5 - тақырып Бауырымен жорғалаушылар 115. Бауырымен жорғалаушылардың солтүстiкке жылжуына қандай көбею бейiмделулiгi әсер еттi? A) жұмыртқаларының известелген қабығы; B) сарыуызының молдығы; C) жұмыртқаның терi қабы; D) тiрiдей тууы; E) жұмыртқаларын iнге салуы; 116. Бауырымен жорғалаушылардың төменде аталған қанайналу жүйесiнiң қандай ерекшелiктерi тән? A) төрт камералы жүрегi; B) терi венасы мен артерияларының болуы; C) жүректерiнен артериялық конус бөлiнген; D) екi қанайналу шеңберi бар; E) жүректе үш тамыртарайды; 117. Қандай мүшелерiмен кесертке тыныс алады? A) терiсi; D) өкпесi; C) желбезегi; D) қабырғалары; E) ауызкөмей қуысы; 118. Бауырымен жорғалаушылардың терiсiнiң мүйiзденуiнiң қандай биологиялық маңызы бар? A) ылғалалмасуға ықпалды; B) газалмасуға ықпалды; C) су жоғалтудан қорғайды; D) терi бездерiне өте бай; E) бөлiп шығару процестерiне қатысады; 119. Мына бауырымен жорғалаушылардың өмiр сүру мекенiн атаңдар ұшатын айда¿ар, хамелеон, жалпаққұйрықты геккон, агама, ұршықшыл? A) дала; B) шөл; C) орман; D) әртүрлi су қоймалары; E) таулар; 120. Мына аталған көбею әдiстерiнiң қайсылары бауырымен жорғалаушыларға тән? A) жұмыртқа салу; B) тiрiдей туу; C) уылдырық шашу; D) жұмыртқа тiрi туу; E) партеногенез; 121. Мына аталған жүйке жүйесiнiң ерекшелiктерiнiң қайсысы бауырымен жорғалаушыларға тән? A)төбе сезiмтал мүшесiнiң дамуы; B) мишықтың дамымауы; C) алдыңғы мидың сырт қабатының қалыптасуы; D) жұлынының жуандауы; E) эпифиз бен гипофиздiң жоқтығы; 122. Мына аталған бауырымен жорғалаушылар қай систематикалық топқа жатады: тұмсықтылар, қабыршақтылар, қолтыраундар, тасбақалар? A) класс; B) класасты; C) топ (отряд); D) топасты (подотряд); E) ұяластар; 123. Нағыз кеуде қуысы бауырымен жорғалаушылардың көпшiлiгiнде бар, бiрақ кейбiреулерiнде ол жоқ. Мына аталғандардың iшiнде олар бар ма? A) қолтыраундар; B) су тасбақасы; C) кесерткелер; D) жыландар; E) хамелеондар; 124. Қазiргi бауырымен жорғалаушылардың арасында ерте дүние өкiлi бар, тiрi қазбалылықң деп ғалымдар атаған. Мыналардың қайсысы соларға жатады? A) пiл тасбақасы; B) алып кеселдер; C) гаттерия; D) анаконда; E) қолтыраундар; 125. Басқа бауырымен жорғалаушыларға қарағанда гаттерия қандай ерекшелiктерiмен көзге түседi? A) төбе көзi дамыған, омыртқалары амфицельдi; B) мүйiздi терiсi (қабыршақтары); C) салқынқандылығы; D) жұп аяқтары; E) өкпемен тыныс алады; 126. Қабыршақтыларға қандай топасты жатпайды? A) хамелеондар; B) кесiрткелер; C) амфисбен; D) жыландар; E) тасбақалар; 127. Бауырымен жорғалаушылардың омыртқалары қандай бөлiмдерден тұрады? A) дене, құйрық; B) мойын, дене, құйрық; C) мойын, кеуде, сегiзкөз, құйрық; D) мойын, кеуде, белдеме, сегiзкөз, құйрық; E) мойын, кеуде, белдеме, құйрық; 128.