Шағын кәсіпорындар: маңызы, ерекшеліктері, халықаралық тәжірибе және Қазақстандағы дамуы мен мемлекеттік қолдауы

 МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ 1. Шағын кәсіпорынның маңызы мен міндеттері. Шағын бизнестің ерекшеліктері. Шағын бизнесті дамытудағы шетелдік тәжерибе. 2. 2.1 Қазақстанда шағын бизнестің қалыптасуы мен дамуы 2.2 Қазақстан Респубпикасының заңды тұлғалары 3. 3.1 Шағын бизнес проблемалары және оны шешу жолдары 3.2 Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау Қорытынды Қолданылған әдебиеттер тізімі. КІРІСПЕ Экономика – бұл тауарлар мен қызмет көрсетулер өндіру, Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын шаруашылықты жүргізудегі негізгі объективті 1.1 Шағын кәсіпорынның маңызы және міндеттері Халық шаруашылығы барлық салаларында шағын кәсіпорындардың болуы дүниежүзілік Шағын фирмалардың ірі фирмалар мен салыстырғанда экономикалық тимділігі Шағын және орта дәрежелі деңгейдегі бизнес экономиканы жетілдіруге Шағын кәсіпорындардың дамуы нарықты тауар және қызметтермен толықтырады, Шағын кәсіпорын барлық халық шаруашылық салаларында жұмыс істейді. Шағын кәсіпорын өзінің шаруашылық әрекетінде дербестік мүмкіндігі бар: Шаруашылық іс-әрекетіндегі басты жағдай – жоспарлау. Шағын кәсіпорын өзінің жеке пайдасын арттыру мақсатында және Шағын кәсіпорын өзінің өндірген тауарларына, көрсеткен қызметтеріне бағаны Кәсіпорынның финанс ресурстары оның ұйымдастыру – праволық формаларына Ақша қаражттарды сақтауүшін және есеп айырысу, касалық операцияларды Кәсіпорын несие шарттары есеп айырысу тәртібіне толық жауап Жалпы негізде, шағын кәсіпорын шет елдік серіктестермен шарт Шағын кәсіпорын жұмысшыларына еңбек ақы төлеу мөлшері, оның Заң бойынша шағын кәсіпорын қызметкерлеріне қауіпсіз еңбек етуіне Шағын кәсіпорын қызметкерлеріне, мемлекеттік кәсіпорындарға белгіленгендей, әлеуметтік медициналық 1.2 Шағын бизнестің ерекшеліктері Экономикалық тұрақты болуы және оның бәсекелік сипатын қалыптастырудың кәсіпкерлік субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен құқығы кәсіпкерлік қабылданатын шешімдерге, одан туындайтын нәтижелерге тәуекелдікті қажет кәсіпкерлік қызметтің белгілі коммерциялық табысқа жетуге бағдар ұстауы, Төртінші шарт жоғарыда аталған шарттардан туындайды. Еркін кәсіпкерлік Кәсіпкерлік – қызметтің ерекше бір түрі ғана емес. Кәсіпкерлікті ұйымдастырудың ең қарапайым формасы – ол жеке Монополизм нарықтағы еркін бәсекелестіктің мүмкіндігін жоя отырып, экономикалық Кәсіпкерлік сектор нарықтық бәсекелестіктіңөзгеруіне өте сезімтал. Сонымен қатар Кесте деректері дәлелдеп отырғандай, шағын бизнес өркениетті елдерде қоғамдық қажеттіліктерді толық қанағаттандыратын бәсекелестік және нарықтық қатынастардың тауар ассортиментінің кеңеюі, қызмет көрсетуді жетілдіру, оның сапасының экономиканы құрлымдық қайта көрсетудің нақты тұтынушыларға бейімделуі; жеке қаражаттын өндірісті дамытуға жұмсалуы; қосымша жұмыс орындарының пайда болуы, жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі; адамның шығармашылық мүмкіндіктерін тиімді пайдалану; еңбекке қоғамның жекелеген кейбір топтарын тарту; жерді, шикізат қорын және ірі өндіріс қалдықтарын пайдалану; мемлекетттен тиімдігі және табысы аз кәсіпорындарды сатып алуы Шағын бизнестің осындай, бақа да экономикалық және әлеуметтік Шағын және орта кәсіпорындардың ірі