдей, күлте Кәдiмгi қышабас (сурепка обыкновенная – Barbarea vulgaries) жабайы шомырға Қышабастың жағымды иiстi, сары түстi гүлдерi жабайы шомырдың гүлдерiне Орамжапырақтар тұқымдасына төмендегiдей мәдени өсiмдiктер жатады: орамжапырақ (капуста - Brassica), тарна (брюква - Brassica napobrassica), бақша шомыры (редька огородная – Raphanus sativus), шалғам (редис – Raphanus sativus var. radicula), шалқан (асханалық сорт - репа – Brassica rapa), мал азықтық шалқан (жемшөптiк сорт) (турнипс – Brassica rapa), далалық қыша (сарептская горчица – Brassica juncea), ақжелке(хрен обыкновенный - Armoraia rusticana) және т.б. Орамжапырақтарға жататын өсiмдiктер жақсы бал жинайды. Кейбiр орамжапырақтарға жататын 2.2. Құртқашаштар (ирисовые — Iridaceae) тұқымдасы. Құртқашатардың жалпы сипаттамасы. Құртқашаш (касатик — Iris), гладиолус (шпажник Құлқайырлар тұқымдасы (семейство мальвовые - Malvaceаe) Құлқайырлар тұқымдасына 1600 түр, 85-тей туыс жатады. Қазақстанда табиғи Раушангүлдiлер (розоцветные - Rosaceae) тұқымдасы. Жалпы сипаттамасы. Раушангүлдiлер тұкымдасында 115 туыс, 3000-дай түр бар. Раушангүлдiлердiң жемiстерi де алуан түрлi. Олардың жемiстерi құрғақ және 2- (сурет) Раушангүлдiлерге жататын өсiмдiк гүлдерiн формула түрiнде жазуға болады: Тобылғының(таволга - Spiraea) гүлiнiң формуласы: * ♂♀ Т(5)К5А ∞ -Жемiсi – бiрiккен таптама (листовка). Бүлдiргеннiң (земляника – Pragаria) Жемiсi - көп тұкымша. Итмұрынның(шиповник - Rosa) гүлiнiң формуласы: * ♂♀ Жемiсi - көп жаңғақша. Алманың(яблоня - Malus) гүлiнiң формуласы: * ♂♀ Т(5)К5А∞ Жемiсi — алма. Қараөрiктiң(слива - Prunus) гүлiнiң формуласы: * ♂♀ Жемiсi- сүйектi шырынды жемiс. Қазтабаның(лапчатка - Potentilla) гүлiнiң формуласы: * ♂♀ Кейбiр раушангүлдiлердiң гүлсерiктерi төрт мүшелi болады. Мысалы, тiк қазтабанның Бұршақтар тұқымдасы (бобовые - Fabaceae) Бұршақтар тұқымдасында 12 мыңдай түр, 490 туыс бар. Бұл Күрделiгүлдiлер тұқымдасы (сложноцветные или астроввые – Compositae, Asteraceae) Күрделiгүлдiлер тұқымдасының 25 мыңдай түрi бар. Оларға бiр жылдық, 2.3. Лалагүлдер тұқымдасы (лилейные — Liliaceаe) Лалагүлдер тұқымдасының (лилейные — Liliaceаe) жалпы сипаттамасы. Лалагүлдер тұқымдасының 2( сурет) Қызғалдақ Қызғалдақ туысы (тюльпан — Tulipa). Туыста шамамен 100-дей түр Алқалар тұқымдасы (пасленовые - solanaceae) Алқалар тұқымдасына 2300-дей түр, 85 туыс жатады. Көпшiлiгi жабайы ІІІ. Қорытынды. Дара жарнақтылар класына (лилиопсиды или однодольные – Liliopsida или Гладиолус туысы (шпажник — Gladiolus). Гладиолустар сән болып гүлдейтiн IV. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ. 1 Н.М Мұхидинов және т.б. өсімдіктер морфологиясы мен анотомиясы 2 О. Абдрахманов « Төменгі сатылы өсімдіктер» систематикасы Алматы 4 «Жабайы өсімдіктері сыры» Қ.Ж.Сыбанбеков, Алматы Қайнар, 1986 ж, 5 «Табиғат және адам» С.Ысқақов, «Қазақстан», «Алматы», 1967ж 6. Аштова «Ботаника» Анотомия және морфологиясы 7. О. Абдрахманов «төменгі сатылы өсімдіктер систематикасы» Алматы 1972 8. М. В. Гарленко под.ред. « курс низких растении». 9. В. Г. Жуковскии « курс общей ботаники» М. 10. Н. М Мұхидинов « Өсімдіктер морфологиясы мен анотомиясы» 11. Ә.Ә Әметов «Ботаника» Алматы-2005 12. Е. Әгелеуов « Өсімдіктер анотомиясы және физиологиясы 13. В.Г. Жуковский «курс общей ботаники 1992 14. «Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары» Б.Мұханов, Т.Мұсақұл, Н.Суворов, Алматы 16. «Сыр елі: Қызылорда облысы» энциклопедиясы, Қазақ 2