Кесерткенiң қандай омыртқа құрылысы ерекшелiгi құйрық үзуiне себеп болды? A) омыртқа денесi болуы; B) құйрық омыртқасындағы шемiршектi бөлiгiне байланысты; C) шемiршектi бөлiк сегiзкөзде болуына байланысты; D) Бауырымен жорғалаушыларда мұндай құбылыстың болмауы; E) шемiршектi бөлiгi омыртқа денелерiнiң арасында; 129. Бауырымен жорғалаушылардың тыныс алу мүшелерiнiң құрылыс ерекшелiктерi қандай? A) қан тәрiздес; B) өкпесi альвеолдан құрылған; C) бөлiмдiлерден тұрады; D) губка тәрiздес; E) C) мен D)- бiрге; 130. Бауырымен жорғалаушылардың несеп бөлу мүшелерi қандай? A) пронефондық бүйрек; B) мезонефрондық бүйрек; C) метанефрондық бүйрек; D) нефридии; E) метанефридии; 131. Мына аталғандардың қайсысы бауырымен жорғалаушылар класына жатады? A) қолтырауындылар; B) құйрықтылар; C) құйрықсыздар; D) аяқсыздар; E) салпiлер; 132. Бауырымен жорғалаушылармен салыстырғанда қосмекендiлердiң ерекшелiк кемшiндерi бар? A) аяқтары құрылыққа бейiмделген; B) өкпесi; C) екi шеңбер қанайналу жүйелерi; D) мүйiздi қабыршақтары; E) үш камералы жүрегi; 133. Құстармен салыстырғанда бауырымен жорғалаушылардың қандай ерекшелiктерi кемшiн? A) мүйiздi қабыршақтары; B) миы; C) жылықандылығы; D) жұмыртқа арқылы көбеюi; E) екi шеңберлi қан айналу жүйелерi; 134. Қолтыраунның жүрегi неше камералы? A) екi; B) үш; C) төрт; D) бiр; E) бес; 135. Бауырымен жорғалаушылардың ас қорыту жүйесiнiң ерекшелiктерiн анықтаңдар? A) қарын; B) өңеш; C) ащы iшек; D) тоқ iшек; E) қалыптаспаған соқыр iшегi; 136. Мына жануарлардың қайсысында алғашқы тыныс алу жолдары пайда болды? A) акулаларда; B) алабұғаларда; C) кесерткелерде; D) қөлбақаларда; E) миногаларда; 137. Мына Қазақстанда өмiр сүретiн бауырымен жорғалаушылардың қайсысы улы емес? A) дала сұр жыланы; B) қалқандытұмсықтар; C) құмэфасы; D) оқ жылан; E) шұбар жылан; 6 - тақырып Қүстар 138. Аталған сұйек қаңқаларының қайсысы құстарға тән? A) көптеген сүйек қаңқаларының бiреуi; B) сүйек қаңқаларының бөлiмдерден тұруы; C) аяқ-қолдарының болуы және олардың белдеу құруы; D) көптеген сүйектерiнiң қуыс болуы; E) кеуде қуысын құрауы; 139. Мына аталған құстар қандай систематикалық құрымға жатады:түйе құстар, пингвиндер, кеуде қыры барлар? A) класс; B) топ үстi (надотряд); C) топ (отряд); D) ұяластар үстi (надсемейство); E) ұяластар ; 140. Аталғандардық қайсысынан құстар таралуы мүмкiн? A) стегоцефалдар; B) аңтiстi бауырымен жорғалаушылар; C) псевдозухилер; D) орнитозухилер; E) С және D) - бiрге; 141. Мына аталған құстар қай топқа жатады: қарға, шауқарға, сауысқан, самырсындық, сайрақ, шығыншылар? A) ұзынқанаттылар; B) тентек құстар; C) торғайлар; D) .