Инвестициялық жобаларды банктік қаржыландыру: теориялық аспектілер, бағалау әдістері және қаржыландыру ресурстарын талдау

 МАЗМҰНЫ КІРІСПЕ............................................................................................. 3 1 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБА ТҮСІНІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ................................................................................. 5 1.1 Инвестициялар түсінігі және пайда болу тарихы........................... 5 1.2 Инвестициялық жобаларды бағалау әдістері.................................. 8 1.3 Инвестициялық жобаларды қаржыландыру ресурстары.......................................................................................... 14 2 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ РЕСУРСТАРЫН ТАЛДАУ........................................................... 17 2.1 Экономикадағы инвестициялар дамуының қазіргі жағдайын талдау……………………….............................................................. 17 2.2 Қазақстандық кәсіпорындардың инвестициялық саясатын жетілдіру жолдары ……………………………………… 23 2.3 Инвестициялық қызметті қаржыландыру ресурстарына талдау.................................................................................................. 25 ҚОРЫТЫНДЫ................................................................................. 32 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ............................ 33 КІРІСПЕ Инвестициялық жоба – жобалық идеяның туындаған мерзімінен бастап, Комплексті экспертиздеу – техникалық, әлеуметтік, қаржылық, институционалдық, коммерциялық, Жобаны жүзеге асырудың басты мақсаты – жобаны ұсынуды Курстық жұмыстың тақырыбы-“Инвестициялық жобаларды банктік қаржыландыру”. Курстық жұмыстың мақсаты-инвестициялық жоба түсінігінің теориялық аспектілерін зерттеу Курстық жұмыстың міндеттері: - Инвестициялар түсінігін және пайда болу тарихын зерттеу, - Инвестициялық жобаларды бағалау әдістерін қарастыру, - Инвестициялық жобаларды қаржыландыру ресурстарын зерделеу, - Экономикадағы инвестициялар дамуының қазіргі жағдайына талдау - Қазақстандық кәсіпорындардың инвестициялық саясатын жетілдіру жолдарын қарастыру, - Инвестициялық қызметті қаржыландыру ресурстарына талдау жасау. Курстық жұмыстың құрылымы кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытындыдан және Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде қаржыландырудың ұзақ мерзімді көздерін Екінші бөлімде мен инвестиция туралы заңдылықтар мен нармативтік компаниялар мен корпорациялар үшін олардың акциялары мен облигацияларын 1 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБА ТҮСІНІГІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ 1.1 Инвестициялар түсінігі және пайда болу тарихы Инвестиция туралы ұғым банк ісі ғылымының арнайы бөлігі Шаруашылық іс-әрекеттер процесінде оған қатынасушылар күрделі қаржыны жүзеге Қазақстандағы болашақ басты міндеттердің бірі – XXI ғасырдың "Инвестиция" деген сөз латынның "инвест" (салу) дегенінен шыққан. Сөйтіп, нені салуға болады? ірі банктердің қаржылық ресурстары, Бұл - акцияны сатып алу, олармен биржадағы ойынға Инвестиция дегеніміз – табыс алу мақсатында кәсіпкерлік және Инвестициялық қызмет бұл – инвестицияларды салып және инвестицияларды Инвестициялаудың тар кәсіпқойлық анықтамасы бұдан да қатты, мұнда Енді қаржыны кімдер салады ? Негізгі салымшылар кәсіпорындар, Инвеетицияны жүзеге асырушы заңды және жеке тұлғалар, бұлар Инвестор - бұл капиталды салған кезде, көбіне басқа Кәсіпкер - бұл белгілі бір тәуекедділікпен өз капиталың Саудагер - бұл белгілі, алдын-ала есептелінген тәуекелділікке баруға Ойыншы - қандай да болмасын тәуекелдікке баруға дайын Инвестициялау мақсаты - табыс, пайда, кіріс. Кірісті қаржыны Сыртқы экономикалық қызметтің маңызды аспектісі - шетел