@@@ Экологиялық түсініктер 1 $$$ Тіршілік орталары қайсысы ? А. су қоймасы, жер беті, таулы аймақ; В. топырақ қабаты, су қоймасы, ауа кеңістігі; С. топырақ ортасы, су қоймасы, жер беті –ауа кеңістігі; D. су қоймасы, жер беті-ауа кеңістігі, организм, топырақ; Е. теңіз ортасы, жер-беті-ауа кеңістігі., организм. 2 $$$ Экология деген ұғымды кім енгізді ? А. Аристотель; В. Ч.Дарвин; С. В.Вернадский; D. Э.Геккель; Е. И.Павлов. $$$ Экология нені зерттейді? А. барлық тіршілік иелерін; В. адамның әрекетінің қоршаған ортаға әсерін; С. ластанудың қоршаған ортаға әсерін; D. тіршілік иелерінің өз ара және қоршаған ортамен ара қатынасын; Е. қоршаған ортаны. $$$ Синэкология нені оқытады ? А. особтарды; В. түрлер мен популяцияларды; С. популяцияларды; D. түрлерді; Е. бірлестіктерді. $$$ Аутэкология нені зерттейді? А. Популяциялардың қоршаған ортамен байланысын; В. организмдердің қоршаған ортамен қарым-қатынсын; С. особтарды, биоценоздарды, популяцияларды; D. особтарды, түрлерді, популяцияларды; Е. биогеоценоздарды. $$$ Олигофагтар кімдер ? А. аз өсімдіктер және жануарлар түрлерімен қөректенетін жануарлар; В. органикалық шіріндімен қоректенушілер; С. топырақтың байлығы мен жемістілігіне байланыссыз организмдер; D. өнімділігі төмен терең көлдердің организмдері; Е. теңіз түбі организмдері. $$$ Ғаламдық экология нені зерттейді ? А. бірлестіктерді; В. популяцияны; С. Су экожүйесін; D. биосфераны; Е. биогеоценозды. @@@ Экологиялық факторлар $$$ Стенобионттылық дегеніміз не ? А. жоғарғы экологиялық төзімділік; В. ыстыққа төзімділік; С. аса қолайлы экологиялық фактордың көп шамасы; D. суыққа төзімділік. Е. төменгі экологиялық валенттілікке төзімділік; $$$ Тіршілік иелерінің кеңінен таралуына әсер ететін жағдай ? А. қоршаған ортаның химиялық залалдануына бейімделу; В. стенобионттылық; С. пойкилотермділік; D. эврибионттылық; Е. қолайсыз жағдайларға бейімделу. $$$ Қайсысы биотикалық факторға жатады? А. жарық; В. радиация; С. температура; D. комменсализм; Е. қысым. $$$ Критикалық нүктелер арасындағы төзгіштік аумағы: А. экологиялық валенттілік; В. толеранттылық; С. оптималдылық; D. активтілік; Е. стенобионттылық. $$$ Төменде аталған мысалдардың қайсысы антропогенді факторға жатады? А. күннің ұзақтығы; В. судағы оттегінің мөлшері; С. бәсекелестік; D. судың келу-қайтуы; Е. жылу электр станциялары. $$$ Толеранттылық дегеніміз не ? А. организмнің шыдамдылығы; В. бейімделу; С. жаңа түрге айналу; D. белгілі бір жағдайларға жаңа бейімделу; Е. жоғарғы температураға бейімделу. $$$ Эврибионттылық дегеніміз не ? А. жоғары температураға шыдау; В. жаңа түрге айналу; С. жоғары экологиялық валенттілікке төзу; D. оптималды жағдай; Е. тіршілік жағдайларының өзгеруіне төтеп беру. $$$ Абиотикалық факторға қайсысы жатады ? А. паразитизм; В. мутуализм; С. бәсекелестік; D. қоректену; Е. температура; $$$ Жоғары температураға төзімді түрлер: А. стенобионттар; В. эврибионттар; С. эвритермділер; D. эврифоттар; Е. ксерофиттер. $$$ Рельеф пен топырақ ерекшеліктері қай фактор болады ? А. абиотикалық; В. биотикалық, С. эдафикалық; D. антропогендік; Е. климаттық. $$$ Шөл дала аймағындағы экожүйенің өнімділігін шектейтін фактор қайсысы ? А. температура; В. шірінді; С. күн сәулесі; D. қорек; Е. ылғалдылық. $$$ Организмнің қоршаған орта жағдайларының өзгерісіне шыдамдылығы не деп аталады ? А. экологиялық валенттілік; В. экологиялық