су торғайлар; E) гоациндер; 142. Мына аталған ас қорыту жүйелерiнiң ерекшелiктерiнiң қайсысы құстарға тән? A) қарны төрт бөлiмнен тұрады; B) тiстерiнiң болмауы; C) қарны екi бөлiмнен тұрады; D) iшегi ұзын; E) B) мен C) - бiрге; 143. Құстардың ауа қапшықтарының қызметi қандай? A) ұшқанда насос қызметiн атқарады; B) ауа қапшықтарында газ алмасады; C) қос тыныс алуды қамтамасыз етедi; D) тыныс алу жиiлiгiн ұлғайтады; E) A) ман B) - бiрге; 144. Өзiнiң үйренген ортасына тұрақтану дәрежесiне байланысты бұта-орман құстары қандай экологиялық топтарға бөлiнедi? A) ағашқа өрмелеушiлер; B) жүгiргiштер; C) бұталықтар; D) жербетiлiк-ормандық; E) A), C) және D) - бiрге; 145. Балапандарының жұмыртқадан қандай даму деңгейiнде шығуына байланысты мына құстар қандай топтарға жатады: тоқылдақтар, жарқарлығашы, кепкерлер, колибри, торғайлар? A) колония құрушылар; B) ертiп шығарушылар; C) жеке ұялайтындар; D) ұя салатындар; E) жер үстiндiлiк; 146. Құстардың кең таралу себебi неде? A) қауырсындарының болуында; B) денесiнiң жоғары температуралығында; C) ауада ұшып жүруiне байланысты; D) құрылықта тез жүгiруiнде; E) в), мен с) - бiрге; 147. Құстардың қай сезiм мүшелерi нашар дамыған? A) есту мүшесi; B) төбе мүшесi; C) көру мүшесi; D) иiс сезу мүшесi; E) бүйiр сызығы; 148. Өзiнiң үйренген ортасына байланысты су құстары қандай экологиялық топтарға бөлiнедi? A) сирақты - жолдамалы; B) сүңгуiрлер; C) ауа-сулық; D) құрғақтық-сулы; E) D), C) және D) - бiрге; 149. Аналық құстарға көбею мүшелерiнiң мына ерекшелiктерiнiң қайсысы сай? A) диффузиялық үрық серiгi; B) сол жақ аналық жыныс безi; C) аталық жыныс безi қалтасы; D) аллонтоид тәрiздi ұрық серiгi; E) бұршақ тәрiздi жұп аталық жыныс бездерi; 150. Мына аталған құстар қай топқа жатады: тазқара, лашын, ителгi, сұңқар, бөктергi, кұйкентай, қаршыға, құладiн, көзқұйрық, бүркiт? A) су құстары; B) үкiлер; C) күндiзгi жыртқыш құстар; D) ескек аяқтылар; E) қанатсыздар; 151. Қүстардың жүйке жүйелерiнiң күрделi болу себебi неде? A) аралық миының дамуына байланысты; B) мидың алдыңғы шаршыларына байланысты; C) ортаңғы миға байланысты; D) сопақ миға байланысты; E) мидың иiс сезу бөлiгiне байланысты; 152. Қүстардың қуығының жоқтығын немен түсiндiруге болады? A) дене салмағын жеңiлдетедi; B) несебi қою, тек несеп қышқылынан тұрады; C) несеп қышқылының ерiмейтiнiне байланысты; D) несеп бөлген кезде суын қайта соруына байланысты; E) в), с) және d) - бiрге; 153. Балшық-көгал құстары өмiр сүру ортасына байланысты қандай экологиялық топтарға жатады? A) сирақты-жалдаушы; B) жүгiрiп жүрушiлер; C) өрмелеп шығушылар; D) саяз-жағалаулық құстар; E) A), C) және D) - бiрге; 