инвесторларының Шетелдік инвестицияларды тарту үшін қажетті жағдайлар жасалуы тиіс: 1)шетелдік инвесторлардың қызметімен байланысты әкімшілік 2)елдің ұлттық мүдделері үшін қызмет түрлеріндегі басымды салық 3)жерді, жылжымайтын дүние-мүлікті пайдалану құқығын қамтасасыз ету, қызметкерлерді оқытуға субсидиялар беру; 4)пайда әкетіліміне үкімет кепілдіктерін немесе оны қайта капиталдандырудың жеңілдетілген шарттарын беру. Жаңа қоғам өзінің соны өзгерістерін бірге ала келетіні Қазақстанда нарықтық реформаларды табысты жүзеге асыру үшін Бүкіл Инвестициялық жобаларды бағалау әдістері Инвестициялық сипаттағы басқарушылық шешімдерді қабылдаудың негізінде болжамдалған инвестициялардың Кәсіпорынның инвестициялық қызметін талдау барысында қолданылатын әдістердің бірнеше Таза келтірілген табысты (NPV) есептеу формуласы келесідей: (1) мұнда Pk– инвестициялық жобаның жылында алып келетін ақшалай Бұл әдістің мағынасы мынадай: егер NPV < 0, Инвестициялардың тиімділік (рентабельділік) индексін (PI) бағалау әдісі мына (2) Инвестициялардың тиімділік индексін бағалау әдісінің мағынасы мынаған саяды: Ішкі табыстылық мөлшерін (IRR) есептеу мына формуламен жүзеге IRR = r болған жағдайда, Ішкі табыстылық мөлшерінің мағынасы мынадай: бұл көрсеткіш белгілі Инвестициялардың өтелімділік мерзімі (PP) келесі формула бойынша анықталады: (4) Өтелімділік мерзімі көрсеткішінің мағынасы былайша анықталады: PP көрсеткіші Инвестициялық жобаларды есепетудің тағы да бір әдісі – (5) мұда PN – инвестициялық жоба алып келетін орташа Табыстың ішкі мөлшері барлық әдістердің ішіндгі инвестициялық жобаларды NPV, IRR, PI және CC көрсеткіштері өзара келесідей егер NPV > 0, онда IRR егер NPV > 0, онда IRR егер NPV > 0, онда IRR Кәсіпорынның қаржы менеджерлері инвестициялық жобаларды талдау барысында аталған Инвестициялық жоба бұл – инвестицияларды салып және инвестицияларды Қазіргі кезде Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан инвестициялық процесс Пайда табу. Түскен пайданың өзі екі аспектіні қамтиды: Жоғарыда көрсетілген пайданың негізінде жұмыскерлер де табыс тауып, Пайдадан түскен салық пен өтелімдер мынадай мақсаттарға жұмсалады: Міндетті медициналық қамсыздандыру қорына; Мемлекеттік зейнетақы қорына; Аймақтық бюджетке; Республикалық бюджетке; 4. Өнеркәсіптік әлеуметтік даму қорын құру. Егер фирма салымдары бойынша ең жоғары тиімділікке жетуге 1. Инвестициялаудың шектеулі тиімділігі 2. "Замазкалау" принципі. Сылап, бітеу жұмысына келетіндей инвестиция жүргіз. Шешімді қабылдап Мұнан еркін шешімділікке және басқа әрекеттерге баруың мүлдем Мысалға, әлгі сатып алынған станокты алсақ, оны 1 Сөйтіп, қатені түзеу үшін қететін шығындар түгелімен кәсіпорын 3. Күрделі қаржыны салуда материалдық және тиімділіктерді бағалау 1) Шығындар мен шығарудың салыстырмалы бағаларын салыстыру арқылы, Бірақ әлемдік инвестиция жасау тәжірибесі тек қана тиімділіктің 2) Тиімділіктің ақшалай және техникалық белгілерінің үйлесімділігі. Бұл 3) Тиімділікті бағалаудағы таза түріндегі техникалық тәсіл. Бұл 4. Үйренушілік шығындар принципі. Үйренушілік шығындар деген не? Бұл - жаңа инвестицяялық Уақытша жоғалту деген - табысты да жоғалтумен бірдей Әрқашанда да жаңа инвестиция жөніндегі шешім мен оны Өндірістік инвестицияаудағы үйренушілік шығындары одан да асып кетеді. Қол жұмыстарын машинамен ауыстырғыңыз келді делік. Бұл да Мұнан туындайтын қорытынды : үйренушілік шығындарды жаңадан өндірілген Сұраным бағасы ұсыным бағасынан көп болып, ең бастысы 5. Мультипликаторлық (көбейткіш) принципі. Мультипликаторлық принцип салалардың өзара байланыстылығына сүйенеді. Бұл дегенің, Сөйтіп, келешектегі кірістің қандай болатынын білесіз. Мультипликатор арқылы Күш беруші саланың мультипликатор арқылы нәтижесі әр түрлі Мультипликатордың күш әсерінің азаюы сіздің кәсіпорны саласының басқа 6.Q - принципі "Q" - принципі - бұл қор биржасындағы бағалау Q ═ дің биржалық бағалануы (құндылығы) / бұл Егер бөлшек бірліктен үлкен болса, онда инвестиция жүргізу Сөйтіп, инвестициялау тиімділігі сұраным бағасы мен ұсыным бағасының Q ═ фирманың барлық биржалық құны / оның Тұтастай алғанда, бұл принциптің қолданылу деңгейінің аз болуы, 1.3 Инвестициялық жобаларды қаржыландыру ресурстары Инвестициялық жоба – жобалық идеяның туындаған мерзімінен бастап, Комплексті экспертиздеу – техникалық, әлеуметтік, қаржылық, институционалдық, коммерциялық, Жобаны жүзеге асырудың басты мақсаты – жобаны ұсынуды Батыс елдердің бір қатарында қазіргі несие жүйесінде инвестициялық Инвестициялық банктердің негізгі қызметі -ұзақ мерзімді ссудалық капиталды 1.Бірінші типті инвеегациялық банктер. 2.Екінші типті инвестициялық банктер. Мұндағы бірінші Батыс Еуропаның континенталды елдеріне және дамушы елдерге негізінен Инвестициялық банктердін пайда болуын негізінен мемлекеттің бағалы қағаздарын Бірінші типті иңвестициялық банктер соңғы кезде көбінесе корпоративті Бірінші типті инвестициялық банктер капиталды тарту, бағалы қағаздар Акциялар мен облигацияларды қайта орналастырумен айналысады; Халықаралық бағалы қағаздарды еуровалюта нарығында орналастыруда делдал болады; Корпорацияларға инвестициялық стратегияның сұрақтары бойынша және бухгалтерлік есеп Қазіргі кезде бұл банктерсіз бағалы қағаздарды сату өте Екінші типті инвестициялық банктер соғыстан кейінгі. Батыс Еуропаның Дамушы мемлекеттердегі мұндай инвестициялық банктер негізінен 1960 жылдары Инвестициялық жоба – жобалық идеяның туындаған мерзімінен бастап, Комплексті экспертиздеу – техникалық, әлеуметтік, қаржылық, институционалдық, коммерциялық, Жобаны жүзеге асырудың басты мақсаты – жобаны ұсынуды 2 ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ЖОБАЛАРДЫ ҚАРЖЫЛАНДЫРУ 2.1 Экономикадағы инвестициялар дамуының қазіргі жағдайын талдау Қазақстанда өзіндік өндірісті дамыту экономикамыздың шикізат секторынан тәуелділік Кәсіпорындар үшін инвестициялық жобаларды қандай қаражат көздері арқылы Егер Қазақстандағы кәсіпорындардың өздерінінің өндірістік деңгейін дамыту мақсатында Сурет 1. Инвестициялық жобаларды меншікті қаражаттар есебінен талдау 1-суреттен байқайтынымыз, өндірісті инвестициялауға салынған меншікті қаражаттардың үлесі Сурет 2. Инвестициялық жобаларды тартылған қаражаттар есебінен талдау Сәйкесінше, инвестициялауға тартылған қарыз қаражаттардың үлесі 35,7%-дан 39,0%-ға Кәсіпорындардың инвестициялық қаражаттар тарту құрылымы да көңіл аудартады. Тартылған қаражаттардың құрылымында банктік несиелердің үлесі артып келеді. Өзге инвестиция көздерінің құрылымында лизингтік несиелердің ерекше орын Бүкіләлемдік банктің мәліметтері бойынша, кәсіпорындарға шағын несиелер берумен Келесі кестенің мәліметтеріне сүйенсек, банктік мекемелердің шағын бизнес Кесте 1 Банктердің шағын бизнес субъектілеріне несиелік салымдары млрд. теңге Несиелік салымдар 2005 жыл 2006 жыл 2007 жыл Жалпы банктік несиелер 148,8 276,2 489,8 672,5 978,1 Шағын бизнеске несиелер 39,9 74,2 122,0 146,5 196,2 - ұлттық валютада 22,3 40,7 46,7 55,5 104,4 қысқа мерзімді 12,5 23,2 24,1 30,7 48,3 ұзақ мерзімді 9,9 17,6 22,6 24,8 56,2 - шет ел валютасында 17,5 33,5 75,3 91,1 қысқа мерзімді 8,0 17,0 36,1 32,4 32,4 ұзақ мерзімді 9,5 16,5 39,2 58,7 59,4 Жыл бойындағы өсім, % 64,0 85,1 64,4 20,0 Шағын бизнеске берілген несиелердің үлесі, % 26,8 26,9 Алайда, осы несиелерді жалпы несиелер құрылымындағы үлесі тұрғысынан Суреттен көріп отырғанымыздай банк активтерінің құрлымында 2006 жылы Қазақстан экономикасының негізі болып саналатын шағын бизнес субъектілеріне Сурет 3. «Альянс банк» АҚ активтерінің 2008 2006 жылы өзге банктерде орналастырылған ссудалар мен қаржаттар Еліміздегі кәсіпорындық сектордың дамуын және отандық бәскелестік қабілеті Соңғы