Әділетсіз айыптаудың мысалы

Қасқыр мен қозы туралы қысқа хикая: күші басымның сөзді сылтауға айналдырып, әлсізді қалай жазықсыз жазалайтынын көрсетеді.

Қысқа хикая

Айла • Сылтау • Зорлық

Оқиға желісі

Қасқыр судың жоғары жағында, ал қозы төменгі жағында тұрып су ішіп жатады. Қасқыр қозыны жегісі келіп, соған сылтау іздей бастайды.

Бірінші айып: «Суды былғадың»

Қасқыр айғайлап: — Мен ішетін суды неге былғайсың?

Қозы сабырмен жауап береді: — Қасеке, мен қалай сен ішетін суды былғаймын? Сен судың жоғары жағындасың, мен төменгі жағындамын. Мен ішкен су саған бармайды ғой.

Екінші айып: «Әкемді қорладың»

Қасқыр тағы да даурығып: — Сен өткен жылы менің әкемді қорлағансың!

Қозы мұны да жоққа шығарады: — Қасеке, мен қалайша сенің әкеңді қорлаймын? Өткен жылы мен тумай да едім.

Соңы: сылтаудың шегі жоқ

Қасқыр ашуланып: — Әдепсіз! Үлкенге неге қарсы сөйлейсің?!

Сөйтіп, қасқыр қозыға сол жерде бас салыпты.

Негізгі ой

Күші басым адам әділетсіз шешім қабылдауға бекінсе, оған дәлел емес — сылтау керек. Ал шындықты айту кейде құтқармайды: әділетсіздік көбіне «тәртіп» пен «үлкенге құрмет» деген сөздермен бүркемеленеді.

Кілт ұғымдар

  • Сылтау — алдын ала қабылданған шешімнің бүркемесі.
  • Айла — шындықты бұрмалап, кінәні аудару.
  • Зорлық — дәлел таусылған жерде күштің сөзі.