154. Құстардың өмiрлiк циклы қандай кезеңдерден тұрады? A) көбеюге дайындық; B) балапан шығару; C) түлеу; D) қысқа дайындық; E) шағылысуы; 155. Құс денесiнiң қай бөлiктерi мүйiздi қабаттан тұрады? A) саусақтары; B) өкшелерi; C) сирақтары; D) тұмсықтары; E) құйрықтары; 156. Құс денесi қандай қауырсындармен қапталған? A) пiшiндiк, мамықтық; B) желпуiш; C) жiп тәрiздес; D) қылшықтық; E) бағыттамалық; 157. Құстардың экологиялық маңыздарын қалай түсiнуге болады? A) көптеген түрлерi үй құстарына айналған; B) түрлiк кедейшiлiгi; C) жан-жақты таралуы және түрлiлiгi; D) санының азаюы; E) зияндылығы; 158. Археоптерикстiң қандай белгiлерi құстарға тән емес? A) құйрығының 20 омыртқадан тұруы; B) қауырсындарының жақсы дамуы; C) бұғаналарының айыр болып бiтуi; D) бағыттамалық қауырсындарының болуы; E) артқы аяқтары құсқа тән; 159. Пингвиндер топ үстiлiктерiнiң қандай ерекшелiктерi бар? A) алдыңғы аяқтары ескекке айналған; B) төс қыры жақсы дамыған; C) сирағының болмауы; D) қауырсын жабындысы; E) түлеуi; 160. Төс қыры жоқтар топ үстiлiгi айырмашылық ерекшелiктерi? A) қауырсын жабындысы; B) төс қыры болмауы; C) iшектерi ұзындығы; D) шөп қоректiлiк; E) көру мүшелерi жақсы дамыған; 161. Мына құстар қандай топқа жатады: шалшықшы, турухтан, ұзынсирақ балшықшы, жылқышы, қызғыш? A) татрек тәрiздiлер; B) күндiзгi жыртқыштар; C) тырна тәрiздiлер; D) ескек аяқтылар; E) тауықтәрiздiлер; 162. Торғай тәрiздiлер тобына мына ұяластардың қайсысы жатады? A) бозторғайлылар; B) бақташылар; C) қырғауылдылар; D) қаршығалылар; E) лашынтәрiздiлер; 163. Қүстардың тiке бойлық сүйек қаңқалары қанша бөлiмдерден тұрады? A) екi; B) үш; C) төрт; D) бес; E) алты; 164. Қүстардың сегiз көзiн құрауға қандай омиыртқалар қатыспайды? A) құйрық; B) сегiзкөздiк; C) белдеме; D) кеуде; E) мойын; 165. Қүстардың жақ сүйектерi қандай доғалардан тұрады? A) жақтары; B) желбезек; C) тiл асты; D) жақ iлгектерi; E) ерiн шемiршектер; 166. Қүстардың қанаттарының сүйек қаңқаларының ерекшелiктерi? A) тоқпан жiлiктерi; B) кәрi жiлiктерi; C) айылбасы; D) бiлезiк сүйектерi; E) алақан сүйектерi; 167. Сүтқоректiлермен салыстырғанда құстарда жоқ ерекшелiктерi? A) миы жақсы дамыған; B) жылықандылығы; C) тiрi тууы; D) төрткамералы жұрегi; E) аяқтары жер үстiмен жүруге бейiмделген; 7 - тақырып Сүтқоректiлер 168. Сүтқоректiлердiң дамығандық ерекшелiктерiн атаңыздар? A) миының пайда болуы; B) салқынқандылығы; C) жұмыртқа тiрiтууы; D) тiрi тууы және сүтпен қоректенуi; E) ұмыртқа салуы; 169. Мына аталғандардың қайсысы эпидермистiң туындылары болады? A) қабыршақтары; B) майлы бездер; C) тырнақтары; D) тұяқтары; E) A), C) және D) - бiрге; 170. Қандай терi бездерi