жылдарда қабылданған шаралардың нәтижесінде Қазақстан экономикасына шетелден Сурет 4. «Альянс банк» АҚ активтерінің 2009 Кесте 2 Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар 2009 ж. қаңтар-желтоқсан Анықтама: 2008. қаңтар-желтоқсан, қорытындыға % -бен Млн. теңге қорытындыға %-бен Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар 2810277 100,0 100,0 олардан: үйлер мен ғимараттар салу және күрделі жөндеу жүргізу машинлар, жабдықтар, аспаптар, мұқаммал 1094917 39,0 38,7 өзге де күрделі жұмыстар мен шығындар 413045 14,7 Жалпы көлемнен – күрделі жөндеу бойынша жұмыстар 76821 Кестеден көріп отырғанымыздай шетелден келген тікелей инвестициялар Минералдық ресурстардың зор қоры бар Қазақстан екі жақты Кесте 3 Негізгі капиталға жасалынған инвестициялық жобалардың есептік көрсеткіштері мың теңге Инвестициялықжобалар Бастапқы инвестициялар Жылдық табыс NPV IRR PI А -700000 250000 43618 16,0 1,06 Б -100000 40000 18979 21,9 1,19 А – Б -600000 210000 24639 15,0 3-кестеден байқайтынымыз, егер екі жобаны жеке-жеке алып қарастыратын Кесте 4 Негізгі капиталға салынған инвестицияларды игеру 2009ж. қаңтар-желтоқсан 2008ж. қаңтар-желтоқсанға %-бен млн. теңге өңірдің республикалық көлемдегі үлесі, %-бен ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2810277 100,0 110,6 Ақмола 43431 1,6 107,5 Ақтөбе 199529 7,1 104,3 Алматы 104921 3,7 101,3 Атырау 756638 26,9 102,2 Шығыс Қазақстан 99099 3,5 115,7 Жамбыл 23858 0,9 102,8 Батыс Қазақстан 99077 3,5 103,6 Қарағанды 147310 5,2 91,3 Қостанай 64219 2,3 107,0 Қызылорда 64432 2,3 100,7 Маңғыстау 216343 7,7 143,3 Павлодар 123257 4,4 182,3 Солтүстік Қазақстан 26982 1,0 69,2 Оңтүстік Қазақстан 76097 2,7 111,6 Астана қ. 346086 12,3 120,0 Алматы қ. 418998 14,9 120,6 Бүгінде Қазақстан – әлемнің барынша серпінді дамушы мемлекеттерінің Ішкі инвесторлар да белсенді бола түсті. 2009 жылы Инвестициялық ахуалды жақсартуға қатысты тұрақты жұмыс жүргізілуде. Мемлекет 2.2 Қазақстандық кәсіпорындардың инвестициялық саясатын жетілдіру жолдары Стратегиялық тұрғыдан инвестициялар кәсіпорындардың дамуын, техникалық жарақтануын және ұлттық экономиканың шикізат көздеріне бағытталғандығы; өңдеуші өнеркәсіптің өнімділік деңгейінің төмендігі; ішкі нарықтағы тауарларға деген тұтынушылық сұраныстың төмендігі; өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның жете дамымағандығы; кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық жағынан артта қалғандығы; ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын инвестициялық шығындардың төмен Өкінішке орай, жалпы ішкі өнімде (ЖІӨ) инвестициялардың деңгейі Қазақстандық кәсіпорындардың халықаралық деңгейде бәсекелестік қабілетін арттыратын маңызды Сонымен қатар, қазіргі таңда Қазақстанда инновациялық қызметтің қажетті Жоғарыда айтылған мәселерді шешумен қатар, инвестициялар туралы заңнаманы заңнамалық актілердің жетілмегендігі, шет елдік және отандық инвесторлар инвестициялық жобаларды талдау және бағалау мамандарының төмен біліктілігі инвестициялық жобалаудың әдістемелік негіздерінің жоқтығы; бұл өз кезегінде Қазіргі таңда кәсіорындардың тиімді инвестициялық саясат жүргізуі үшін салықтық жеңілдіктер мен инвестициялық преференцияларды тек жаңа кәсіпорындарға Қазақстан Республикасының «Тікелей инвестицияларды қолдау туралы» Заңын инвестициялық отандық және шетелдік инвесторлардың құқықтарын теңдестіру мақсатында жаңа «Құнды қағаздар нарығындағы инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін қорғау инвестициялық жобалардың қаржылық тиімділігін бағалау бойынша әдістемелік нұсқаулар инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалау үшін экономикалық көрсеткіштер жүйесін инвестициялық жобаларды бағалау бойынша әдістемелік нұсқауларда тәуекелділік факторларының инвестициялық жобалардың тиімділігін анықтаудың уақытша әдісін әзірлеу. Аталған шаралардан басқа инвестициялар және инвестициялық жобалау туралы 2.3 Инвестициялық қызметті қаржыландыру ресурстарына талдау Қазақстан тұңғыш президенті Н.