Білім тексеру Генетика және селекция негіздері бөлімі бойынша 9 - сынып оқушыларының білімін тексеріп, бағалауға арналған тест тапсырмалары І нұсқа 1. Генетика ғылымы нені зерттейді? А) сұрыптау мен будандастыруды; Ә) тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті; Б) адамның шығу тегі мен тарихын; В) клетка құрамы мен құрылысын. 2. Организмдердің жаңа белгілер мен қасиеттерге ие болуы: А) өзгергіштік; Ә) тұқым қуалаушылық; Б) будандастыру; В) сұрыптау. 3. Екі жұп қарама – қарсы белгілері бойынша шағылыстыру: А) полигибридті; Ә) дигибридті; Б) моногибридті. 4. Будандастыру нәтижесінде Ғ1 - де көрінбей қалған белгі: А) доминантты: Ә) рецессивті; Б) аллельді; В) гомологты. 5. Будандастыру нәтижесінде Ғ1 - де әр жұп белгінің біреуінің көрініс беруі: А) ажырау заңы; Ә) өзгергіштік заңы; Б) Мендельдің бірінші заңы; В) Мендельдің екінші заңы. 6. Кез келген белгінің бірдей немесе екі түрлі көрінісін анықтайтын жұп гендер: А) аллельді; Ә) доминантты; Б) рецессивті; В) рекомбинантты. 7. Аллельді гендердің екі түрлі болуы (Аа): А) гомозиготалы; Ә) гетерозиготалы; Б) гомогаметалы; В) гетерогаметалы. 8. Организмнің ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы: А) генотип; Ә) фенотип; Б) аллельді; В) гомологті. 9. Аутосомалар дегеніміз не? А) жыныс хромосомалары; Ә) хромосомалардың гаплоидті жиынтығы; Б) аталық және аналық хромосомалардың біркелкі хромосомалары; В) дене клеткасының бір түрі. 10. сыртқы орта жағдайларының әсеріне байланысты тұқым қуаламайтын өзгерістердің қалыптасуы: А) модификациялық; Ә) комбинативтік; Б) мутациялық; В) гендік. 11. Полиплоидия: А) хромосомалар санының гаплоидті жиынтыққа еселеніп артуы; Ә) хромосомалар санының еселенбей артуы немесе кемуі; Б) нуклеотидтердің орналасу ретінің бұзылуы; В) гендердің өзгеріске ұшырауы. 12. Мутациялық өзгерістердің қалыптасуына қышқылдар, спирттер, алколоидтерді пайдалану мутагендік фактордың қай түрі? А) физикалық; Ә) химиялық; Б) биологиялық; В) экологиялық. 13. Дене клеткасындағы хромосомалардың саны мен құрылысын зерттейтін генетикалық әдіс: А) генеологиялық; Ә) цитогенетикалық; Б) егіздерді салыстыру; В) биохимиялық. 14. Тұқым қуалайтын гендік аурулар: А) даун; Ә) клайнфельтер; Б) шершевский - тернер; В) галактоземия. 15. Жаңа іріктемелер, қолтұқымдар, штамдар алу әдісі туралы ғылым саласы: А) цитология; Ә) генетика; Б) биохимия; В) селекция. 16. Бір - бірімен туыстық қатынасы жоқ генотиптері әр түрлі дараларды шағылыстыру: А) инбридинг; Ә) аутбридинг; Б) әріден шағылыстыру. 17. Қазақтың ақбас сиыры қандай сұрыптау нәтижесінде шығарылған? А) мақсатсыз; Ә) жаппай; Б) жеке сұрыптау; В) табиғи сұрыптау. 18. Әріден шағылыстырудың тиімсіз жағы: А) ауруға шалдыққыш келеді; Ә) сыртқы орта жағдайына төзімсіз; Б) тіршілік ұзақтығы төмен; В) ұрпақ бермейді. 19. Тірі организмдер мен биологиялық процестерді өндірісте қолдану: А) биотехнология; Ә) гендік инженерия; Б) мутагенез. 20. Инсулин гормонын алудың арзан жолы: А) мутагенез; Ә) биотехнология; Б) гендік инженерия. Дұрыс жауаптары: 1 - ә; 2 - а; 3 - ә; 4 - ә; 5 - б; 6 - а; 7 - ә; 8 - ә; 9 - б; 10 - а; 11 - а; 12 - ә; 13 - ә; 14 - в; 15 - в; 16 - ә; 17 - ә; 18 - в; 19 - а; 20 - б. ІІ нұсқа 1. Генетика ғылымының негізін қалаған кім? А) Г. Мендель; Ә) Т. Морган; Б) Н. Вавилов; В) И. Ивановский. 