ұйымдармен тиімді ынтымақтастық Соңғы уақытта дамыған нарықтық экономикасы бар мемлекеттерде шағын Нарықты экономиканың субъектісі ретінде шағын бизнестіңартықтары мен кемшіліктері жергілікті жерде шаруашылықты жүргізу жағдайында тез бейімдеу; шағын бизнес субъектілерінің іс-әрекет жасаудағы тәуелсіздігі; шешімдеу қабылдауда және оны іске асыруда бейімділік пен слыстырмалы түрде аз шығындар, әсіресе басқаруға жұмсалатын; жеке тұлғаның өз идеяларын іске асырудағы зоа мүмкіндіктерді, қорға деген аз сұраныс, өнімге және өндіріске өзгерістерді капитал айналымның жоғары болуы. Халықаралық еңбек бюросының баяндамасында шағын және орта кәсіпорындардың Шағын бизнес субъектілерінің бірқатар кемшіліктері де бар. Негізгі - - - - - - Әрине, шағын бизнес субъектілерінің сәтсіздіктері ішкі және сыртқы Тәжірибе көрсеткендей, шағын кәсіпорындардың сәтсіздіктері ұшырауы - - коммерцияда, қаржы мәселесін шешудегі тәжірибенің аздығы; бизнеске салқын қарау; кәсіпкер денсаулығының нашар болуы немесе ерсі әдет – алаяқтық; табиғи апаттар, өрт және т.б. сонымен қатар өндірістік және сауда кәсіпорындары дебиторлық қарызлы Қазіргі уақытта шағын бизнесті жүргізу үшін арнайы білім 1.3 Шағын безнесі дамытудағы шетелдік тәжірибе. Кейінгі онжылдықтарда экономикалы дамыған Батыс елдеріндегі бәсекенін дамуы Тұрақты экономикалық жүйеде шағын кәсіпкерлік: динамикалық түрде дамуы Дамығын елдерде шағын кәсіпорындар мынадай салаларда басым рөл Шағын және орта кәсіпорындарын ірі кәсіпорындарымен қатар қызмет АҚШ шағын бизнес басқармасының классификациясы бойынша шағын бизнес АҚШ-та тіркелген кәсіпорындардың 97%-ына жуығы шағын кәсіпорындар. Экономикалық өсу және құлдырау кезінде, жаңа жұмыс орындарын АҚШ-та шағын бизнес тұрақты түрде мемлекеттік қолдануға ие. АҚШ-та шағын бизнес қоғамда кәсіпкерлік, бәсекелестік атмосферасын дамытуға АҚШ шағын бизнесті қолдаудың мемлекеттік жүйесі: Бюджеттен тікелей дотациялау; Мемлекеттік тапсырыстардың бір үлесін шағын кәсіп орындарда орналастыру; Шағын бизнеске несие беру кезінде мемлекеттік кепілді қолдану; Шағын бизнеске салықтық жеңілдіктер беру. Негізгі бағдарлама бұл инкубаторлық бағдарлама. Инкубаторлар- ол университеттер, Инкубатор клиенттерінің табысына ортақтасу. - жеке тұлғалардан арендалық төлемдер алу; - жаңа жұмыс орындарын ашу. Сауда палаталары да инкубаторларды қаржыландыруға қатысады. АҚШ-та Жапониялық шағын және орта бизнес. Шағын және орта Жапонияға шағын бизнеске ерекше назар аударады. Себебі, шағын Жапонияда шағын кәсіпорындар үлесіне: өндірістік өнімнің 55%-зы, көтерме Ресей Федерациясындағы шағын және орта бизнес. Экономиканы құрылымдық 1995 жылы Ресей Федерациясында « Шағын бизнесті мемлекеттік - Федералдық Қордан жұмсалатын әрбір рубльге аймақтардан да - Қаржыландыру өкілетті банктер арқылы жүзеге асырады. Қор банкке өз резервтік қаржысын салады, ал банк аймақтарда кәсіпкерлерді қаржыландырады. 