сүтқоректiлерге тән? A) иiс шығаратын; B) май бөлетiн; C) сұт бөлетiн; D) құйымшақтық; E) A), B) және C) - бiрге; 171. Сүтқоректiлер сүйек қаңқаларының ерекшелiктерiн атаңдар? A) омыртқа буындары тегiстiктелiнген; B) сүйектерi қуысты; C) бөксе қуыстығы ашық; D) омыртқа жотасы екi бөлiмнен тұрады; E) төсiнiң қыры бар; 172. Мына сүт қоректiлер қай топқа жатады: солтүстiк бұғысы, бұлан, елiк, қабырға, жейран, ақбөкен, бизон, зубр, тур, жираф, қодас, буйвол? A) жекетұмсықтылар; B) мүйiздi аяқтылар; C) сирендер; D) қос тұяқтылар; E) кемiргiштер; 173. Қанайналу жүйелерiнiң қандай ерекшелiктерi сүтқоректiлерге тән? A) жүрегi төрт камералы; B) сол жақ бiр аорта доғасы бар; C) аорта доғасындағы қан аралас; D) бүйрек қақпалық жүйесi жойылмаған; E) оң және сол жақ аорта доғалары бар; 174. Қазiргi кездегi шулы сүтқоректiлердiң қайсысы ерте заманда қалыптасқан? A) креодонттар; B) қолқанаттылар; C) жәндiк қоректiлер; D) ескек аяқтылар; E) ұзын тұмсықтылар; 175. Ашық далалық сүтқоректiлер тұрған мекенiне бейiмделу дәрежесiне байланысты қандай экологиялық топ астылығына бөлiнедi? A) саршұнақтар тобы; B) көртышқандар тобы; C) қосаяқтылар тобы; D) тұяқтылар тобы; E) A), B) және D) - бiрге; 176. Мына тыныс алу жүйесiнiң қандай ерекшелiктерi сүтқоректiлерге тән? A) өкпесi қуық тәрiздес; B) өкпесi көптеген аловеолдардан тұрады; C) диафрагмасы (көк етi) жоқ; D) су, сүт қоректiлерi желбезекпен тыныс алады; E) тыныс жолдарының пайда болуы; 177. Шулы сүтқоректiлерге тән көбейiп даму әдiстерiн атаңдар? A) iшкiлiк, ұрықтандыру; B) сырттай ұрықтанады; C) алландтоидтық шу арқылы жатында дамуы; D) ұрықты дайындалған қалтада жетiлдiру; E) iшкiлiк, ұрықтандыру, алландтоидтық шу арқылы жатында дамуы; 178. Алғашқы аңдарға мына аталған белгiлердiң қайсысы тән? A) жұмыртқа салу; B) клоаканың болуы; C) сол жақ аналық жыныс безi; D) емшек ұшының болмауы; E) тiрiдей тууы; 179. Қос ұрықтандыру мүшесi мен қос ұрық қабылдаушылары қандай аңдарға тән? A) ехидна; B) үйректұмсық; C) қалталылар; D) просхидна; E) ұсақ көртышқан; 180. Мына аңдар қандай топқа жатады:? A) кемiргiштер; B) дамондар; C) қоянтәрiздiлер; D) жәндiкқоректiлер; E) кемтiстiлер; 181. Тек қана суда өмiр сүруiне байланысты киттәрiздiлер балалары немен қоректенедi? A) ұсақ балықтармен; B) iрi балықтармен; C) сүтпен; D) планктонмен; E) жыртқыштармен; 182. Сүтқоректiлердiң өмiр сүруi мен таралуына қоршаған ортаның қандай факторлары ықпал етед ? A) температура; B) ылғалдылық; C) жорық; D) өсiмдiктер; E) аталғандардың бәрi; 183. Мына аңдар қандай экологиялық топқа жатады: ағаш күзенi, сасық күзен, нутрия, қалан, сирендер? A) жерасты; B) ұшатын; C) жербетiлiк; D) су; E) орман; 