икемділік; С. толеранттылық; D. эврибионттылық; Е. стенобионттылық. $$$ Өсімдіктердің дамуына ең бірінші қай фактор әсер етеді (гүлденуіне)? А. ылғалдылық; В. температура; С. күннің ұзақтылығы; D. күн мен түннің ауысуы; Е. ауадағы О2 мөлшері. $$$ Организмдерге тікелей немесе жанама әсер ететін ортаның элементі қалай аталады? А. экологиялық фактор; В. биосфера; С. абиотикалық фактор; D. биотикалық фактор; Е. антропогендік фактор. $$$ Тірі организмдердің бір-біріне әсерінен туындайтын фактор: А. биотикалық; В. абиотикалық; С. эдафиттік; D. антропогендік; Е. қоғамдық. $$$ Төменде аталған факторлардың қайсысы абиотикалық фактордың мысалы? А. ылғалдылық, жарық, температура; В. симбиоз, қысым, жарық; С. судың ластануы, ауаның ластануы; D. бәсекелестік, жыртқыштық; Е. комменсализм, жарық, қысым. $$$ Төменде аталған факторлардың қайсысы жасанды ластану көздеріне жатады ? А. вулкандар; В. автомобильдердің газдары, смог; С. шаңды дауылдар; D. жер сілкіну; Е. барлық аталған факторлар. $$$ Толеранттылық заңын ашқан ғалым: А. В. И. Вернадский ; В. Э. Гекекль ; С .Шелфорд; D. Ю. Либих; Е. Э. Зюсс. $$$ Ю. Либихтің ашқан заңы: А. оптимум; В. писсимум; С. толеранттылық; D. минимум; Е. экологиялық валенттілік. $$$ Қоршаған ортаның қалдықтармен ластануы кай экологиялық факторға жатады? А. абиотикалық; В. антропогендік; С. эдафиттік; D. биотикалық; Е. климаттық. $$$ Бергманның қағидасы қайсысы ? А. солтүстік жануарларының жүні қалың, мамаықты болуы; В. солтүстік аудандарда тіршілік ететін гомойотермді жануарлардың дене мөлшері ірі болып келеді; С. популяциядағы аталық және аналық особтардың санының реттелу анықтамасы; D. гомойотермділердің денесінің өсінділері туралы анықтама; Е. жүн қабаты туралы анықтама. $$$ Орташа ылғал сүйгіш өсімдіктер: А. ксерофиттер; В. мезофильдер; С. мезофиттер; D. ксерофильдер; Е. гидрофиттер. $$$ Ылғал сүйгіш құрлық жануарлары: А. ксерофиттер; В. мезофильдер; С. мезофиттер; D. ксерофильдер; Е. гидрофильдер. $$$ Аллен ережесі қайсысы ? А. солтүстік жануарларының жүні қалың, мамаықты болуы; В. солтүстік аудандарда тіршілік ететін гомойотермді жануарлардың дене мөлшері ірі болып келеді; С.солтүстік аудандарда тіршілік ететін жануарлардың денелерінің шығыңқы бөліктері кіші болып келеді; D. гомойотермділердің денесінің өсінділері туралы анықтама; Е. жүн қабаты туралы анықтама. $$$ Экологиялық факторларды қандай негізгі топтарға бөледі ? А. климаттық, абиотикалық антропогендік; В. абиотикалық, биотикалық, антропогендік; С. эдафикалық, физикалық, биотикалық; D. климаттық, физикалық, химиялық ; Е. абиотикалық, гидрологиялық, эдафикалық. $$$ Писсимум дегеніміз не ? А. экологиялық факторлардың тікелей әсері, В. өсімдіктердің тыныштық кезеңі; С. биоценоздағы жануарлардың пассивті қозғалысы; D. қолайсыз факторлардың әсері; Е. қолайлы факторлардың әсері. $$$ Аталған ғалымдардың қайсысы минимум заңын тұжырымдаған ? А. А. Тенсли; В. Ю. Либих; С. В. Вернадский, D. Г. Гаузе; Е. Ч. Дарвин. $$$ Қорықтың ұйымдастырылуын қандай экологиялық факторға жатқызуға болады? А. биотикалық; В. антропогендік; С. абиотикалық, биотикалық; D. эдафикалық; Е. .