1994-1995 жылдары «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың мемлекеттік программасы» Шағын бизнесті қолдаудың аймақтық қорлары мен орталықтары барлық 1999 жылдың басына есептегенде Ресей Федерациясында 900 000-нан Ұлыбританияның шағын бизнестегі тәжерибесі. Ұлыбританияда шағын бизнес субъектілеріне: Қазақстанда шағын кәсіпорынды ашу үшін жұмсалатын күш-жігерді шет Франциядағы тұрақты түрде дамып жатқан іскерлік қызметтің негізінде әдетте әкімшілік процедуралар шағын кәсіпорындарды құруға кедергі келтіретіні Францияда шағын бизнесті несиелеу кезінде пайыздық өсімді мемлекет Орталық бюджет арқылы шағын және орта бизнеске жұмыспен Азиялық қаржылық кризис көрсеткендей шағын және орта кәсіпорындар Шетелдік тәжірибеге қарап, Республикмызда атқарылатын іс – шараның 2.1 Қазақстанда шағын бизнестің қалыптасуы мен дамуы Республикамызда нарықтық қатынастарды қалыптастырудағы маңызды міндеттердің бірі – шағын кәсіпорындар кез келген халық шаруашылығының саласында, өнеркәсіп пен құрылыста жұмыскерлер саны 200-ге дейін; ғылым мен ғылыми қызмет көрсету саласында: жұмыскерлер саны өндірістік сфераның басқа салаларында: жұмыс істейтіндер саны 25 бөлшек саудада; жұмыс істейтіндер саны 15 адамға дейін; Шағын кәсіпорындарды азаматтар, мемлекеттік ұжымдар, біріккен кәсіпорындар, шаруашылық Қазақстан шағын кәсіпорындар Одағы құрылды. Ол мынадай бағыттар бойынша жүргізіледі: -Қазақстанда шағын кәсіпорындарды қолдау қорын құру; -жеңілдік жағдаймен несиелеу; -шағын кәсіпкерлікті қаржыландыратын инвесторларға төмендетілген салық мөлшерлемесін қолдану; -шағын кәсіпорындарды несиелеу және сақтандыру бойынша кепілдіктер беру; шағын кәсіпорындар мемлекеттік тұрақты бағалар -шағын кәсіпорындарға сыртқы экономикалық қызметпен айналасуға Кәсіпкерлікті қолдаудың, дамытудың жоғарыда Республика Президенті Н.Ә. Назарбаев кәсіпкерлікке барынша қолдау көрсету Шағын бизнесті дамыту мемлекеттік маңызы бар, күрделі іс 2.2 Қазақстан Респубпикасының заңды тұлғалары Бөлімде Мемлекеттік статистикалық тіркелім негізінде алынған Қазақстан Респубпикасының шағын (50 адамға дейін); орташа (51-ден 250 адамға дейін); ірі (250 адамнан астам) "Шағын кәсіпкерлік" бөлімшесінде шағын кәсіпорындарды статистикалық байқаудың негізгі ауыл шаруашылығы, аңшылық және орман шаруашылығы балық аулау, балық өсіру кен өндіру өнеркәсібі өңдеу өнеркәсібі электр энергиясың газ бен су өндіру және бөлу құрылыс сауда; автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын заттарды жөндеу қонақ үйлер мен мейрамханалар көлік байланыс қаржы делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет жылжымайтын мүлікпен операциялар, жалдау және тұтынушыларға қызмет көрсету коммуналдық, әлеуметтік және дербес қызмет көрсету бопып табылатын шағын кәсіпорындар (кәсіпкерлік қызметпен айналысатын дербес Шағын кәсіпорындарды есепке алу үшін мынадай ұғымдар қолданылды: тіркелген заңды тұлғалар - есепті кезең аяғындағы жағдай жұмыс істейтіндердің тізімдік саны - жалдамалы қызметкерлердің есепті барлық қызметкерлердің саны - тізімдік құрамдағы қызметкерлерді, жұмысты өнім (тауарлар, қызмет көрсету) көлеміне жіберілген (жөнелтілген) өнімнің өнім (тауарлар, қызмет көрсету) өндіруге және өткізуге кеткен Қаржылық нәтиже - шағын кәсіпорындар жұмысы тиімділігінің сипаттамасы, Шаруа (фермер) қожалығы - адамдардың отбасылық - еңбек Шағын кәсіпорындар қызметкерлерлердің саны 2000 2001 2002 2003 Барлығы ауыл шаруашылығы, аңшылық және орман шаруашылығы балық аулау, балық өсіру өнеркәсіп кен өндіру өңдеу электр энергиясың газ бен су өндіру және бөлу құрылыс сауда; автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын заттарды жөндеу қонақ үйлердің қызмет көрсетілуі мейрамханалардың қызмет көрсетілуі көлік байланыс қаржы делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет жылжымайтын мүлікпен операциялар, жалдау және тұтынушыларға қызмет көрсету коммуналдық, әлеуметтік және дербес қызмет көрсету 542030 71731 1528 72055 5038 76866 11319 68729 125179 2587 7064 31472 3662 5341 91030 24966 534898 64854 1777 72871 5632 76066 10818 75716 133796 2505 7281 30347 4029 5727 91300 25050 692216 77346 2009 112212 7539 91732 12941 103302 201064 2181 9273 35687 4407 6760 109246 28329 748785 75267 1313 118032 8915 96069 13048 123721 212292 3159 9559 39035 4554 6856 124431 30566 Шағын кәсіпорындар қызметкерлерінің орташа айлық жалақысы. 2000 2001 2002 2003 Барлығы ауыл шаруашылығы, аңшылық және орман шаруашылығы балық аулау, балық өсіру кен өндіру өнеркәсібі өңдеу өнеркәсібі электр энергиясың газ бен су өндіру және бөлу құрылыс сауда; автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын заттарды жөндеу қонақ үйлердің қызмет көрсетілуі мейрамханалардың қызмет көрсетілуі көлік байланыс қаржы делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет жылжымайтын мүлікпен операциялар, жалдау және тұтынушыларға қызмет көрсету коммуналдық, әлеуметтік және дербес қызмет көрсету 9453 4489 4430 22633 8275 8270 11777 8619 10070 5447 11202 23643 14785 12149 7586 11426 5504 4505 27745 9620 10048 14721 10852 12489 7040 13506 26395 20001 13325 8840 13874 6816 5962 29094 11724 10703 17050 12820 14843 8049 16343 31385 26085 17991 10320 17583 8030 9599 41425 14477 12529 20519 15631 16894 10205 18632 33041 36940 22909 13255 Шағын кәсіпкерлік 2001 2002 2003 2004 Барлығы ауыл шаруашылығы, аңшылық және орман шаруашылығы балық аулау, балық өсіру өнеркәсіп кен өндіру өңдеу электр энергиясың газ бен су өндіру және бөлу құрылыс сауда; автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын заттарды жөндеу қонақ үйлердің қызмет көрсетілуі мейрамханалардың қызмет көрсетілуі көлік байланыс қаржы делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет жылжымайтын мүлікпен операциялар, жалдау және тұтынушыларға қызмет көрсету коммуналдық, әлеуметтік және дербес қызмет көрсету 45124 2861 93 5983 280 5216 487 4606 17730 108 679 2172 325 850 8094 1622 54503 3402 121 6931 342 5991 598 5962 21795 129 813 2647 357 958 9542 1846 63934 3903 143 7914 388 6909 617 7286 25894 158 911 3022 399 1059 11162 2083 68708 4030 152 8371 442 7321 608 8512 26853 180 944 3279 444 1189 126619 2135 Кестеде көріп отырғанымыздай 2002 жылы Қазақстан республикасы бойынша 3.1 Шағын бизнес проблемалары және оны шешу жолдары Шағын кәсіпорын өзінің іс - әрекетінде көптеген қиындықтарға Шағын кәсіпорындардың негізгі проблемасы – ресурстық базасының жетіспеушілігі: Шағын кәсіпкерліктің заңға сүйенерлік базасы жоқ деуге болады. Шағын кәсіпкерліктің іс-әрекеттерін терең талдау жасайтын жүйе жоқ. Олардың істеген жұмысынан қорытынды табу қиын, қандай көрсеткіштер Басты проблеманың бірі – ол кадр мәселесі. Кәсіпкерлік Кәсіпкерлік істі әлеуметтік қорғау керек. Ол үшін әлеуметтік Шағын бизнесті дамыту проблемалары Кәсіпкерлік қызметінің табыс критерийіне экономикалық факторлар – 47,4%, қаржылық қиыншылықтар – 38,4%, кәсіпкерлік тәжерибенің болмауы – 7,1%, кәсіпкерліктің ниеттің жаман болуы – 3,4%, басқалар – 3,7%. Банкротқа ұшырау себептері сыртқы және ішкіде сипатқа ие жалпы стратегиялық сипаттағы қателіктер жалпы менеджмент проблемалары қаржы есептік жүйе мен тәжірибедегі кемшіліктер Осы бағыттардың әрқайсысы кестеде толық көрсетілген. Қазіргі зерттеулерде бизнес сәтсіздігінің не екендігін дәл түсіндіретін Кәсіпорындардың банкротқа ұшырау себептері әсіпорындардың банкротқа ұшырау себептері Фирмалардың банкротқа ұшырау себептерінің 1. сратегиялық сипаттағы қателіктер. 