184. Қазақстанның қызыл кiтабына мына сүтқоректiлердiң қайсысы кiредi? A) бұлан; B) суыр; C) елiк; D) ақбөкен; E) арқар; 185. Мына аңдар қандай топқа жатады: тупай, лемурлар, қолаяқтылар, ұзын өкшелiлер, лорилер, мактер? A) түтiктiстiлер; B кесерткетүрлiлер; C) маймылдар; D) жартылай маймылдар; E) сүйелаяқтылар; 186. Жыртқыш сүтқоректiлер систематикасында қандай құрылым ерекшелiктерiнiң мақызы зор? A) дене өлшемi; B) етпен қоректенуi; C) тiс жұйесi құрылысы; D) аяқтарынық құрылымы; E) есту мүшелерiнiң құрылымы; 187. Жалпақ мұрынды маймылдардың өзiне тән айырмашылықтары:? A) құйрық iлгектiлiгi, мұрын делбесiнiң орналасу жағдайы; B) алғашқы өмiр сүруi; C) құйымшақ сүйелiсiнiң болуы; D) құйрығының жоқтығы; E) мұрын делбесi алға бағытталған; 188. Алғашқы аңдар класастылығы қанша топтан тұрады? A) бiр; B) екi; C) үш; D) төрт; E) бес; 189. Мына аталған түрлер қай топқа жатады: құндыз, ақ тиiн, бұрындық, қосаяқ, дикобраз? A) қоянтәрiздiлер; B) кемiргiштер; C) жәндiк қоректiлер; D) тiсi аздар; E) жыртқыштар; 190. Қай ұяластар жыртқыштар тобына жатпайды? A) иттер; B) жанаттар; C) көртышқандар; D) мысықтар; E) сусарлар; 191. Сүтқоректiлер бас сүйек қаңқаларындағы қаңқалық құрылым олардың өзiне жәндiк белгiсi болып табылады? A) желбезек доғалары; B) тiласты доғасы; C) жақ сұйегi доғасы; D) шықшыт доғасы; E) төменгi самай доғасы; 192. Екiншi таңдай құрылымына қандай сүйектер қатысады? A) таңдай сұйектер; B) есту барабаны; C) барабан сүйектерi; D) негiзгi сына тәрiздес; E) алдыңғы сына тәрiздес; 193. Сүтқоректiлер омыртқалар жүйесi қандай түрiне жатады? A) амфицельдi; B) опистоцельдi; C) процельдi; D) етероцельдi; E)платицельдi; 194. Сүтқоректiлердiң омыртқалар жүйесiнiң қай бөлiмiнде омыртқалар саны тұрақты 7-ге тең? A) мойын; B) кеуде; C) белдеме; D) сегiзкөз; E) құйрық; 195. Сүтқоректiлердiң жанбас белдеуi қандай сұйектерден құралған? A) аты жоқ сұйектерден; B) шонданай сүйек; C) алдыңғы басынан; D) шаптық сүйектерден; E) сирақтан; 196. Күйiс қайыратын сүтқоректiлердiң қарны қанша бөлiмнен тұрады? A) бiр; B) екi; C) үш; D) төрт; E) бес; 197. Күйiс қайыратын сұтқоректiлердiң қарнының қай бөлiмiнде ас қорыту сөлi бөлiнедi? A) таз қарын; D) жалбыршақ қарын; C) тақия қарын; D) жұмыршақ қарын (ұлтабар); E) алдыңғы бөлiгiнде; 198. Сүтқоректiлердiң қанайналу жүйесiнiң ерекшелiктерi? A) бүйрек капилляр шумақтарының болмауы; B) жабық қанайналу жүйесi; C) жүрегi 4 торлы камералы; D) екi аорта доғасының болуы; E) өкпе артериялары; 199. Динозаврдың жүрегi қанша камерадан тұруы мүмкiн? A) бiр; B) екi; C) ұш; D) төрт; E) бес; 200. Ехиднаның жүрегi неше камерадан тұрады? A) бiр; B) екi; C) үш; D) төрт; E) бес;