Ә Назарбаев нарықтық қатынастары ерте Қазақстанның тағы бір ерекшелігі – географиялық құрылымдық жағдайы «Миттал – Стил Темиртау» трансұлттық корпарациясын бүкіл әлем Инвестицияларды кейде капиталды салымдар ретінде қарастырады. Осындай қате инновациялық, капиталды құрылыс, қаржы капиталын әр түрлі формада колдануға іске асады. Инвестицияны тар мағынадағы анықтамасын капитал құнын сақтау мен Инвестицияның экономикалық мағынасындағы анықтамасында оны "тірі және затталған Дж.М.Кейнс пікірінше инвестиция дегеніміз, капиталды мүліктің осы кезендегі 2009 жылы Қазақстан Республикасындағы инвесгициялық қызметтің нәтижесі - Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар көлемі 2009 2009 жылдың деңгейіне қарағанда негізгі капиталға жұмсалған Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардын өңірлік құрылымындағы көлемнің жартысынан Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар көлеміндегі ірі кәсіпорындардың үлесі Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың түрлік құрылымына сәйкес тұрғын Негізгі капиталға жұмсалған басқа шығындар 131 млрд. теңгені Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар көлемінің жартысынан астамын меншіктін Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың салалық құрылымы 2009 жылмен Кең өндіру өнеркәсібінде негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың барлық Өңдеу өнеркәсібі салалары арасында металлургия өнеркәсібінің үлесіне ғана Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың үлес салмағы жылжымайтын мүлік Білім беру мен денсаулық сақтаудағы инвестициялық белсенділік денгейі Негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардың көлемі де табиғат қорғау Негізгі капиталға жұмсалған инвестицияларды қаржыландыру көздерінің құрылымында меншікті Негізгі капиталға жұмсалған инвестицияларды қаржыландыруға жұмсалған қаражаттың жалпы 2008 - 2009 жылдары негізгі капиталға жұмсалған инвестициялар Қаржы емес активтерге жұмсалған инвестициялар құрылымындағы өндірілмеген материалдық Жоғарыда айтылғандардың барлығы экономиканын өсуі мен капиталдың корлануының ҚОРЫТЫНДЫ Инвестициялық қызметті жүзеге асыру арқылы мемлекет инновациялық жетістіктерге Менің бұл курстық жұмысты таңдаған себебім: Кез-келген істі Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде қаржыландырудың ұзақ мерзімді көздерін Екінші бөлімде мен инвестиция туралы заңдылықтар мен нармативтік компаниялар мен корпорациялар үшін олардың акциялары мен облигацияларын Курстық жұмыстың соңғы бөлімінде ұзақ мерзімді қаржыландыру ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ Қазақстан Республикасының «Инвестициялар туралы» Заңы Балабанов И.Т., «Основы финансового менеджмента», Москва Игликов Е., «Инвестиционный потенциал финансовых институтов Республики Казахстан: Ковалев В.В., «Финансовый анализ», Москва – 1998 Ковалева А.М., «Финансы фирмы», Москва – 2002 Кучукова Н., «Стимулирование инвестиций и повышение конкурентоспособности казахстанской Попов В. М., «Бизнес-план инвестиционного проекта», Москва – Романовский М.В., Сабанти Б.М., «Финансы», Москва – 2002 Сейтказиева А. М., «Инвестиционная деятельность предприятия», Сембеков Е., «Об отдельных вопросах совершенствования инвестиционного проектирования Тургулова А.К., «Проблемы и пепспективы обеспечения финансовыми ресурсами Шим Джей. К, «Финансовый менеджмент», Москва – 1997 Қаржы-қаражат А. Қантарбаев //Инвестицияларды талдау// 2004-2006 жылдар Маулимбердина С.Т. “Рынок ценных Косжанов.Т.Н. “Промышленная и инвестиционная политика в Казахстанская правда. // С.Тай «Влияние прямых иностранных инвестиций// Интернет сайт WWW.WFIN.KZ Интернет сайт WWW.GOOGLE.KZ 3