1.1. Маркетинктік мұмкіндіктерді жете 1.2. Бизнеске қатысты жоқ салаға әрталаптану. Жұмыс істеп 1.3. Маркетингтің тек жақынды ғана көруі. Бизнестің нарықтық 1.4. Жобаның үлкен болуы. Компания ақша ағынының көлеміне 1.5. Жоспарлаудағы кемшіліктер. Шоттарға төленетін төлемдердің кідіруінен немесе 2. жалпы менеджмент проблемалары. 2.1. Басқарушының шеберлігі мен 2.2.Қаржы менеджментіндегі жетіспеушіліктер. Жаңа фирмаларға ереже бойынша қаржылық 2.3. Менеджерлердің негізгі қызметкерлеінен айрылуы көбінесе сындарлы болуы 3.Есептік-қаржы жүйесі мен тәжірибедегі кемшіліктер. 3.1.Баға қалыптастыруда салалық 3.2.Фирманың экономикалық жағдайын басқару талдауының жетіспеушілігі немесе мүлдем 3.3.Кассалық бюджетке көңіл аудару, бизнесті айтарлықтай қаржы проблемасына Егер фирма тапсырыс берушілердің, акционерлердің, жұмысшылардың, жеткізушілердің және банкротқа ұшыраумен байланысты, алдағы залалдардың алдын – алу мақсаттарымен, қажетті нәтижені ала алмау себебіне байланысты, мысал, салынған зейнеткерлік жасқа жетуге немесе денсаулық жағдайына байланысты кету, Австралиялық ғалымдармен жүргізілген зерттеулер бойынша бизнестегі сәтсіздіктер пайызының Қазақстан экономикасының нарық қатынстарына өтуі ең басынан Бұл келесі факторлармен түсіндіріледі: әлеуметтік – экономикалық, саяси, құқықтық, психологиялық, кадрлық, ұйымдастырушылық. Әлеуметтік – экономикалық факторларға демонополиялау қарқынының төмендігі, мемлекет Саяси факторларға кәсіпкерліктің дамуына мемлекеттік қолдаудың жетіспеушілігін бюрократиялық Кәсіпорын қызметінің тоқтатылу себептері Кәсіпорын қызметінің тоқтатылу себептері Кәсіпорындар саны Жалпы кәсіпорындар Банкротқа ұшырауы 179 3,4 Алдағы залалдардың алдын алу 415 8,0 Зейнеткерлікке немесе денсаулық жағдайына байланысты кету 126 2,4 Пайда табу мақсатымен сату 916 17,6 Белгісіз себептермен 329 6,3 Бизнестегі сәтсіздікке алып келген басқа себептер 277 5,3 Бизнестегі сәтсіздіктерге байланысты емес басқа себептер 34 0,7 Қорытынды: сатылған және жабылған кәсіпорын саны 2543 48,9 Жұмыс істеуін жалғастырып жатқан кәсіпорындар саны 2653 51,1 Бизнесті бастаған кәсіпорындардың жалпы саны 5196 100 Қалаған нәтижесін ала алмау 267 5,1 Психологиялық факторлар даүлкен мәнге ие, оларға халықтың теріс Нарықтық қатынастарға өту тағы бір проблеманы жарыққа шығарады: Айрықша конюктура бойынша табыс табуға болатын кезде, «нарықтың» Ұйымдастырушылық реттегі факторларға жаңа фирманы тіркеу мен кезінде Осыған байланысты көптеген кәсіпорындардың жабылып қалуы кездейсоқтық емес, Мұндай жағдайлардың бір себебі елде шағын бизнесті басқарудың 3.2 Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау Қазіргі жағдайда экономиканы сауықтан дыруға шағын кәсіпорындардың қосқан Дүние жүзіндегі барлық елдерде шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау Қазақстанда шағын бизнесті мемлекеттік қолдауды жетілдіру Шағын бизнес бірқатар экономикалық және әлуметтік проблемаларды шешуде Республикалық қабылданған «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы»заңға Мемлекеттің агробизнес