биотикалық, антропогнендік. $$$ Оптимум дегеніміз не ? А. экологиялық фактордың организмі өмір сүре алмайтын шамалары; В. белгілі бір түрге қолайсыз факторлар; С. қолайлы факторлар; D. қауіпті факторлар; Е. өнімділікті жоғарлататын факторлар. $$$ Түрдің температураға байланысты жоғарғы валентілігі не деп аталады ? А. эврибионт; В. ксенобионт; С. эвритермді; D. стенотермді; Е. термофильді. @@@ Тіршілік орталары $$$ Сулы ортада тіршілік ететін организмдер: А. гидробионттар; В. геобионттар; С. галобионттар; D. эдафабионттар; Е. гелиофиттер. $$$ Тіршілік ортасы дегеніміз не ? А. организмді қоршаған тұрғаның бәрі; В. тіршілікке қолайлы жағдайлар; С. мекен –жай; D. сулы орта; Е. ауа. $$$ Судың түбінде тіршілік ететін организмдер қалай аталады ? А. перифитон; В. планктон; С. бентос; D. нектон; Е. нейстон. $$$ Пелагиальдық организмдер қайсысы ? А. нектон, бентос; В. нектон, планктон, С. бентос, D. нектон, планктон, бентос; Е. планктон. $$$ Мұхиттың экологиялық аймақтары қайсысы ? А. бентос, пелагиаль; В. нектон; С. планктон; D. пелагиаль, бенталь; Е. нектон, планктон, пелагиаль. $$$ Судың қасиеті қандай ? А. күн сәулесін сіңіреді ? В. күн сәулесін сіңірмейді; С. күн сәулесінің барлық құрамды бөліктерін шағылдырады; D. күн сәулесінің физиологиялық активті бөлігін ғана шағылдырады; Е. су түбіне күн сәулесін түсірмейді. $$$ Жоғарғы температураны қалайтын түрлер ? А. криофильдер; В. псаммофильдер; С. гетерофильдер; D. термофильдер; Е. монофильдер. $$$ “Бентос” деген не ? А. пелагиаль организмдері; В. су түбі организмдері; С. тұщы су организмдері; D. ащы су организмдері; Е. малтығыштар. $$$ “Паразит-ие” типі тіршілік ету ортасының қайсысымен сипатталады? А. сулы; В. топырақ; С. жерүсті-ауа; D. қоғамдық; Е. тірі организм. $$$ Мұхиттың негізгі продуценттері қайсысы ? А. қарапайымды өсімдіктер; В. жоғарғы сатыдағы өсімдіктер; С. зоопланктон; D. балықтар; Е. құстар. $$$ Күн сүйгіш өсімдіктер: А. мезофиттер; В. геофильдер; С. гелиофиттер; D. ксерофиттер; Е. суккуленттер. $$$ Сулы ортада тіршілік ететін организмдер қалай аталады ? А. ксеробионттар; В. паразиттер; С. гидатофиттер; D. гидробионттар, Е. мезофильдер. $$$ Мұхиттың негізгі өндірушілері кімдер ? А. қарапайымды өсімдіктер; В. гүлді өсімдіктер; С. зоопланктон; D. балықтар; Е. құстар. @@@ Биологиялық ырғақтар $$$ Биологиялық ырғақтың түрлері: А. сағаттық, жылдық. В. сағатты, минуттық, тәуліктік; С. күздік, жылдық; D. маусымдық, қыстық; Е. тәуліктік, маусымдық, жылдық; $$$E Адамның физикалық жолмен дене температурасын реттеу жолы қайсысы ? А. жылу шығаруды көбейту; В. қорғаныш іздеу; С. дене қалпын өзгерту; D. тыныс алғанда сулы шығару; Е. терлеу. $$$ Фотопериодизм дегеніміз не ? А. күннің ұзақтығының өзгеруіне бейімделу; В. түрлердің қоршаған орта жағдайларына бейімделу; С. күн мен түннің ауысуы; D. организмнің қасиетерінің өзгеруі; Е. жарықтың әсері. $$$ Жануарлардың тіршілік әрекетінің тәуліктік өзгерістері мынаған байланысты ? А. жарықтың, күннің өзгеруі; В. температураның өзгеруі; С. ылғалдылықтың өзгеруі; D. күн сәулесінің спектірлеріне; Е. жердің сәулелі шағылыстыру қасиетіне. $$$ Биологиялық сағаттар дегеніміз не ? А. биоценоздардың байлығын реттеу құбылысы; В. әртүрлі тіршілік кезеңдерінің мерзімінің келу құбылысы; С. популяцияның бас санының қалпына келу құбылысы; D. әртүрлі тіршілік иелерінің қарым-қатынасының реттелу құбылысы; Е. аталық және аналық организімінің санының реттелу құбылысы. @@@ Популяциялар $$$ Индикатор түрлері қайсысы ? А. экожүйенің өнімділігін арттыратын құрылысты түрлер; В. ортаның ерекше жағдайларын анықтайтын түрлер; С. сулы ортаның өзгерістерін анықтайтын