2. Организмдердің өзбелгілері мен қасиеттерін және даму ерекшеліктерін ұрпақтарына беру қабілеті: А) өзгергіштік; Ә) тұқым қуалаушылық; Б) будандастыру; В) сұрыптау. 3. Бір жұп белгілері бойынша шағылыстыру: А) полигибридті; Ә) дигибридті; Б) моногибридті. 4. Будандастыру нәтижесінде бірінші ұрпақта бір белгінің көрініс беруі: А) доминантты; Ә) рецессивті; Б) аллельді; В) гомологті. 5. Будандастыру нәтижесінде екінші ұрпақта екі белгінің де көрініс беруі: А) біркелкілік заңы; Ә) өзгергіштік заңы; Б) Мендельдің бірінші заңы; В) Мендельдің екінші заңы. 6. Аллельді гендердің екеуінің де доминантты немесе рецессивті болуы: А) гомозиготалы; Ә) гетерозиготалы; Б) гомогаметалы; В) гетерогаметалы. 7. Будандастыру нәтижесінде бірінші ұрпақта аралық сипаттағы жаңа белгінің жарыққа шығуы: А) толық емес доминанттылық; Ә) толық доминанттылық; Б) доминанттылық; В) дұрыс жауабы жоқ. 8. бір хромосомада орналасқан гендердің тұқым қуалау ерекшелігін зерттеген ғалым: А) Г. Мендель; Ә) В. Иогансен; Б) Т. Морган; В) Э. Геккель. 9. Организмнің өз ата - аналарынан гаметалар арқылы қабылдаған гендерінің толық жиынтығы: А) фенотип; Ә) генотип; Б) мегатип; В) кариотип. 10. Алуан түрлі генотиптердің түзілуіне байланысты тұқым қуалайтын өзгерістердің қалыптасуы: А) модификациялық; Ә) комбинативтік; Б) мутациялық; В) хромосомалық. 11. Гетероплоидия - А) хромосомалар саны гаплоидті жиынтықта еселеніп артуы; Ә) хромосомалар саны еселенбей артуы немесе кемуі; Б) нуклеотидтердің орналасу ретінің бұзылуы; В) гендердің өзгеріске ұшырауы. 12. Ультракүлгін, рентген, гамма сәулелері мутагендік факторлардың қай тобына жатады? А) физикалық; Ә) химиялық; Б) биологиялық; В) экологиялық. 13. Гендік мутацияла нәтижесінде пайда болған гендік ауруларды, яғни зат алмасу бұзылуының ауруларын анықтайтын генетикалық әдіс: А) генеологиялық; Ә) цитогенетикалық; Б) егіздерді салыстыру; В) биохимиялық. 14. Тұқым қуалайтын хромосомалық аурулар: А) даун; Ә) қант диабеті; Б) фенилкетонурия; В) гипертония. 15. Селекцияның ғылым болып шығуына үлес қосқан ғалым: А) И. Мичурин; Ә) К. Тимирязев; Б) Н. Вавилов; В) Ч. Дарвин. 16. Өсімдік іріктемелерінің жағымды белгілерін бекіту мақсатында және таза сорттармақ алу үшін қолданылатын будандастыру жолы: А) инбридинг; Ә) аутбридинг; Б) әріден будандастыру. 17. Малдың шаруашылыққа тиімді нақты бір белгісі бойынша ұрпақ алу, көп жағдайда таза сорттамақ алу үшін қандай сұрыптау жүргізіледі? А) мақсатсыз; Ә) жаппай; Б) жеке сұрыптау; В) табиғи сұрыптау. 18. Арқар меринос қойы қандай шағылыстыру нәтижесінде шығарылады? А) инбридинг; Ә) аутбридинг; Б) әріден будандастыру. 19. Бактерияның көмегімен уран, алтын, күміс алу қандай жолмен іске асырылады? А) биотехнологиялық; Ә) гендік инженерия; Б) Мутагендік. 20. Мутантты штамдар алуға үлес қосқан Қазақстандық ғалым: А) М. Шығаева; Ә) М. Айтхожин; Б) Н. Бутарин; В) Н. Удольская Дұрыс жауабы: 1 - а; 2 - ә; 3 - б; 4 - а; 5 - в; 6 - а; 7 - а; 8 - б; 9 - ә; 10ә; 11ә; 12 - а; 13 - в; 14 - а; 15 - б; 16 - а; 17 - б; 18 - б; 19 - а; 20 - а.