жүйесіне араласуының қажеттілігі бақылау мен реттеуге Кез келген экономикалық жүйеде нарыққа бағынбайтын, мемлекеттің Жалпы кәсіпкерліктің экономикалық белсенділігі мен әлеуметтік Шағын бизнесті дамыту үшін үш факторлық -кәсіпкерлердің құқығын қорғайтын жүйе жасау; -тексеруші оргондардың санын азайту; -рұқсат беруші құжаттардың санын Шағын және орта бизнестің күрделі проблемаларының Кәсіпкерлік банктен несие алудан бес түрлі себппен бас -пайыздық өсімнің жоғары болуы; -кепілдік талаптың тым қатаң болуы; -ақпараттың жетіспеушілігі; -несие алу мүмкіндігіне сенімнің жоқтығы; -банктердің кәсіпкерлерден аймақтық алшақтығы; Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың негізгі қақидалары: -шағын кәсіпкерлікті дамытудың басымдылығы; -шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдацудың кешенділігі; -инфрақұрылымды дамытуда және кәсіпкерліктің ұйымдастырушылық формаларын таңдауда жағдай -алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибені қолдау. Қазақстан Республикасының шағын кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі агенттігі Экономикалық 1. Шағын кәсіпкерлікті қаржы-несиелік және инвеститциялық қолдау. Кәсіпкерлікті қаржылай қолдау едәуір шығындарды талап етеді, ал Кәсіпкерлікті қаржылау қолдау саясаты орташа және ұзақ мерзімді Шағын бизнес субъектілеріне салық салудың әділ жүйесін құрудың Шағын кәсіпкерлікті дамытуды маңызды жағы салалық минеистірліктер мен Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымдарын дамыту. Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың инфрақұрылымдарын қалыптастыру үшін Лизинг және франчайзингті қалыптастыру. Бүгінгі таңда шағын кәсіпкерлікті дамыту саласындағы жедел және Франчайзинг шағын кәсіпкерлік өкілдерінің ірі бизнеспен қарым-қатынасының тиімді Ақпаратық қамтамасыз ету. Бұл орайда бағдарлама бойынша шағым кәсіпкерлікті ақпараттық қамтамасыз Шағын кәсіпкерлік субъектілерін қорғау инфрақұрылымын құру. Бүгінгі таңда кәсіпкерлік өзінің құқықтық мәртебесі жағынан жеткілікті Шағын және орта бизнесті қаржыландыру мәселелері. Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау бағыттарының бірі – ол несие алудың шектеулігі; коммерциялық банктердің кепілдік міндеттемені жоғары деңгейде ұстауы; берілетін несиенің пайыздық мөлшерлемесінің жоғарғы болуы және қысқа шағын кәсіпкерлікке микро несие берудің заңдылық негізінің жоқтығы; банктердің шағын кәсіпкерлікті несиелеу саясатының анықсыздығы. Осыған байланысты шағын кәсіпкерлікті қаржылай қолданудың басты бағыты ҚОРЫТЫНДЫ Нарықтық жасақталуы – көпқырлы процесс. Мұнда ірі монополистік Қазақстан Республикасында экономикалық реформа барысында алдын-ала түбегейлі ойластырылған Шағын кәсіпорындардың әлеуметтік қызметтік жұмысқа қамтылмаған көптеген жұмыс Шағын кәсіпорын мемлекеттік жан-жақты қамқорлығына мұқтаж, себебі ол ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 1. М.Б. Бисенғазиев, А.Ш.Хамитов «Кәсіпкерлік негіздер» - Орал 2. А.Қ. Мейірбекова, Қ.Ә. Әлімбетова «Кәсіпорын экономикасы» - 3. А. Үмбеталиев, Ғ. Керімбеков «Кәсіпорын экономикасы және 4. С.С. Сатыбалдин «Кәсіпорындар мен бірлестіктердең шаруашылық жұмыстарына 5. Кәсіпорын пәнінен курстық жұмысты жазуға арналған әдістемелік 6. Қазақстан Респуьликасының статика агентігі – 2004ж. 7. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексі. – Алматы, 1995 8.