түрлер; D. ортаның сыртқы пішінін анықтайтын түрлер; Е. басқа түрдің санына әсер ететін түрлер. $$$ Морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық жағынан ұқсас, белгілі бір ареалда тіршілік етіп, еркін шағылысып ұрпақ бере алатын түр дараларының жиынтығы қалай аталады ? А. биогеоценоз; В. экожүйе; С. популяция; D. биотоп; Е. биоценоз. $$$ Демэкология: А. популяциялық экология В. бірлестіктер экологиясы; С. ғаламдық экология; D. синэкология; Е. биоценология. $$$ Белгілі бір уақыт ішіндегі жаңа туған даралар саны популяцияның қандай қасиеті? А. өлімі; В. өсу жылдамдығы; С. туылымы; D. аналықтардың бас санының басым болуы; Е. тығыздығы. $$$ Тұрақты популяция дегеніміз не ? А. бас саны өзгермейтін; В. бас саны мен ареалы өзгермейтін, туылым мен шетінеуі бірдей; С. жас құрамы және жыныс құрамы өзгермейтін; D. өнімділігі тұрақты болатын; Е. гетеротрофтар популяциясы. $$$ Популяцияның негізгі көрсеткіштері қандай ? А. бас саны, тығыздығы, толысуы, шетінеуі, орын ауыстыруы; В. бас саны, тығыздығы, толысуы, шетінеуі, гомеостаз; С. бас саны, тығыздығы, толысуы, жас –жыныс құрамы, шетінеуі, гомеостаз, өсі жылдамдығы; D. бас саны, тығыздығы, жас-жыныс құрамы, гомеостаз, орын ауыстыруы; Е. толысуы мен шетінуі. $$$ Популяцияның гомеостазы дегеніміз не ? А. популяцияның генетикалық әртүрлілігі; В. популяцияның бас санының кенеттен өсіп кетуі; С. жас және жыныстық құрамынң тұрақтылығы; D. популяцияның бас санының тұрақтылығы; Е. мекен жайды ауыстыру. $$$ Популяцияның территорияға байланысты түрлері қайсысы ? А. географиялық, экологиялық, кездейсоқ; В. экологиялық, элементарлық, географиялық; С. кеңестіктік, экологиялық, тұрақты; D. өсіп жатқан, экологиялық, тұрақты; Е. экологиялық, уақытша, тұрақты. $$$ Әрбір түрдің аудан немесе көлем бірлігіне келетін даралар мөлшері популяция: А. туылымы; В. өлімі; С. тығыздығы; D. гомеостазы; Е. бас саны. $$$ Популяциядағы особтардың жалпы саны не деп аталады ? А. сандық индекс; В. популяция байлығы; С. тығыздығы; D. экологиялық пирамида; Е. популяцияның бас саны. $$$ Тұрақты популяция дегеніміз не ? А. аумағы өзгермейтін; В. шетінеу мен туылымның қарқыны өзгермей, саны мен ареалы бір деңгейде болатын; С. жас және жыныс құрылымы өзгермейтін; D. өнімділігі тұрақты; Е. өнімділігі тұрақсыз. @@@ Биоценоздар $$$ Мутуализм дегеніміз не ? А. конкуренция, күрес; В. өзара тиімді қатынас; С. біреуіне пайдалы, екіншісіне пайдасыз қоректік қарым-қатынса; D. біреуге пайдалы, екіншісіне пайдасыз кеңістіктік қарым-қатынас; Е. басқа бір түрдің қорегімен тамақтану. $$$ Комменсализм дегеніміз не ? А. өсімдіктердің тұқымын жануарлардың таратуы; В. біреуіне пайдалы, екіншісіне пайдасыз қоректік байланыс; С. әр түрлердің бірдей экологиялық жағдай үшін күресі, D. биоценоздағы бір түрдің басымдылығы; Е. пәтершілік. $$$ Биоценоз дегеніміз не ? А. атмосфера, гидросфера, тау жыныстары, гидрологиялық жағдайлар, өсімдіктер мен жануарлар, микроорганизмдердің қосылысы; В. өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдердің жиынтығы; С. табиғи жағдайлары бірдей жер аймақтары және тіршілік иелері. D. өсімдіктер мен жануарлардың бірлестіктері; Е. өсімдіктер мен жануарлардың кеңістекте вертикальды бағытта орналасу тәртібі. $$$ Мына авторлардың қайсысы 1877 жылы биоценоз терминін ғылымға енгізді? А. К. Мебиус; В. Э. Геккель; С. В. Вернадский; D. В. Сукачев; Е. А. Тенсли.